جود و سخا؛ عیدی ماندگار امام جواد(ع) برای انسان و جامعه

به گزارش خبرنگار تسنیم از بیرجند، در فرهنگ اسلامی، عید تنها به شادی ظاهری یا برگزاری آیین‌ها محدود نمی‌شود. عید، زمان بازگشت انسان به فطرت الهی و فرصتی برای تجدید عهد با مسیر هدایت است. در این نگاه، انسان با همه کاستی‌ها و نیازهایش به آستان اولیای الهی روی می‌آورد؛ نه با داشته‌ها، بلکه با خواستن. ساحت کرامت اهل‌بیت(ع)، عرصه‌ای است که در آن پرسش از «چه آورده‌ای؟» جای خود را به «چه می‌خواهی؟» می‌دهد و همین تغییر نگاه، عید را به رخدادی درونی و اثرگذار بدل می‌سازد.

میلاد امام جواد(ع) مصداق کامل چنین عیدی است. ولادت امام، به معنای استمرار حضور حجت الهی در زمین و تداوم جریان هدایت در تاریخ بشر است. از این رو، خودِ وجود امام، بزرگ‌ترین عیدی برای انسان به شمار می‌رود؛ عیدی‌ای که اگر به درستی شناخته و دریافت شود، می‌تواند زندگی فردی و اجتماعی را متحول کند.

امام جواد(ع) با وجود عمر کوتاه اما سرشار از برکت خویش، الگویی روشن از عقلانیت دینی، کرامت اخلاقی و دینداری آگاهانه ارائه داد. سخنان آن حضرت نه صرفاً توصیه‌هایی اخلاقی، بلکه نقشه راهی برای ساختن انسان و جامعه است. احادیث امام جواد(ع) را می‌توان عیدی‌هایی دانست که ایمان را تازه می‌کند و مسیر زیستن را معنا می‌بخشد.

در یکی از بیانات بنیادین آن حضرت آمده است: مؤمن در هر حال به سه چیز نیازمند است؛ توفیق از سوی خداوند متعال، واعظی از درون خویش و پذیرش نصیحت کسی که او را اندرز می‌دهد. این سه‌گانه، چارچوبی دقیق برای زیست مؤمنانه ترسیم می‌کند؛ چارچوبی که هم پیوند انسان با خدا را مستحکم می‌سازد و هم رفتار اجتماعی او را اصلاح می‌کند. توفیق الهی، انسان را از غرور و خودبسندگی می‌رهاند؛ واعظ درونی، او را به خودآگاهی می‌رساند و پذیرش نصیحت، زمینه رشد فردی و اجتماعی را فراهم می‌کند.

در کلامی دیگر امام جواد(ع) رابطه میان ایمان و محبوبیت اجتماعی را به‌روشنی بیان می‌کند. آن حضرت می‌فرماید: هر کس خود را به خداوند بی‌نیاز بداند، مردم به او نیازمند خواهند شد و هر که تقوای الهی پیشه کند، محبوب دل‌ها می‌شود حتی اگر مردم خود اهل تقوا نباشند. این بیان، نشان‌دهنده تأثیر عمیق تقوا و اتکای به خدا در شکل‌گیری سرمایه اجتماعی است. از منظر امام، دینداری حقیقی نه‌تنها انسان را منزوی نمی‌کند، بلکه او را به عنصری مؤثر و محبوب در جامعه تبدیل می‌سازد.

این آموزه‌ها نشان می‌دهد که می‌توان جامعه‌ای سالم و الهام‌بخش ساخت؛ جامعه‌ای که بنیان آن بر اخلاق، خیرخواهی و اعتماد متقابل استوار است. در چنین جامعه‌ای، بهشت صرفاً وعده‌ای برای آینده نیست، بلکه تجربه‌ای قابل لمس در زندگی امروز خواهد بود. عمل به کلام امام، روابط انسانی را از خشونت، بی‌اعتمادی و خودمحوری دور کرده و آن را به سمت همدلی، عدالت و آرامش سوق می‌دهد.

از این منظر، عید حقیقی در یافتن و به‌کاربستن پیام امام معنا پیدا می‌کند. وقتی عید بزرگ است و عیدی‌دهنده در اوج کرامت قرار دارد خواسته نیز باید بزرگ باشد. در محضر اولیای الهی، طلب صرفِ رفاه یا سعادت فردی کافی نیست. شکر نعمت وجود امام، در خواستن خیر و هدایت برای همه انسان‌ها تجلی می‌یابد. این همان نگاهی است که عید را از یک تجربه شخصی به رخدادی اجتماعی و تمدن‌ساز تبدیل می‌کند.

امام جواد(ع) نخستین فرزند امام رضا(ع) و حجت بالغه الهی، تجلی کامل نام خویش است؛ «جواد» به معنای بخشنده‌ای بزرگ که کرامتش مرز نمی‌شناسد. نگاه او چون خورشید بر همگان می‌تابد و عطای او محدود به گروه یا زمان خاصی نیست. از چنین امامی، نمی‌توان خواسته‌ای کوچک داشت؛ بلکه باید سعادت، هدایت و آرامش برای همه عالم طلب کرد.

اکنون، در سالروز میلاد نهمین خورشید سپهر امامت، فرصت آن است که معنای عید را بازتعریف کنیم. عید، زمان بالا بردن دست‌های طلب است؛ نه به اندازه داشته‌های محدود انسان، بلکه به وسعت کرامت امام. چرا که در مکتب امام جواد(ع)، عیدی‌ها از جنس نور، آگاهی و انسان‌سازی است؛ عیدی‌هایی که اگر دریافت شوند، می‌توانند زندگی فردی و اجتماعی را به بهشتی زمینی نزدیک کنند.