ناوگان سایه؛ نماد بلوک اقتصادی-سیاسی نوظهور در تقابل با تحریمهای غرب
به گزارش بخش بینالملل وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در خبرگزاری مهر، ناوگان سایه از یک ابزار تاکتیکی برای دور زدن تحریمها به یک زیرساخت استراتژیک دائمی تبدیل شده است. این شبکه که ابتدا برای مقابله با تحریمهای نفتی ایران و ونزوئلا شکل گرفت، پس از تحریمهای گسترده علیه روسیه در سال ۲۰۲۲، رشد چشمگیری یافت.
ویژگیهای اصلی این ناوگان شامل استفاده از کشتیهای قدیمی، ساختارهای مالکیت مبهم و تعویض پرچمهای کشتیهاست. این روشها باعث شده است که ناوگان سایه به یک شریان تجاری غیرغربی تبدیل شود که هژمونی اقتصادی آمریکا را به چالش میکشد.
همکاری ایران و روسیه در این زمینه از تبادل تجربه به یک همافزایی استراتژیک تبدیل شده است. ایران با تجربه چند دههای در مقابله با تحریمها، دانش فنی لازم را در اختیار روسیه قرار داده است. این همکاری شامل اشتراک اطلاعات، استفاده از بنادر امن و پشتیبانی فنی مشترک است.
چین نیز به عنوان توانمندساز اصلی این شبکه، نقش حیاتی ایفا میکند. پالایشگاههای چینی تقاضای پایدار برای نفت ایران و روسیه ایجاد کردهاند و معاملات با یوآن تسویه میشوند. این فرآیند به بینالمللی شدن یوآن و تضعیف سلطه پترودلار کمک کرده است.
پیامدهای ظهور ناوگان سایه فراتر از حوزه انرژی است و ساختار ژئوپلیتیک جهانی را تحت تأثیر قرار داده است. این پدیده کارایی تحریمهای غرب را کاهش داده و یک بازار انرژی دوگانه ایجاد کرده است. این همافزایی به تدریج به یک ائتلاف ضد هژمونیک تبدیل شده که استقلال راهبردی اعضا را تقویت میکند.
آمریکا و متحدانش با دوراهی استراتژیک مواجه هستند. تشدید اقدامات ضد ناوگان سایه میتواند به تقابل اقتصادی با چین منجر شود، در حالی که پذیرش این واقعیت جدید به معنای کاهش نفوذ غرب است. ناوگان سایه اکنون به میدانی برای رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شده است.