انتقاد وزیر علوم: نقد در علم مانع از نشر مقالات بیکیفیت میشود
وی افزود: نقد در فرهنگ دینی ما امری پسندیده و حتی مورد تشویق است، اما در عرف اجتماعی ما غالباً نقد به منزله دشمنی تلقی میشود و همین نگاه باعث میشود نقد بهجای اصلاح، موجب ایجاد دوگانگی و تقابل شود؛ بااینحال اینکه یک مجله علمی با محوریت نقد بتواند بیش از سه دهه استمرار داشته باشد، نشاندهنده عقلانیت و بنیان فکری محکمی است که در آغاز آن نهاده شده است.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه امروز با کمرنگشدن فرهنگ نقد مواجه هستیم، تصریح کرد: ما در حوزه علم، تألیف، تحقیق و ترویج میکنیم اما کمتر نقد مینویسیم؛ اگر نقد در فضای علمی رواج پیدا کند، این حجم گسترده از کتابها و مقالات بیکیفیت منتشر نخواهد شد و علت اینکه هر کسی احساس میکند باید چیزی بنویسد و آن را منتشر کند، این است که نظارت علمی و نقد جدی وجود ندارد.
سیمایی صراف با تأکید بر مفهوم «مسئولیت اجتماعی علم» گفت: امروز در جهان علم، مفهومی به نام مسئولیت اجتماعی عالمان به طور جدی مطرح است و عالم و استاد دانشگاه در کنار فعالیت تخصصی، نسبت به جامعه نیز مسئول است؛ بزرگان حوزه که در این جلسه حضور دارند، نباید نسبت به آنچه به نام حدیث در منابر، رسانهها و فضای عمومی تولید و تکثیر میشود، بیتفاوت باشند.
وی ادامه داد: گاهی احادیثی در جامعه ترویج میشود که نه از نظر سندی اعتبار دارد و نه از نظر متنی قابلدفاع است؛ این احادیث بهجای آنکه موجب جذب مردم به دین شوند، باعث دینگریزی و حتی دینستیزی شدهاند و اهلبیت(ع) فرمودند که محاسن کلام ما موجب پیروی مردم میشود، اما این به شرطی است که حدیث درست فهمیده، درست نقل و درست تبیین شود.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به اهمیت «درایهالحدیث» تأکید کرد: هرچند به برکت انقلاب اسلامی، مطالعات حدیثی و درایهالحدیث در حوزههای علمیه عمیقتر و گستردهتر شده، اما این دانش به بدنه رسانهها و منابر منتقل نشده است؛ امروز افرادی سخنگوی حدیث شدهاند که نه سند حدیث را میشناسند و نه متن آن را، و نه به زمینه صدور و سیاق تاریخی آن توجه دارند.
وی افزود: فهم حدیث کار آسانی نیست؛ حدیث، متنی تاریخی با زمینه و بافت مشخص است و جداکردن آن از قرائن و شرایط صدور، میتواند معنا را بهکلی تغییر دهد و حتی اگر سند حدیث درست باشد، شیوه بیان، مخاطبشناسی و زمان و مکان نقل آن اهمیت اساسی دارد.
سیمایی صراف با نقل خاطرهای از مرحوم آیتالله فلسفی، خطیب برجسته، گفت: گاهی نقل یک حدیثِ درست و فهمشده، از نقل هزار حدیثی که بدون فهم و درک صحیح بیان میشود، ارزشمندتر است و این نگاه، بخشی از مسئولیت اجتماعی عالمان و خطیبان دینی است.
وی با تجلیل از شخصیت علمی استاد محمدعلی مهدویراد اظهار کرد: استاد مهدویراد از جمله عالمانی است که هرگز در علم متوقف نمیشود؛ برخلاف برخی که پس از رسیدن به جایگاه علمی خاص، انگیزه مطالعه و پژوهش در آنان کاهش مییابد، ایشان همواره در حال خواندن، تأمل کردن و نوشتن است و به دانستههای پیشین خود اکتفا نمیکند.
وزیر علوم در پایان گفت: امیدوارم با تقویت فرهنگ نقد، مسئولیتپذیری اجتماعی عالمان و دقت در نقل و تبیین معارف دینی، شاهد ارتقای سلامت علمی و دینی جامعه باشیم و سایه علما و بزرگان بر سر حوزه و دانشگاه مستدام بماند.