تحلیل مرکز پژوهش‌های مجلس از روند درآمدهای مالیاتی ایران در دو دهه گذشته

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های منتشرشده در ایسنا، مرکز پژوهش‌های مجلس با انتشار گزارشی به تحلیل روند درآمدهای مالیاتی ایران طی دو دهه اخیر پرداخت. این گزارش نشان می‌دهد که درآمدهای مالیاتی علیرغم تلاش‌های صورت‌گرفته، رشد قابل‌توجهی نداشته است.

بررسی‌ها حاکی از آن است که سه عامل اصلی در این روند تأثیرگذار بوده‌اند: تغییر در محاسبه مالیات شرکت ملی نفت، قیمت‌گذاری‌های دستوری و اعطای معافیت‌های گسترده به شرکت‌ها. در سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸، پنج درصد از ارزش نفت تولیدی به‌عنوان مالیات عملکرد شرکت نفت محسوب می‌شد که پس از آن این رویه متوقف شد.

قیمت‌گذاری دستوری نیز تأثیر منفی بر درآمدهای مالیاتی داشته است. تثبیت نرخ ارز رسمی باعث کاهش مالیات بر واردات و ارزش‌افزوده آن شده است. همچنین، معافیت‌های اعطاشده به شرکت‌ها در اواسط دهه ۱۳۹۰ موجب کاهش درآمد مالیات بر شرکت‌های غیردولتی به نصف شده است.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس به بررسی ۱۸ پایه مالیاتی پرداخته که برخی از آنها روند صعودی و برخی دیگر روند نزولی داشته‌اند. مالیات بر درآمد شرکت‌های غیردولتی و مالیات بر ارزش‌افزوده از پایه‌های مهمی هستند که سهم قابل‌توجهی در درآمدهای مالیاتی دارند.

این گزارش در پایان پیشنهادهایی را ارائه کرده است که شامل پرهیز از قیمت‌گذاری‌های نابجا، احتیاط در طراحی معافیت‌ها و حرکت به سمت داده‌محوری و سامانه‌های اطلاعاتی می‌شود.