نشت فاضلاب و رطوبت شدید مسجد جامع اصفهان را تهدید میکند
در آغاز این نشست سید روحالله سیدالعسگری، معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، با تأکید بر وجود یک منبع رطوبتی در مجاورت مسجد، اظهار داشت: تفاوت تراز سطح کوچههای اطراف با کف بنا و میزان بالای رطوبت موجود، نشان از یک تهدید جدی برای این اثر ملی دارد که مستقیماً ریشه در مشکلات شبکه فاضلاب پیرامونی آن دارد.
وی در ادامه افزود: تغییرات غیراصولی در سیستم لولهکشی و فاضلاب طی دهههای گذشته و همچنین عدم هماهنگی لازم میان نهادهای اجرایی، از دلایل اصلی شکلگیری این شرایط است. بهطور مشخص، اجرای نادرست عملیات کفسازی در معابر مجاور و تغییرات ایجادشده در تراز زمین، موجب انتقال رطوبت به درون سازه شده است.
سیدالعسگری با اشاره به نتایج بازدیدهای میدانی تصریح کرد: در قسمتهایی از شبکه، نواقص و آسیبهای واضحی مشاهده شده و نشتی آب در برخی نقاط کاملاً مشهود است. علاوه بر این، حفاریهای اخیر برای تعویض لولهها گواه آن است که مشکلات زیرساختی فاضلاب در این منطقه کماکان پابرجاست.
وی در پایان با هشدار درباره پدیده رطوبت مویینه (صعودی) گفت: بررسیهای کارشناسی و نمونهبرداریهای انجامشده تأیید میکند که رطوبت صعودی بهصورت جدی بر دیوارها، کفها و حتی گنبدهای ارزشمند مسجد جامع، از جمله گنبدهای نظامالملک و تاجالملک، اثر گذاشته است. تداوم این روند میتواند خساراتی غیرقابل جبران به این بنای هزارساله وارد نماید.
چاههای جذبی اطراف مسجد مسدود شده
در ادامه این نشست، امیدعلی صادقی، مدیر پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان، با تشریح جزئیات وضعیت موجود بیان کرد: از حدود دو هفته پیش، چاههای جذبی اطراف مسجد دچار سرریز و انسداد شده و به دنبال آن، سطح رطوبت بهطور چشمگیری بالا رفته است. این افزایش رطوبت منجر به نفوذ آب به داخل مجاری و کانالهای زیرسطحی مسجد شده که با تجمع آب در آنها، فشار قابلتوجهی بر پایهها و اجزای سازه تاریخی وارد آمده است.
وی با اشاره به نشانههای هشداردهنده در بنای مسجد افزود: ترکهای مشاهدهشده در شبستان غربی، که پیش از این نیز ثبت شده بودند، در روزهای اخیر عمق و گسترش بیشتری یافتهاند. این توسعه ترکها، گویای تشدید نفوذ رطوبت به لایههای داخلی بناست و ضرورت مداخله سریع و کارشناسی را میطلبد. بررسیهای میدانی ما نشان میدهد که منشأ این معضل، فرسودگی و نشتیهای گسترده در شبکه فرسوده فاضلاب محلههای مجاور است؛ امری که بر پیچیدگی و بحرانی بودن شرایط فعلی دلالت دارد.
صادقی در پایان با اشاره به اقدامات صورتگرفته خاطرنشان کرد: تاکنون جلسات متعددی با مسئولان و متخصصان شرکت آب و فاضلاب تشکیل شده و همچنین تیمهای تخصصی پایگاه جهانی، پایش مستمر و دقیقی از روند تغییرات و آسیبها را در دستور کار خود قرار دادهاند.
تشکیل کمیته فنی ویژه برای بررسی چاههای جذبی اطراف مسجد جامع اصفهان
در پایان این جلسه، منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، با تأکید بر شرایط بحرانی پیشآمده، دستور استقرار فوری تیمهای مدیریت بحران در محدوده مسجد جامع را صادر کرد و اظهار داشت: با نظارت پایگاه میراثفرهنگی، باید عملیات اصلاح شبکههای آسیبدیده آب و فاضلاب و همچنین ساماندهی گذرهای پیرامونی این اثر جهانی، در کوتاهترین زمان ممکن اجرایی شود.
وی با یادآوری ارزش والای این بنا افزود: مسجد جامع عتیق اصفهان، بنایی با پیشینهای بیش از هزار سال و دارای اعتبار ثبت جهانی است. حفظ سلامت و صیانت از این میراث بینظیر در اولویت مطلق قرار دارد و هیچگونه تأخیری در اجرای اقدامات حفاظتی و اضطراری قابل پذیرش نیست.
شیشهفروش در ادامه بر لزوم هماهنگی همهجانبه تأکید کرد و گفت: تمامی دستگاههای اجرایی مسئل موظفاند با همکاری کامل و فوری، نسبت به اصلاح شبکههای آسیبدیده و پایش مستمر فنی موقعیت اقدام کنند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان همچنین از برگزاری جلسه کمیته فنی میراثفرهنگی تا هفته آینده با حضور نمایندگان تمامی نهادهای مرتبط از جمله شهرداری، شرکت آب و فاضلاب، سازمان نوسازی و بهسازی و اداره اوقاف خبر داد و تصریح کرد:موضوع چاههای جذبی و کانالهای موجود در حریم مسجد نیز باید به طور دقیق مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد و تکلیف آنها مشخص شود تا از بروز هرگونه آسیب جدید به این بنای ارزشمند جلوگیری به عمل آید.
وی در پایان با بیان عظمت تاریخی و معنوی مسجد جامع اصفهان خاطرنشان کرد: جایجای این مسجد عظیم تاریخی، نشان از عشق راستین و شیدایی نیاکان ما به پروردگار یکتا دارد؛ آنان که با تواضع و دلدادگی، خشت به خشت این بنا را در طول اعصار و با وجود همه مصائب و هجوم بیگانگان برپا کردند و امروز این اثر، به عنوان یکی از شکوهمندترین و باشکوهترین بناهای تاریخی و مذهبی نه فقط در ایران، بلکه در سراسر جهان، میدرخشد. حفاظت از این گوهر بیهمتا، وظیفهای همگانی و فوری است.