قلمکاری؛ هنری 2600 ساله که در آستانه فراموشی است

مرتضی جعفری هنرمند قلمکار اصفهانی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم بر لزوم توجه رسانه‌ها به صنایع دستی اصفهان تاکید کرد و به تشیرح کوتاهی از نحوه آشنایی خودش با این رشته پرداخت و گفت: من 65 سال سن دارم و 56 سال است که در رشته قلمکاری فعالیت می‌کنم؛ حدود 10 سالم بود که وارد این رشته شدم و 46 سال است که کارگاه‌های قلمکاری دارم و به غیر از خودم 30 نفر دیگر هم در این کارگاه مشغول به کار هستند. علاوه بر این بین 60 تا 65 خانم به صورت خانگی با ما همکاری می‌کنند.

وی با تاکید بر اینکه هیچ وقت برای پول کار نکرده‌ام، خاطرنشان کرد: من به قلمکاری علاقه زیادی داشتم و به خاطر همین عشق در این رشته دوام آورده‌ام؛ قدمت قلمکاری در محله دلیگان خرزوق به 170 سال پیش بر می‌گردد و زمانی که من وارد این کار شدم، فقط دو کارگاه فعال بودند که آنها هم وسائل مختصری می‌ساختند و زمانی که ما از اصفهان به اینجا آمدیم کار را به صورت حرفه‌ای شروع کردیم و در حال حاضر حدود 100 کارگاه در این محدوده فعالیت می‌کنند.

این هنرمند اصفهانی با بیان اینکه قدمت قلمکاری به 2 هزار و 600 سال پیش بر می‌گردد، یادآور شد: در ابتدا نقوش این رشته را با قلم می‌کشیدند و بعد داخلش را رنگ می‌کردند و به همین دلیل اسم این رشته را قلمکاری گذاشته‌اند.

وی با بیان اینکه اوج شکوفایی رشته قلمکاری در دوران صفویه رقم خورد، متذکر شد: در دوران صفویه هنر قلمکاری کاربرد زیادی داشت به نحوی که همه پارچه‌های ایرانی به هنر قلمکاری منقش بودند؛ اگر هنر قلمکاری امروز هم مثل آن دوران کاربردی می‌ماند، فعالین این عرصه به چند ده میلیون نفر می‌رسیدند اما متأسفانه بهایی این رشته ندادند و قلمکاری کم‌کن دارد به فراموشی سپرده می‌شود.

جعفری با تاکید بر استفاده از طرح‌های اصیل ایرانی، خاطرنشان کرد: در طول 46 سال گذشته تلاش کردم تا طرح‌های اصیل ایرانی را زنده نگه دارم و به همین خاطر همه قالب‌هایی که ار آن استفاده می‌کنیم را با الهام از آثار تاریخی و همچنین طرح‌هایی که معرف هویت ایرانی_ اسلامی هستند،ساخته‌ایم.

وی با بیان اینکه هنر قلمکاری از ایران به کشورهای هند، پاکستان و اندونزی رفته اما کیفیت کار هیچ کدام از کشورها با هنرمندان ایرانی قابل مقایسه نیست، گفت: هنر قلمکاری مثل ماهی می‌ماند و به آب نیاز دارد؛ کارگاه من قبلا در اطراف زاینده‌رود دایر بود اما با هزینه شخصی به دلیگان آمدم و حوضچه‌ها را دایر کردم اما هیچ مسئولی از ما حمایت نکرد. این درحالی است که من از کشورهای زیادی دعوتنامه داشتم اما نرفتم چون عاشق ایرانم و دوست داشتم در کشور خودم خدمت کنم.

این هنرمند 65 ساله اصفهانی در بخش دیگری از سخنانش به بیان افتخاراتش پرداخت و کفت: در کل کشور هنرمندان برتر را معرفی کردند و من مقام دوم را به دست آوردم.هنر قلمکاری ما تنها به پارچه محدود نمی‌شود و برای اولین‌بار روی زیلو، نمد و چرم نیز قلمکاری کرده‌ام.

جعفری گفت: بارها به مسئولین پیشنهاد داده‌ام که پارک گیان‌هان رنگ‌زا و شبکه صنایع‌دستی برون‌مرزی تاسیس کنند اما تاکنون هیچ توجهی نکرده‌اند. در یونسکو 600 رشته به عنوان صنایع دستی ثبت شده‌امد که 300 رشته آن مختص ایران است؛ اصفهان به تنهایی 200 رشته صنایع دستی دارد اما کسی اهمیتی نمی‌دهد. اگر از صنایع دستی حمایت واقعی صورت می‌گرفت، مشکل بیکاری حل می‌شد.

وی با بیان اینکه در ایران کسی به هنر و هنرمند اهمیت نمی‌دهد، ادامه داد: چرا سفارتخانه‌های ما یک ویترین صنایع دستی ندارند؟ شهرداری‌ها همین طور؛ در گوشه‌گوشه ایران صنایع دستی‌‌های مختلفی تولید می‌شود و نیاز به تبلیغ دارند اما گوش شنوایی نیست.