هدف نهایی ظهور از بین بردن فتنه و استقرار قانون الهی در جهان است
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با اشاره به آیه 39 سوره انفال «وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّیٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ وَیَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ ۚ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِمَا یَعْمَلُونَ بَصِیرٌ» بیان کرد: دو غایت برای اقامه جهاد با مشرکان در این آیه ذکر شده است. البته در فقه تصریح شده که جهاد ابتدایی منوط به دعوت است یعنی پیش از آغاز جهاد، مسلمانان باید کفار را به اسلام دعوت کنند. جهاد ابتدایی شرایط خاص خود را دارد که در جای خودش مطرح شده است.
آیتالله فاضل لنکرانی در ادامه به تفسیر واژه «فتنه» در آیه مذکور پرداخت و گفت: غایت اول در این آیه «حتی لا تکون فتنة» است. کلمه «فتنه» در قرآن در نه معنا استعمال شده است: به معنای سوزاندن و سوخته شدن، به معنای عذاب و بلا، به معنای فریب، به معنای گمراه کردن، به معنای آزمایش، اما در این آیه، مراد از «فتنه» همان شرک و آشوبی است که مانع گسترش دین خدا میشود.
این استاد حوزه تأکید کرد: غایت نهایی جهاد در این آیه«وَ یَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ» است؛ یعنی دین تماماً برای خدا باشد. این فلسفه جهاد ابتدایی است که برای رفع فتنه شرک و برپایی توحید در زمین تشریع شده است. برخی با تفسیر نادرست از مفهوم «فتنه» در قرآن، منکر جهاد ابتدایی شدهاند، در حالی که غایت این جهاد، ریشهکن کردن نظام کفر و برپایی دین الهی در سراسر زمین است.
وی با اشاره به «وَ قَاتِلُوهُمْ حَتَّیٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ» (و با آنان بجنگید تا دیگر فتنهای نباشد) اظهار داشت: استدلال به این آیه معمولاً در بحث جهاد ابتدایی مطرح میشود. این آیه از آیات محکم قرآن بر مسئله جهاد ابتدایی است.
آیتالله فاضل لنکرانی با اشاره به دیدگاههای انحرافی برخی در دوران معاصر افزود: قضیه تقسیم جهاد به دفاعی و ابتدایی از صدر اسلام و زمان غیبت در میان مفسران و فقها مطرح بوده است، اما در این چند دهه اخیر برخی پیدا شدهاند که میگویند اصلاً چیزی به نام جهاد ابتدایی نداریم، در حالی که آیات متعدد قرآن این موضوع را به وضوح مطرح میکند.
وی با اشاره به «حَتَّیٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ وَ یَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّـهِ» (تا فتنهای نباشد و تمام دین مخصوص خدا گردد) بیان کرد: خدای تبارک و تعالی دو غایت برای قتال با مشرکان بیان میکند؛ یکی نفی فتنه و دیگری اینکه تمام دین برای خدا باشد.
وی با رد تفسیر برخی روشنفکران حوزوی تأکید کرد: آنچه من میخواهم عرض کنم این است که «فتنه» در این آیه به معنای توطئه دشمن علیه مسلمانان نیست که برخی اینگونه تفسیر کردهاند، بلکه غایت اول در جهاد ابتدایی این است که روی زمین دیگر کفری نباشد. زمین مال خداست و در میان بشر نباید دیگر فتنهای باشد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم برای تأیید دیدگاه خود به آیات دیگری از قرآن استناد کرد و گفت: مثلاً در آیه 91 سوره نساء خدای تبارک و تعالی میفرماید: «کُلَّ مَا رُدُّوا إِلَی الْفِتْنَهِ أُرْکِسُوا فِیهَا» (هر زمان به فتنه بازگردانده شوند، در آن فرو میروند). یا در آیه 14 سوره احزاب آمده است: «وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَیْهِم مِِّنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَۀَ لَآتَوْهَا» (و اگر از اطراف [مدینه] بر آنان هجوم آورده میشد، سپس از آنان فتنه خواسته میشد، حتماً آن را میدادند).
آیتالله فاضل لنکرانی در جمعبندی این قسمت از سخنان خود تصریح کرد: غایت جهاد ابتدایی در قرآن، ریشهکن کردن فتنه کفر و برپایی دین الهی در سراسر زمین است. این مفهومی است که در آیات متعدد قرآن به آن تصریح شده و مورد اتفاق فقهای اسلام در طول تاریخ بوده است.
غایت غایی جهاد اسلامی، ریشهکنی کامل شرک و برقراری دین توحید در سراسر جهان است
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با تبیین اهداف غایی جهاد در اسلام، تأکید کرد: هدف نبرد حق علیه باطل تنها پیروزی در یک مقطع زمانی و مکانی نیست، بلکه مهندسی الهی ادیان، رسیدن به روزی است که فتنه و شرکی در زمین نماند و دین، یکسره از آن خدا شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره جهاد با دشمنان دین الهی گفت: در خود قرآن کریم، طرد شرک و «قاتلوهم» آمده است که غایت جهاد ابتدایی را بیان میکند. خداوند متعال دو غایت را ذکر میفرماید که غایت دوم مورد نظر اصلی بنده است: «حَتَّیٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ»؛ یعنی خداوند تعالی اراده کرده زمانی در روی زمین، چرک و کفری نباشد.
آیتالله فاضل لنکرانی افزود: اساساً جریان ادیان آسمانی از قبل از اسلام تا اسلام و تا آخر چنین مهندسی را اقتضا میکند که مسلمانان در طول تاریخ حضور داشته باشند، در برخی برههها قدرت پیدا کنند و با کفر و شرک مبارزه کنند. اما غایت الغایات این است که روزی شرکی وجود نداشته باشد.
وی ادامه داد: غایت دوم این است که «وَیَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ»؛ دیگر دین، فقط دین خدا باشد؛ یعنی دین توحیدی ابراهیمی حنیف اسلامی. این دو، غایت جهاد ابتدایی هستند.
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) سپس پرسش اصلی را اینگونه مطرح کرد: حال سوال اصلی این است: آیا با قتال یک گروه، در یک زمان و در یک مکان، زمین از فتنه و شرک خالی میشود؟ پاسخ این است: نمیشود و اینجاست که باید تأمل کرد؛ و این سوال مطرح میشود؛ پس چه زمانی این غایت محقق میشود؟
هدف غایی جهاد، حاکمیت توحید در جهان با ظهور امام عصر(عج) است
استاد حوزه افزود: معنای این دو غایت این است که خداوند متعال اراده کرده است زمانی در روی زمین، شرک و کفری وجود نداشته باشد. جریان ادیان آسمانی از پیش از اسلام تا کنون، این مهندسی الهی را اقتضا میکند که مسلمانان در طول تاریخ حضور داشته باشند، در برهههایی قدرت یابند و با کفر مبارزه کنند، اما غایت نهایی این است که زمانی برسد که هیچ شرکی نباشد و دین، یکسره از آن خدا گردد؛ یعنی دین توحیدی ابراهیمی و حنیف اسلامی حاکم شود.
وی گفت: آیا این هدف «یکون الدین کله لله» اساساً بدون روایت هم قابل فهم است؟ سوال اولیه این است: چه کسی میتواند تمام دین را بفهمد؟ جز امام معصوم(ع)، کسی قدرت فهم همه ابعاد دین را ندارد. باید انسانی باشد که خلیفه خداوند تبارک و تعالی باشد، تا همه دین را بفهمد و آن را در سراسر جهان پیاده کند.
عضو جامعه مدرسین حوزه با اشاره به اقامه دین توسط امام زمان (عج) تأکید کرد: هدف از قتال و جهاد، در نهایت تحقق همین دو چیز است: نخست «لا تکون فتنه» که فتنه و شرک برچیده شود و توحید جایگزین آن گردد، و دوم «یکون الدین کللله» که دین یکسره از آن خدا شود.
ظهور امام زمان(عج)، ابعاد ناشناخته دین را آشکار میکند
آیتالله فاضل لنکرانی به تبیین جایگاه ظهور امام عصر(عج) در آشکارسازی ابعاد کامل دین پرداخت و با اشاره به این که بیان ابعاد و همه زوایای دین به قصد مبارک آن حضرت اختصاص دارد، اظهار کرد: دین در آن زمان، تقوّایی خاص و شکلی کامل خواهد داشت.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: پیام بسیار مهمی که قرآن درباره ظهور آن حضرت بیان کرده را تنها به عدالتگستری خلاصه میکنیم. البته درست است که حضرت عدالتگستر هستند، اما این تنها یکی از زوایای ظهور است. آنچه مهم است این که حقایق، زیباییها و جاذبههای کامل ظهور باید برای جامعه و مردم به درستی بیان شود.