زبالههایی که نفس شمال را میگیرد/ مازندران زیر کوهی از زباله!
تکمیل و بهرهبرداری از سایت مدرن پسماند قائمشهر، به عنوان وعدهای کلیدی از سوی استاندار مازندران، میتواند نقطه عطفی تاریخی در مدیریت پسماند این استان باشد. این پروژه نه تنها یک راهحل فنی برای یکی از پیچیدهترین بحرانهای زیست محیطی شمال کشور است، بلکه آزمونی برای اراده جدی نظام مدیریتی استان در خروج از بنبست چند دههای پسماند خواهد بود. موفقیت این طرح میتواند الگویی برای دیگر شهرهای مازندران شده و تحولی اساسی در حفظ محیط زیست این خطه سبز ایجاد کند.
مازندران، به عنوان یکی از زیباترین و حساسترین مناطق زیست محیطی ایران، سالهاست با معضل مدیریت پسماند دستبهگریبان است. حجم انبوه زبالههای تولیدی، نبود سیستمهای مدرن بازیافت و دفن بهداشتی، و روشهای سنتی مدیریت پسماند، تهدیدی جدی برای اکوسیستمهای منحصربهفرد این استان، از جنگلها و مراتع تا رودخانهها و دریای خزر ایجاد کرده است. در این میان، وعده استاندار مازندران برای تکمیل سایت زباله قائمشهر به عنوان یک پروژه الگویی، نویدبخش آغاز فصل جدیدی در مدیریت پسماند است. این گزارش به تحلیل ابعاد مختلف، چالشهای پیش رو، و آثار احتمالی آن بر نظام مدیریت پسماند مازندران میپردازد.
مازندران با برخورداری از طبیعتی بکر و منابع آبی و جنگلی منحصربهفرد، سالهاست با چالش مدیریت پسماند دستوپنجه نرم میکند. رشد جمعیت، توسعه گردشگری و نبود سیستمهای نوین جمعآوری، پردازش و دفن زباله، این استان را با انباشت پسماند و تهدید جدی آلودگی خاک و آب مواجه کرده است.
در این شرایط، وعده استاندار مبنی بر تکمیل سایت پسماند قائمشهر به عنوان یک پروژه زیرساختی و زیستمحیطی، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. ضرورتها، چالشهای پیشرو و آثار احتمالی آن بر آینده مدیریت پسماند مازندران را باید آنچنان بررسی کرد که با راه اندازی طرحهای پسماند فرصت آزمون و خطا نباشد.
وضعیت موجود مدیریت پسماند در مازندران چه چیز را نشان میدهد؟
مازندران روزانه بیش از 3500 تن پسماند شهری و روستایی تولید میکند که بخش عمدهای از آن در سایتهای غیراستاندارد و غالباً متروکه رها میشود. نبود سیستم دفن بهداشتی، فقدان جداسازی از مبدأ و ناکارآمدی در بازیافت، سبب آلودگی شدید منابع آبهای زیرزمینی، انتشار گازهای سمی و ایجاد مناظر نامناسب در دل طبیعت شده است. این مسئله در بلندمدت میتواند به صنعت گردشگری، کشاورزی و سلامت ساکنان آسیب جدی وارد کند.
اهمیت استراتژیک سایت پسماند قائمشهر
قائمشهر به عنوان یکی از شهرهای پرجمعیت و صنعتی مازندران، نقش کلیدی در تولید پسماند استان دارد. سایت پسماند این شهر در صورت تجهیز و بهرهبرداری مدرن، میتواند سامانهای یکپارچه برای دفن بهداشتی، بازیافت و پردازش زباله ارائه دهد. از انتشار شیرابه و آلودگیهای ثانویه جلوگیری کند و به عنوان پایلوت آموزشی و الگویی برای سایر شهرها عمل نماید.
تأمین بودجه نیاز به سرمایهگذاری کلان برای تجهیز فنی و نگهداری مستمر و هماهنگی بیندستگاهی که ضرورت همکاری سازمانهای محیطزیست، شهرداری، استانداری و بخش خصوصی را میطلبد در کنارمقاومتهای محلی و نگرانیهای مردم درباره محل دفن و آثار اجتماعی مهمترین معضلات است، اما فقدان برنامه جامع و نبود طرح کلان مدیریت پسماند در سطح استان را نیز باید بخش دیگری از طرح معضلات دانست.
الزامات موفقیت پروژه با ایجاد سامانه تفکیک از مبدأ در شهر قائمشهر، آموزش و جلب مشارکت شهروندان، استفاده از فناوریهای روز در پردازش و بازیافت. نظارت مستمر و شفافسازی گزارشهای عملکردی و برنامهریزی برای تولید انرژی از پسماند (بیوگاز یا RDF) محقق میسازد.
با اجرای کامل طرح اما کاهش 70 درصدی دفن مستقیم زباله در طبیعت ایجاد اشتغال در بخش بازیافت و فناوریهای سبز و جذب سرمایهگذاری در. حوزه مدیریت پسماند در کنار بهبود شاخصهای سلامت و کاهش بیماریهای مرتبط و احیای مناطق آلوده شده گذشته امری است که میتواند موفقیتهای طرح را افزون کند.
تجارب موفق داخلی و خارجی و استفاده از مدلهای مشارکت عمومی–خصوصی (PPP) در استانهای گلستان و اصفهان و بهرهگیری از تجربه کشورهای پیشرو همچون آلمان و ژاپن در چرخه اقتصاد بازیافت و استقرار سیستم هوشمند نظارت بر پسماند در کلانشهرهای ایران نیز نشانههای دیگری بر چشم اندازهای آینده خواهد بود.
همین چند روز پیش اما بازدید سرزده استاندار مازندران از سایت پسماند شهرستان قائمشهر انجام شد. ورود تجهیزات تصفیه شیرابه خبر نوید بخشی بود که عنوان شد.
احداث 11 هزار مترمربع سوله در قائمشهر گام بلند برای حل معضل زباله 5 شهرستان است و استاندار مازندران با تأکید بر افزایش ظرفیت پردازش به 500 تن در روز با نگاه علمی بر لزوم توجه به این طرح عمرانی تاکیدی ویزه داشت.
مهدی یونسی رستمی استاندار مازندران در یک بازدید سرزده و میدانی از پروژه توسعه سایت مدیریت پسماند قائمشهر، روند اجرایی این طرح مهم زیستمحیطی و عمرانی را از نزدیک بررسی کرد.
در این بازدید که با همراهی «دادبود» معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری و «قربانی» فرماندار شهرستان قائمشهر انجام شد، بر ضرورت تسریع در تکمیل زیرساختها و بهرهبرداری بهموقع از این مجموعه تأکید شد.
عملیات اجرایی احداث 11 هزار مترمربع سوله تخصصی در فاز تخمیر و هوادهی این سایت با سرعت در حال پیشرفت است. جزئیات فنی و زمانبندی اجرای این بخش حیاتی را مورد بررسی قرار گرفت.
استاندار مازندران اظهار داشت: تکمیل این فاز، نقطه عطفی در مدیریت پسماند استان خواهد بود. با راهاندازی این بخش، ظرفیت پردازش کارخانه کمپوست قائمشهر به 500 تن زباله در روز افزایش خواهد یافت که گامی بزرگ در جهت ساماندهی علمی پسماند چند شهرستان است.
یونسی خاطرنشان کرد: پیگیری مستمر این پروژه در دستور کار جدی استانداری قرار دارد و تا حصول نتیجه نهایی و بهبود شاخصهای زیستمحیطی منطقه، از هیچ کوششی دریغ نخواهیم کرد.
دادبودمعاون عمرانی استانداری نیز در این بازدید با اشاره به فعالیتهای همزمان حصیربافی، آرماتوربندی و قالببندی در سایت، گفت: این هماهنگی و شتاب در اجرا، نشاندهنده عزم جزم دستگاههای اجرایی برای تکمیل هرچه سریعتر این پروژه ملی-منطقهای است. هدف ما، کاهش دفن پسماند و افزایش نرخ بازیافت با رعایت کامل استانداردهای زیستمحیطی است.
طبق نظر کارشناسان با بهرهبرداری کامل از این طرح، مدیریت یکپارچه پسماند شهرستانهای قائمشهر، سوادکوه، سوادکوه شمالی، جویبار و سیمرغ میسر خواهد شد. این پروژه علاوه بر حل معضل دیرینه زباله، موجب کاهش آلودگی محیط زیست، ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای کیفیت زندگی برای ساکنان منطقه خواهد شد.
به گزارش تسنیم، وعده تکمیل سایت پسماند قائمشهر، فرصتی تاریخی برای تغییر رویه غلط مدیریت پسماند در مازندران است. موفقیت این طرح تنها در گرو ساخت فیزیکی سایت نیست، بلکه نیازمند عزم جدی استانداری، همراهی مردم، برنامهریزی بلندمدت و نگاه علمی به مسئله پسماند است. اگر این وعده محقق شود، میتواند علاوه بر حل بحران قائمشهر، چراغ راهی برای کل استان باشد و مازندران را به الگویی ملی در مدیریت پایدار پسماند تبدیل کند.
وعده تکمیل سایت زباله قائمشهر میتواند سرآغاز تحولی جدی در مدیریت پسماند مازندران باشد، اما موفقیت آن منوط به نگاهی فراتر از ساخت یک سایت فیزیکی است. این پروژه نیازمند همراهی همهجانبه نهادهای دولتی، مشارکت فعال شهروندان، تخصیص منابع مالی پایدار، و پیگیری مستمر تا تبدیل شدن به یک سیستم یکپارچه مدیریت پسماند است.
اگر این وعده با برنامهریزی دقیق، شفافیت و ارادهای قوی محقق شود، نه تنها یک مشکل زیستمحیطی حل خواهد شد، بلکه میتواند الگویی ملی برای دیگر مناطق کشور باشد. استان مازندران در آستانه یک انتخاب تاریخی قرار دارد: ادامه روشهای مخرب گذشته، یا گام نهادن در مسیر مدیریت علمی و پایدار پسماند که تضمینکننده حفظ میراث طبیعی برای نسلهای آینده است.