شورای کارآمد؛ کلید حل چالشهای شهرها و روستاها
وی با اشاره به استقبال قابل توجه مردم از ثبتنام در هفتمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا افزود: این استقبال بیانگر اهمیت و جایگاه شوراها در نگاه افکار عمومی است. بهویژه در شهرهای کوچک و روستاها که مردم نتیجه عملکرد شورا را از نزدیک و در زندگی روزمره خود لمس میکنند، حساسیت نسبت به انتخاب اعضای شورا بسیار بالاست.
این کارشناس افزود: شهروندان این مناطق بهخوبی میدانند که تصمیمات شورا چه تأثیری بر کیفیت خدمات اجتماعی، عمرانی و رفاهی دارد. از سوی دیگر، اعضای شوراها معمولاً از افراد بومی و محلی هستند و همین موضوع باعث میشود شناخت دقیقتری از ظرفیتها، چالشها و نیازهای منطقه داشته باشند. این ارتباط دوطرفه میان مردم و شوراها میتواند کلید حل بسیاری از مشکلات شهرها و روستاها باشد.
نیکویی با اشاره به مفهوم «شورای کارآمد» تصریح کرد: شورای کارآمد دارای چند شاخص اساسی است. نخستین مولفه، تسلط کامل اعضای شورا بر قوانین و مقررات است. افرادی که خود را در معرض نمایندگی مردم، بهویژه در حوزه مدیریت شهری و روستایی قرار میدهند، باید آشنایی دقیق با قوانین شهرداریها، دهیاریها، بخشداریها و سایر مقررات مرتبط داشته باشند؛ چراکه نبود این تسلط، شورا را از همان ابتدا دچار چالش میکند.
وی ادامه داد: دومین مولفه، شناخت دقیق اعضای شورا از جایگاه و وظایف قانونی خود است. شوراها بر اساس قانون اساسی، پارلمانهای محلی محسوب میشوند و برای اداره امور شهر و روستا تعریف شدهاند. اگر اعضای شورا جایگاه خود را بهدرستی درک نکنند، ممکن است دچار تردید، انفعال یا برداشتهای نادرست از حدود اختیارات شوند.
این کارشناس مسائل سیاسی استان قزوین با اشاره به برخی سوءبرداشتها گفت: گاهی شنیده میشود که برخی اعضای شورا تصور میکنند فلان مقام یا مسئول میتواند در مصوبات شورا دخالت کند، در حالی که قانون بهصراحت حدود اختیارات شورا را مشخص کرده است. شورا موظف است مطابق مقررات جاری کشور تصمیمگیری کند و هیچ مقامی حق دخالت خارج از قانون در وظایف شورا را ندارد.
نیکویی شفافیت و پاسخگویی را از دیگر مولفههای مهم شورای کارآمد دانست و افزود: شوراها نماینده مستقیم مردم هستند و باید تصمیماتشان شفاف، قابل دفاع و همراه با گزارشدهی مستمر به افکار عمومی باشد. پنهانکاری و عدم پاسخگویی، اعتماد عمومی را تضعیف کرده و شورا را از فلسفه وجودی خود دور میکند.
وی استقلال رأی و شجاعت در تصمیمگیری را نیز از ارکان اساسی کارآمدی شوراها عنوان کرد و گفت: شورای کارآمد تحت تأثیر فشارهای بیرونی، روابط شخصی یا ملاحظات جناحی تصمیم نمیگیرد. شجاعت در اتخاذ تصمیمات سخت، بهویژه در حوزه نظارت بر عملکرد شهرداریها، یکی از معیارهای سنجش بلوغ و کارآمدی شوراهاست.
این کارشناس سیاسی با تأکید بر اولویت منافع عمومی بیان کرد: ورود منافع شخصی و گروهی به تصمیمگیریهای شورا یکی از آسیبهای جدی مدیریت محلی است. شورای کارآمد باید منافع شهر و روستا را بر هر نوع منفعت فردی یا سیاسی ترجیح دهد و اجازه ندهد شورا به محلی برای معامله یا امتیازگیری تبدیل شود.
نیکویی با اشاره به نقش نظارتی شوراها، به موضوع انتخاب و عزل شهردار پرداخت و گفت: شوراها اختیار قانونی عزل و نصب شهردار را دارند، اما در عمل گاهی مشاهده میشود که علیرغم انتقادهای جدی مردم، نوعی چشمپوشی نسبت به ضعفهای مدیریتی وجود دارد؛ موضوعی که میتواند ناشی از روابط شکلگرفته میان اعضای شورا و مدیریت شهری باشد.
وی ادامه داد: در برخی شوراها سرنوشت مدیریت یک شهر با اختلاف تنها یک رأی تعیین میشود. این مسئله نشاندهنده نبود تعادل و انسجام در شورا است. زمانی که با یک رأی، مدیریت شهری برای چهار سال تثبیت یا تغییر میکند، نمیتوان انتظار کارآمدی پایدار داشت.
این کارشناس سیاسی ارتباط مستمر شورا با مردم، نگاه برنامهمحور و استفاده از نظر کارشناسان و نخبگان محلی را از دیگر شاخصهای شورای موفق دانست و افزود: شورا بدون ارتباط زنده با مردم و بدون اتکا به نظر کارشناسی، بهتدریج از مسیر توسعه متوازن خارج میشود.
نیکویی با تأکید بر سلامت اداری گفت: پاکدستی، شفافیت مالی و مقابله با فساد، پایه اعتماد عمومی به شوراهاست. انتخابات شوراهای شهر و روستا فرصت مهمی برای اصلاح مدیریت محلی است و انتخاب آگاهانه مردم میتواند شوراها را به نهادی اثرگذار در حل چالشهای محلی تبدیل کند.