فقر، ترس از آسیب اجتماعی و هنجار اجتماعی؛ 3 ضلع اساسی کودک همسری
وی با بیان اینکه فشار اقتصادی، هنجارهای فرهنگی و ترس خانوادهها از آسیبهای اجتماعی سه عامل اصلی شکلگیری این پدیدهاند، تاکید کرد: خانوادهها مهمترین عامل بروز کودکهمسری و در عینحال مهمترین راهحل برای پایاندادن به آن هستند.
زال در تحلیل این موضوع گفت کودک همسری ترکیبی از مشکلات اقتصادی، نگرانیهای فرهنگی و سوءبرداشتهای اجتماعی است.
به گفته او، نخستین عامل فشار اقتصادی است؛ بسیاری از خانوادهها با تصور کاهش هزینهها، کودکان مخصوصاً دختران را به ازدواج زودهنگام سوق میدهند.
وی افزود: بخشی از خانوادهها ازدواج زودهنگام را راهی برای کمشدن بار مالی میبینند، اما این تصمیم بهطور مستقیم چرخه جدیدی از مشکلات را آغاز میکند.
وی با بیان اینکه یکی از انگیزههای رایج، ترس والدین از آسیبهای اجتماعی است، خاطرنشان کرد: والدینی که از روابط عاطفی، کنجکاویهای نوجوانی یا احتمال خطا میترسند، گمان میکنند ازدواج راهحل محافظتی است.
زال اضافه کرد: این نگاه اشتباه است. ازدواج در سن پایین نهتنها محافظ نیست، بلکه زمینهساز آسیبهای جدیتر است.
وی تاکید کرد: در برخی مناطق استان هنوز سنتهایی وجود دارد که آمادگی جسمی را کافی میدانند، در حالی که ازدواج نیازمند بلوغ شناختی، مهارت ارتباطی و توانایی مدیریت زندگی مشترک است موضوعاتی که کودکان فاقد آن هستند.
زال با صراحت گفت: کودکهمسری در بسیاری از موارد انتخاب کودک نیست؛ تصمیم والدین است. پس نقطه آغاز اصلاح نیز خانوادهها هستند.
طلاق زود هنگام بازخورد کودک همسری
این کارشناس بهزیستی پیامدهای کودکهمسری را «سنگین و چندلایه» توصیف کرد.
به گفته وی، ازدواج در سن پایین معمولاً با فقدان مهارت ارتباطی، عدم شناخت نیازهای فردی، وابستگی اقتصادی و عدم آمادگی روانی همراه است؛ همین مسئله احتمال طلاق زودهنگام را چند برابر میکند.
وی با بیان اینکه بیشتر دخترانی که در سن پایین ازدواج میکنند با مشکلات جدی جسمی روبهرو میشوند؛ از بارداریهای پرخطر گرفته تا ناتوانی در مدیریت فشارهای زندگی مشترک.
این کارشناس ادامه داد: این آسیبها در بسیاری موارد به افسردگی، خشونت خانگی و احساس ناتوانی در ادامه زندگی میانجامد.
زال درباره نقش دستگاهها گفت در موارد ازدواج زیر سن قانونی، موضوع به عنوان کودکآزاری بررسی و اورژانس اجتماعی وارد عمل میشود.
او افزود: اگر کودک دانشآموز باشد، نظام مراقبت دانشآموزی (نماد) مسئول پیگیری و مداخله است و در موارد جدی پرونده به دستگاه قضایی ارجاع میشود.
وی در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد: بهزیستی برای افراد بالای 15 سال آموزشهای پیش از ازدواج، مهارتهای زندگی و مشاورههای رایگان تلفنی ارائه میدهد، اما «بدون همکاری خانوادهها، هیچ برنامهای به نتیجه نمیرسد.
زال پیشنهاد کرد: مشاوره پیش از ازدواج برای تمامی ازدواجهای زیر 18 سال باید اجباری شود. این تصمیم میتواند از اشتباهات بزرگ و انتخابهای نادرست جلوگیری کند.
گفتوگوی این کارشناس نشان میدهد کودکهمسری در خراسان جنوبی پدیدهای محدود اما نگرانکننده است؛ پدیدهای که ریشه در ساختارهای اقتصادی، فرهنگی و ترسهای اجتماعی دارد و تنها با ترکیبی از آگاهیبخشی، قانونمندی، مداخله دستگاههای حمایتی و نقشآفرینی خانوادهها کنترل میشود. پیام واضح این کارشناس آن است که تا زمانی که والدین قانع نشوند، کودکهمسری ادامه خواهد داشت.
پایان پیام/257