حوزه علمیه؛ راهبر فکر و اندیشه اسلام در عصر حاضر
مدیر حوزههای علمیه در ادامه با تأکید بر اهمیت دو اصل بنیادین «توحید» و «ولایت» به عنوان دو بال پرواز در این ماه، تصریح کرد: مناجات شعبانیه و صلوات شعبانیه در کنار یکدیگر، مسیر هموار برای سیر و سلوک الهی و تقرب به پروردگار را فراهم میآورند.
آیتالله اعرافی مناجات شعبانیه را بازتابدهنده عالیترین اندیشه ناب توحیدی و آیین سلوک الی الله دانست و با اشاره به عظمت و عمق مفاهیم این مناجات، اظهار داشت: دنیای فوقالعاده پیچیده و جذابی در این مناجات نهفته است.
عضو فقهای با اشاره به تکرار عبارت «إِلَهِی» بیش از چهل بار در این مناجات، خاطرنشان کرد: این امر گشودن بابی به سوی سیر و سلوک است. مناجات شعبانیه تصویرگر یک آیین کامل سلوک است که نقطه آغازین، گامهای برداشته شده، دامنههای طی شده و قلههایی که انسان را به سمت هدایت رهنمون میسازد را به نمایش میگذارد. هر بار با توجه به «إِلَهِی»، گامی بلند در شناخت خویش، تقرب به الله و تحکیم توحید برداشته میشود.
صلوات شعبانیه منظومهای مکمل مناجات شعبانیه
مدیر حوزههای علمیه، صلوات شعبانیه را منظومهای مکمل مناجات شعبانیه توصیف کرد و گفت: در صلوات شعبانیه، دورهای از «رسالتشناسی» و «ولایتشناسی» مطرح است که مکمل آن نگاه ناب توحیدی موجود در مناجات است.
آیتالله اعرافی در ادامه با بیان اینکه نه تنها باید خود به این معانی عمیق توجه کنیم، بلکه دشوارتر و مهمتر از آن، انتقال این مفاهیم به دیگران است، تأکید کرد: تمام فلسفه وجودی حوزه علمیه، انتقال این معارف ناب و زلال به جامعه است و دوستان اندیشکده نیز یکی از ارکان مهم در تحقق این حرکت ارزشمند حوزه محسوب میشوند.
آیتالله اعرافی با اشاره به تحولات عمیق و شگرف در عرصه بینالمللی، اظهار داشت: دنیای جدید و شرایط پیرامونی ما در دو سال اخیر تفاوتهای بنیادینی با گذشته داشته و در دل این تحولات، هم فرصتهای بزرگ و هم تهدیدهای بسیار جدی و عظیمی نهفته است که نیازمند واکاوی دقیق از سوی حوزه علمیه و تمامی عرصههای مسئولیت است.
شناسایی فرصتها، چالشها، تهدیدها و رسالتها در شرایط کنونی
عضو شورای عالی حوزه های علمیه با بیان اینکه شناسایی فرصتها، چالشها، تهدیدها و رسالتها در شرایط کنونی امری ضروری است، به تحلیلهای خود در خصوص حوادث اخیر پرداخت و گفت: در همان اوایل جریاناتی که دو سال پیش رخ داد، در تحلیلهایی که در محافل مختلف ارائه کردم، تأکید کردم که یک موج جدید به وقوع پیوسته است که با تمام موجهای قبلی متفاوت بوده و بسیار سنگین است؛ روندی که ادامه نیز خواهد یافت و جریان انقلاب، حوزه و نهاد دین باید برای آن آمادگی کامل داشته باشند.
آیتالله اعرافی با تأکید بر اینکه وقایع و مسائل کنونی، اعم از جنگ، اغتشاشات و مسائل بنیادیتر، قابل مقایسه با دورههای گذشته نیستند، تصریح کرد: این شرایط با تمام ادوار گذشته تفاوت دارد و بسیار سنگین است. بنده کسی هستم که از دوران نوجوانی در مسائل انقلاب حضور داشتهام، شهادت میدهم که وضعیت فعلی با همه دورههای گذشته متفاوت است. البته من همچنان در کنار این تهدیدها، نسبت به وجود فرصتهای بزرگ امیدوارم، اما میزان تهدیدها و چالشها را کم نمیانگارم.
حوزه علمیه؛ راهبر فکر و اندیشه اسلام در عصر حاضر
مدیر حوزههای علمیه در ادامه با بیان اینکه نهاد دین وظایف بسیار سنگینی بر عهده دارد، خاطرنشان کرد: ما رسالت داریم برای دین تلاش کنیم و حوزه علمیه به عنوان راهبر فکر و اندیشه اسلام و انقلاب در دنیای معاصر ایفای نقش کند.
عضو فقهای شورای نگهبان در تأکید کرد: نخستین و اصلیترین وظیفه ما شناخت این دنیای جدید و جریانهای نوظهور است؛ چراکه بدون این شناخت، امکان انجام هیچ اقدام مؤثری وجود نخواهد داشت.
آیتالله اعرافی با تأکید بر اهمیت ارتباط مستمر نهاد دین و روحانیت با جامعه، اظهار داشت: حوزه علمیه و نهاد روحانیت در شرایط کنونی هم با فرصتهای بیبدیل تاریخی به برکت انقلاب اسلامی مواجه هستند و هم با چالشهای بسیار بزرگ و آسیبهایی که این نهاد را تهدید میکند.
وی افزود: واکاوی دقیق این موضوع و ارائه راهکار برای آن، مسئلهای بسیار مهم و حیاتی است که پژوهشکدهها باید با جدیت بیشتری به آن بپردازند؛ هرچند اقدامات انجامشده تاکنون کافی نبوده و نیاز به کار دقیقتر و عمیقتر وجود دارد. از جمله در سطح عموم جامعه و به ویژه نسل جوان، و نیز در سطح نخبگان و دانشگاه. علاوه بر داخل کشور، باید دید متدینان در خارج از کشور چه دیدگاهی نسبت به ما دارند و چه مسائلی در ذهن آنان میگذرد.
حوزه علمیه جایگاه خود را در نظام فکر بینالملل بشناسد
آیتالله اعرافی در ادامه با تأکید بر ضرورت شناخت جایگاه بینالمللی حوزه، خاطرنشان کرد: باید ببینیم دنیا چه نگاهی به ما دارد و ما در نظام فکر بینالملل دقیقاً کجا قرار گرفتهایم. شناخت دقیق این موضعیت برای آیندهنگری و حرکت مؤثر حوزه علمیه ضروری است.
مدیر حوزه های علمیه با اشاره به وضعیت فعلی نظام علم و فکر در عرصه جهانی، اظهار داشت: توجه به جایگاهمان نظام علم و اندیشه دنیا و تلاش برای ارتقای آن، محوری بسیار مهم است که باید مورد توجه ویژه پژوهشکدهها و بخشهای مختلف قرار گیرد تا بتوانند در این زمینهها فعالتر عمل کنند.
وی اهمیت ایجاد حلقه اتصال با بدنه صاحبنظر را برجسته دانست و گفت: شنیدن صدای صاحبنظران بسیار حیاتی است. خوشبختانه این کار در اندیشکده آغاز شده و اقدامات خوبی انجام شده است. تحلیل، جمعآوری و بانکسازی ایدهها نیز مقولهای است که اندیشکده به آن میپردازد و هرچه این بانک ایده تقویت شود، موجب پختگی کارها، اطلاعرسانی دقیقتر و ایجاد امیدواری در بدنه برای پیشرفت خواهد شد.
ضرورت بهرهگیری از همه ظرفیتها
آیتالله اعرافی بر ضرورت بهرهگیری از همه ظرفیتهای موجود تأکید کرد و گفت: طبیعتاً اندیشکدهها و پژوهشکدهها صدها مسئله دارند و با ظرفیت محدود خود نمیتوانند تکتک آنها را بررسی و به نتیجه برسانند. بنابراین باید تدبیری اندیشیده شود تا سفره پژوهش وسیعتر شود و شبکههای بیشتری ایجاد گردد؛ شبکههایی که توان جمعآوری و مدیریت مسائل را داشته باشد.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه در ادامه خاطرنشان کرد: «شبکهسازی و زنجیرهسازی» ظرفیتها برای حل مسائل، مقولهای مهم است که باید در نظام اندیشکدهای و اندیشگاهی محقق شود.
اهمیت «روایتگری» و «گفتمانسازی»
عضو فقهای شورای نگهبان با تأکید بر اهمیت «روایتگری» و «گفتمانسازی» پیرامون اقدامات انجام شده یا در دست اجرا، اظهار داشت: گفتمانسازی بسیار حیاتی است.
مدیر حوزههای علمیه در ادامه به یکی از مقولات بسیار مهم و راهبردی اشاره کرد و گفت: بحث «هوش مصنوعی» و «علوم شناختی» از جمله موضوعاتی است که تمام نظامات ما را زیر و رو کرده و دنیاهای بسیار متفاوتی را خلق میکند. فناوریهایی نظیر هوش مصنوعی دیگر بحث ابزار و وسایل ساده نیستند، بلکه این فناوریها اکنون شریک انسان شده و با سرعتی بالاتر، در بسیاری از حوزهها از خود انسان نیز پیشی گرفتهاند.
آیتالله اعرافی با بیان اینکه این تحولات بسیاری از مفاهیم ما را دستخوش تغییر و تزلزل قرار میدهد، تصریح کرد: آمادگی برای مواجهه با این پدیدهها اهمیتی حیاتی دارد و به نظر من باید در این زمینه کارهای جدیتر و عمیقتری انجام دهیم تا بتوانیم چالشها و فرصتهای ناشی از این تحولات عظیم را مدیریت کنیم.