فراوانی طلاقهای خراسان شمالی در 5 سال اول زندگی/مشکل کجاست؟
این آمار نگرانکننده که از آن به عنوان «طلاقهای زودهنگام» یاد میشود، نشان از کاهش تابآوری زوجین جوان و بحران در سالهای ابتدایی زندگی مشترک دارد و کارشناسان را به تحلیل دلایل و ارائه راهکار واداشته است.
سالهای نخست زندگی در تهدید طلاق
نهاد خانواده به عنوان اصلیترین رکن جامعه همواره با چالشهای متعددی روبرو بوده است، اما پدیده طلاقهای زودهنگام که به جدایی زوجین در سالهای اولیه زندگی مشترک اطلاق میشود، به یکی از دغدغههای اصلی جامعهشناسان و سیاستگذاران اجتماعی تبدیل شده است.
بر اساس اعلام رسمی مدیرکل ثبت احوال خراسان شمالی، 34.7 درصد از طلاقهای به ثبت رسیده در 9 ماهه نخست امسال مربوط به زوجهایی است که کمتر از پنج سال از آغاز زندگی مشترکشان گذشته است.
این یعنی از هر سه ازدواجی که به طلاق میانجامد، یکی از آنها حتی فرصت عبور از بحرانهای طبیعی سالهای اول و رسیدن به پختگی را پیدا نکرده است. این گزارش به بررسی دلایل این پدیده و راهکارهای مقابله با آن میپردازد.
کاهش آستانه تحمل و دلایل اقتصادی؛ متهمان ردیف اول
کارشناسان معتقدند مجموعهای از عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در شکلگیری این پدیده نقش دارند. عدم شناخت کافی زوجین از یکدیگر پیش از ازدواج، انتظارات غیرواقعی که تحت تأثیر رسانهها و فضای مجازی شکل گرفته و همچنین مشکلات اقتصادی و معیشتی، از مهمترین دلایل سست شدن بنیان خانوادهها در سالهای ابتدایی است.
یک جامعهشناس و استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد اظهار داشت: «ما با نسلی روبرو هستیم که به دلیل تغییرات سبک زندگی و فردگرایی نوین، آستانه تحمل پایینتری نسبت به نسلهای گذشته دارد. بسیاری از جوانان مهارتهای حل مسئله و گفتوگوی مؤثر را نیاموختهاند و در مواجهه با اولین اختلافات جدی، به جای تلاش برای حل آن، گزینه جدایی را انتخاب میکنند.»
وی افزود: «نباید از تأثیر مشکلات اقتصادی غافل شد. فشار ناشی از بیکاری، هزینههای بالای مسکن و عدم امنیت شغلی، استرس زیادی را به زوجین جوان تحمیل میکند و این استرس به راحتی میتواند به اختلافات خانوادگی دامن بزند و عشق و علاقه اولیه را از بین ببرد.»
خلاء آموزشهای پیش از ازدواج و ضرورت مشاوره حقوقی
در حالی که بسیاری، دلایل طلاق را صرفاً عاطفی و اجتماعی میدانند، حقوقدانان بر اهمیت آگاهی زوجین از حقوق و تکالیف خود در زندگی مشترک تأکید دارند. بسیاری از زوجین بدون اطلاع از مسئولیتهای قانونی خود وارد زندگی مشترک میشوند و همین ناآگاهی در آینده برایشان دردسرساز میشود.
یک وکیل پایه یک دادگستری و کارشناس مسائل خانواده در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد تصریح کرد: «کلاسهای مشاوره پیش از ازدواج اغلب به صورت نمادین و ناکافی برگزار میشود. زوجین باید به صورت کاربردی با مهارتهای زندگی و همچنین با حقوق و تکالیف قانونی خود آشنا شوند.
بسیاری از پروندههای طلاق که به دادگاهها ارجاع میشود، ناشی از مسائلی است که اگر زوجین پیش از ازدواج از آنها مطلع بودند یا در سالهای اول از مشاوره حقوقی و خانوادگی بهره میبردند، هرگز به بحران تبدیل نمیشد.
این حقوقدان ادامه داد: مراجعه به مشاور خانواده یا وکیل نباید به عنوان آخرین راهحل و تنها در زمان تصمیم قطعی برای طلاق در نظر گرفته شود. مراکز مشاوره بهزیستی و خصوصی میتوانند به زوجین کمک کنند تا بحرانهای طبیعی پنج سال اول زندگی را با کمترین آسیب پشت سر بگذارند و از فروپاشی زندگی مشترکشان جلوگیری کنند.
باید چاره جدی اندیشید
در مجموع، آمار بالای طلاقهای زودهنگام در خراسان شمالی نشان میدهد که نهاد خانواده در سالهای ابتدایی شکلگیری، بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت، آموزش و مداخله هدفمند است.
وقتی بیش از یکسوم جداییها پیش از رسیدن ازدواجها به پنجسالگی رخ میدهد، این پیام بهروشنی مخابره میشود که صرف ازدواج، تضمینکننده تداوم زندگی مشترک نیست و بدون مهارتآموزی و آمادگی روانی، بنیان خانوادهها شکننده خواهد بود.
کارشناسان معتقدند اگرچه مشکلات اقتصادی و فشارهای معیشتی نقش پررنگی در بروز اختلافات دارند، اما ضعف در مهارتهای ارتباطی، نبود گفتوگوی مؤثر و ناآشنایی با شیوههای مدیریت تعارض، سهمی بهمراتب جدیتر در فروپاشی زودهنگام زندگیهای مشترک ایفا میکند. این موضوع ضرورت بازنگری در کیفیت آموزشهای پیش از ازدواج و تداوم آن در سالهای ابتدایی زندگی را بیش از پیش برجسته میسازد.
از سوی دیگر، نقش دستگاههای اجرایی، نهادهای فرهنگی و مراکز مشاوره در پیشگیری از طلاقهای زودهنگام غیرقابل انکار است. تقویت مراکز مشاوره خانواده، افزایش دسترسی زوجهای جوان به خدمات روانشناختی و حقوقی کمهزینه و فرهنگسازی برای مراجعه به مشاور پیش از رسیدن اختلافات به نقطه بحرانی، میتواند به کاهش این آمار نگرانکننده کمک کند.
در نهایت، تداوم روند فعلی زنگ خطری جدی برای آینده اجتماعی استان محسوب میشود؛ چرا که طلاقهای زودهنگام نهتنها بر سرنوشت زوجین، بلکه بر سلامت روانی فرزندان، انسجام اجتماعی و سرمایه انسانی جامعه نیز تأثیرگذار است.
آمارهای ثبت احوال خراسان شمالی بار دیگر این واقعیت را یادآوری میکند که حمایت از خانواده، باید از سالهای نخست زندگی مشترک آغاز شود؛ جایی که هنوز میتوان با آموزش، مشاوره و سیاستگذاری درست، از بسیاری از جداییها پیشگیری کرد.