هیچ فروشگاهی حق اجبار مردم در خرید کالابرگ را ندارد
تسنیم: یکی از پرتکرارترین گلایههای مردم، محدودیت در انتخاب کالا و اجبار برخی فروشگاهها به خرید اقلام یا برندهای خاص است. قانون در این خصوص چه میگوید؟
در پاسخ به سؤال شما باید با صراحت عرض کنم که هیچ فروشگاهی تحت هیچ شرایطی حق اجبار مردم به خرید کالای خاص، برند مشخص یا خرید کل اعتبار کالابرگ در یک فروشگاه را ندارد. این موضوع کاملاً صریح، روشن و غیرقابل تفسیر است و هرگونه تخطی از آن، تخلف محسوب میشود.
در طرح کالابرگ الکترونیکی، مردم در چارچوب اقلام تعریفشده، مختار به انتخاب هستند و فروشگاه صرفاً نقش ارائهدهنده خدمات را دارد، نه تصمیمگیرنده. اگر فروشگاهی اعلام کند که فقط یک یا دو قلم خاص را میپذیرد، یا مردم را مجبور به خرید یکجای کل اعتبار کند، یا خرید را مشروط به انتخاب برند مشخصی بداند، این اقدام تخلف بارز است.
تسنیم: در حال حاضر چند روش برای استفاده از کالابرگ در نظر گرفته شده و تفاوت این روشها چیست؟
در حال حاضر، دو روش اصلی برای استفاده از کالابرگ الکترونیکی پیشبینی شده است.
روش اول، روش اعتباری است. در این روش، به ازای هر نفر یک میلیون تومان اعتبار شارژ میشود و خانوار میتواند از میان 11 قلم کالای اساسی، بر اساس نیاز خود و بدون اجبار به وزن یا تعداد مشخص، خرید کند. مردم میتوانند کل اعتبار را حتی برای یک قلم کالا، مثلاً روغن یا برنج، مصرف کنند و محدودیتی از این جهت وجود ندارد.
روش دوم، روش انتخاب کالا است. در این روش، خانوار به جای اعتبار یک میلیون تومانی، بستهای شامل 9 قلم کالای اساسی با وزن مشخص دریافت میکند که ارزش واقعی این بسته حدود یک میلیون و 400 تا یک میلیون و 500 هزار تومان است، اما مردم تنها 350 هزار تومان بابت آن پرداخت میکنند. این بسته بر اساس محاسبات علمی، تغذیهای و پزشکی طراحی شده و هدف آن تأمین کالری و پروتئین مورد نیاز هر فرد است.
تسنیم: مردم تا چه زمانی فرصت دارند روش مورد نظر خود را انتخاب کنند؟
افرادی که قصد دارند از روش دوم (انتخاب بسته 9 قلمی) استفاده کنند، تا دهم بهمنماه فرصت دارند از طریق کد دستوری *500*1463# و انتخاب گزینه مربوطه، تصمیم خود را ثبت کنند. اگر کسی در این بازه اقدامی نکند، بهصورت پیشفرض از روش اعتباری استفاده خواهد کرد.
همچنین این امکان فراهم شده که در ماههای بعد، افراد بتوانند روش انتخابی خود را تغییر دهند؛ یعنی اگر فردی در بهمنماه بسته کالایی را انتخاب کرد، اما در اسفند تصمیم گرفت به روش اعتباری بازگردد، این امکان از طریق همان کد دستوری فراهم خواهد شد.
تسنیم: اقلام 11گانه و 9گانه شامل چه کالاهایی میشود؟
در روش اعتباری، 11 قلم کالا در سه گروه اصلی غذایی تعریف شده است که شامل: برنج، حبوبات، گوشت قرمز، گوشت مرغ، روغن نباتی، قند، شکر، ماکارونی، پنیر، ماست و شیر میشود.
در روش انتخاب کالا، با حذف دو قلم حبوبات و گوشت قرمز، 9 قلم باقی میماند که به ازای هر نفر به شرح زیر است:
یک کیلوگرم برنج، نیم کیلوگرم مرغ، نیم کیلوگرم قند و شکر، 700 گرم ماکارونی، 900 گرم شیر، 900 گرم ماست، 400 گرم پنیر و اقلام مرتبط دیگر که همگی با وزن مشخص تحویل میشود.
تسنیم: برخی فروشگاهها اعلام میکنند که مثلاً فقط یک روغن یا یک قلم خاص به هر خانوار میدهند. آیا چنین محدودیتی قانونی است؟
خیر، در شرایط فعلی هیچ محدودیتی در توزیع روغن، مرغ، تخممرغ یا سایر اقلام اساسی وجود ندارد. محدودیتهایی که در روزهای ابتدایی اجرای طرح و به دلیل خرید هیجانی مردم اعمال شده بود، صرفاً موقتی و با تصمیم جهاد کشاورزی بود و امروز کاملاً برطرف شده است.
اگر فروشگاهی همچنان به این بهانهها از ارائه کالا خودداری کند، یا محدودیت غیرقانونی اعمال کند، مردم حتماً گزارش دهند. ما بازرسیهای خود را ظرف 24 ساعت انجام میدهیم و در صورت تکرار تخلف، پایانه فروش (پوز) فروشگاه قطع خواهد شد.
تسنیم: مردم چگونه میتوانند تخلفات فروشگاهی را گزارش دهند؟
راههای گزارشدهی کاملاً مشخص است. مردم میتوانند از طریق سامانه 124، سامانه ارتباط مردمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و همچنین اعلام مستقیم به ادارات تعاون در شهرستانها، تخلفات را گزارش کنند. تأکید میکنم که گزارش مردمی مهمترین ابزار نظارتی ماست و بدون همراهی مردم، امکان برخورد مؤثر وجود ندارد.
تسنیم: یکی دیگر از سؤالات پرتکرار مردم، دریافت 5 تا 20 هزار تومان هنگام خرید کالابرگ است. این مبلغ بابت چیست؟
مبلغ 5 هزار تومان صرفاً بابت هزینه تراکنش بانکی است که توسط سیستم دریافت میشود و این مبلغ مجدداً به اعتبار خانوار بازمیگردد. اگر فروشگاهی مبلغی بیش از این دریافت کند، تخلف محسوب میشود و باید حتماً گزارش شود.
تسنیم: وضعیت نوزادان تازه متولد شده و زوجهای جوان در طرح کالابرگ چگونه است؟
مبنای شناسایی خانوار در طرح کالابرگ، اطلاعات سامانه ثبت احوال است. هرگونه تغییر در ترکیب خانوار، اعم از ازدواج، تولد نوزاد یا جدایی فرزند از خانواده، باید ابتدا در ثبت احوال ثبت شود. پس از آن، اطلاعات بهصورت خودکار به سامانه حمایت منتقل میشود و نیازی به اقدام مجدد نیست.
در مورد نوزادان، معمولاً اطلاعات بهصورت سیستمی اضافه میشود، اما اگر تأخیری وجود داشت، خانوادهها میتوانند با مراجعه به ثبت احوال اصلاحات لازم را انجام دهند.
تسنیم: برخی شهروندان معتقدند اختصاص یک میلیون تومان به همه دهکها عادلانه نیست. نظر شما چیست؟
هدف اصلی این مرحله از طرح، انتقال ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره یعنی مردم است. این یک اقدام بزرگ اقتصادی است که طبیعتاً در مراحل مختلف تکمیل میشود. دولت در کنار این طرح، برنامههای حمایتی دیگری نیز دارد؛ از جمله طرح یسنا برای مادران باردار و شیرده و حمایت ویژه از کودکان دارای سوءتغذیه.
اطمینان میدهم که در مراحل بعدی، دهکهای پایینتر حمایت بیشتری دریافت خواهند کرد و این مسیر بهصورت تدریجی اصلاح و تکمیل میشود.
تسنیم: نظارت بر کیفیت کالاها چگونه انجام میشود؟
در کنار بازرسان وزارت تعاون، پلیس اقتصادی فراجا نیز بهصورت رسمی وارد فرآیند نظارت شده است. با انعقاد تفاهمنامه مشترک، تیمهای نظارتی قدرتمندی در استان شکل گرفته که با هرگونه تخلف، چه در حوزه قیمت، چه کیفیت و چه اجبار به خرید، برخورد قاطع خواهند داشت.
تسنیم: سخن پایانی شما با مردم چیست؟
طرح کالابرگ الکترونیکی، یک طرح بزرگ ملی با هدف تأمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم است. طبیعی است که در آغاز اجرا، با چالشهایی مواجه باشد، اما با همراهی مردم، گزارشدهی دقیق و نظارت مستمر، این مشکلات برطرف خواهد شد. از مردم عزیز میخواهم هر جا تخلف دیدند، بدون تردید اعلام کنند تا بتوانیم قاطعانه برخورد کنیم.