یادداشت| چرا مردان کمتر از زنان به دیابت مبتلا میشوند؟
در مطالعه آیندهنگر بیماریهای غیرواگیر روانسر، بیش از 10 هزار بزرگسال 35 تا 65 ساله بهطور متوسط بیش از هفت سال پیگیری شدند. دادههای جمعآوریشده شامل ویژگیهای جمعیتشناختی، سبک زندگی، عادات غذایی، فعالیت بدنی، سابقه خانوادگی و شاخصهای زیستی مانند فشار خون، چربی خون و قند خون بود. این مطالعه امکان بررسی عوامل خطر و روند بروز دیابت نوع 2 در طول زمان را فراهم کرده و با توجه به نمایندگی جمعیت شهری و روستایی، شامل زنان و مردان، یافتههای آن قابل تعمیم به جمعیت بزرگسال کُرد ساکن این منطقه است. میانگین سنی جمعیت مورد مطالعه 46 سال بود و 52 درصد آنان زن بودند.
نتایج این کوهورت میتواند به شناسایی گروههای پرخطر، تدوین راهکارهای پیشگیری هدفمند و برنامهریزی سیاستهای سلامت عمومی کمک کند و پایهای برای مطالعات آینده درباره دیابت و بیماریهای غیرواگیر در ایران فراهم آورد.
میزان بروز دیابت در این مطالعه 4.45 مورد در هر 1000 نفر-سال بود و زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا قرار داشتند (5.22 در مقابل 3.62). از 290 مورد جدید دیابت، 61 درصد زنان و 39 درصد مردان بودند. بیش از نیمی از مبتلایان اضافهوزن یا چاقی داشتند، حدود 68 درصد پیشدیابت و نیمی از آنها اختلالات چربی خون را تجربه میکردند. همچنین بیماریهای زمینهای مانند کبد چرب، مشکلات قلبی-عروقی و فشار خون بالا در بسیاری از افراد مشاهده شد.
تحلیل آماری نشان داد مهمترین عامل پیشبینیکننده دیابت، وضعیت پیشدیابت بود که خطر ابتلا را بیش از 10 برابر افزایش میداد. سایر عوامل مؤثر شامل جنسیت زن، شهر نشینی، شاخص توده بدنی، و داشتن بیماریهای زمینهای بودند. بهطور خاص، مردان با وزن طبیعی یا اضافهوزن کمتر از زنان به دیابت مبتلا میشدند، اما در گروه مردان چاق و داری اضافه وزن، خطر ابتلا کمی بیشتر از زنان چاق و دارای اضافه وزن بود.
این یافتهها تأکید میکنند که پیشدیابت و چاقی شاخصهای هشداردهنده بسیار مهمی هستند و برنامههای پیشگیری هدفمند، بهویژه برای افراد دارای اضافهوزن، مبتلایان به پیشدیابت و ساکنان مناطق شهری، ضروری است. همچنین پایش منظم شاخص توده بدنی میتواند نقش کلیدی در کاهش بار دیابت در سالهای آینده داشته باشد. با توجه به هزینه های بسیار بالای کنترل قند خون و درمان عوارض دیابت، توجه به افراد پره دیابت و مداخلات موثر تغذیه ای و رفتاری میتواند کمک شایان توجهی به کاهش بار بیماری دیابت در ایران کند.
یادداشت از فرید نجفی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی استان کرمانشاه