بازدید مقامات دولتی از قنات قصبه گناباد؛ میراث ۲۵۰۰ ساله مهندسی آب ایران
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به همراه معاون سیاسی استانداری خراسان رضوی، فرماندار گناباد، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان و نماینده گناباد و بجستان در مجلس شورای اسلامی، از قنات قصبه گناباد بازدید کردند. این سازه آبی که قدمتی حدود ۲۵۰۰ سال دارد و نماد مدیریت منابع آب در فلات ایران محسوب میشود، مورد توجه ویژه مسئولان قرار گرفت.
حمیدرضا محمودی قوژدی، رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری شهرستان گناباد، در این بازدید ضمن تشریح اهمیت تاریخی و فنی قنات قصبه، عنوان کرد که این اثر باستانی از دوره هخامنشیان جریان داشته و همواره منبع اصلی حیات و آبادانی منطقه بوده است.
نبوغ مهندسی در حفر عمیقترین مادرچاه جهان
محمودی قوژدی با تأکید بر ویژگی منحصربهفرد قنات قصبه، اشاره کرد که حفر مادر چاهی با عمق بیش از ۳۳۰ متر در بستری سنگی، بدون استفاده از تجهیزات مدرن، شاهکار مهندسی دوران باستان است. این عمق زیاد باعث شده تا قنات کمتر تحت تأثیر نوسانات اقلیمی و خشکسالی قرار گیرد و منبعی پایدار برای تأمین آب شرب و کشاورزی مردم فراهم آورد.
وی افزود: این قنات که از دو رشته اصلی با طولی بالغ بر ۳۳ کیلومتر تشکیل شده، با دقتی مثالزدنی و بر اساس محاسبات هندسی و شیب طبیعی زمین حفر شده است. مادرچاه اصلی آن در منطقهای به نام مند واقع شده و صدها میلهٔ دسترسی (چاههای عمودی) برای تهویه و نگهداری دارد.
ثبت جهانی و برنامههای توسعه گردشگری
رئیس اداره میراث فرهنگی گناباد به روند ثبت جهانی این اثر اشاره کرد و گفت: قنات قصبه گناباد در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۹۵ (۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶ میلادی) در جریان اجلاس یونسکو در استانبول، بهعنوان بخشی از پروندهٔ قناتهای ایرانی به ثبت جهانی رسید. این رویداد جایگاه ویژهای برای معرفی گناباد در سطح بینالمللی رقم زد.
محمودی قوژدی اعلام کرد که برای توسعه گردشگری پایدار، محدودهای به وسعت ۲۰۰ هکتار در اطراف دهانه قنات و مسیرهای دسترسی برای ایجاد زیرساختهای گردشگری تعیین شده است. این زیرساختها شامل اقامتگاههای بومگردی، موزه آب و مرکز آموزش قناتشناسی خواهد بود تا بازدیدکنندگان با مفاهیم علمی و فرهنگی این نظام آبی آشنا شوند.
به گفته وی، هدف آن است که بازدید از قنات به یک تجربه آموزشی و فرهنگی برای درک درخشش اندیشه ایرانی در حوزه آب تبدیل شود. در همین راستا، مرمت دهانهها، نورپردازی ایمن بخشهای زیرزمینی و ایجاد پایگاه پژوهشی دائمی در دستور کار قرار دارد.
قنات قصبه؛ شریان حیاتی اقتصادی و اجتماعی
وی همچنین بر نقش تاریخی این قنات در شکلگیری نظام اجتماعی و اقتصادی گناباد تأکید کرد و توضیح داد که تقسیم آب بر اساس نظام سنتی «میرآبی» انجام میشد که نشاندهنده مدیریت جمعی و مردمی منابع آب در ایران باستان است. در حال حاضر نیز بخش قابل توجهی از زمینهای کشاورزی منطقه از این منبع سیراب میشوند.
محمودی قوژدی حفاظت از این میراث جهانی را نیازمند برنامهای جامع دانست که فراتر از مرمت فیزیکی بوده و شامل مدیریت پایدار آب، آموزش جوامع محلی و توسعه گردشگری مسئولانه باشد. او همچنین از اجرای طرحهای پژوهشی مشترک با دانشگاهها برای مستندسازی و ترجمه مطالعات زمینشناسی و فرهنگی قنات خبر داد.
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، مقامات بازدیدکننده بر ضرورت حفظ این میراث فرهنگی و تبدیل آن به کانون توسعه پایدار در شرق ایران تأکید کردند.