نشاء پیوندی؛ راهکار نجات هندوانه و خیار از بحرانهای خاک و شوری
یک پژوهشگر کشاورزی از پیوند زدن بوته هندوانه به کدو و گوجهفرنگی به کدو وحشی به عنوان راهحلی مؤثر در برابر بیماریهای خاکزی و شوری آب نام برد و بر ضرورت تحول در تولید نشا در کشور تأکید کرد.
در حالی که پیوند زدن در باغبانی میوه امری رایج است، مفهوم استفاده از نشاء پیوندی در حوزه سبزیجاتی نظیر هندوانه، خیار و گوجهفرنگی برای بسیاری از کشاورزان و حتی برخی دانشگاهیان ناآشناست. دکتر رضا صالحی، متخصص کشاورزی، اعلام کرد که پس از سه دهه فعالیت پژوهشی، نشاء پیوندی به عنوان راهکاری اساسی برای مقابله با بحرانهای کشاورزی مطرح است. به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، ایران با جایگاه سوم جهانی در تولید هندوانه، با مشکلی جدی روبهرو است؛ بیش از ۹۰ درصد مزارع هندوانه کشور درگیر بیماریهای خطرناک خاکزی هستند که منجر به نابودی ناگهانی گیاه پیش از برداشت میشود و راهکارهای شیمیایی نیز در این زمینه کارساز نیستند. این بحران خسارات سنگینی را نیز به تولیدکنندگان خربزه و خیار وارد میکند. صالحی توضیح داد که علم اصلاح نباتات نتوانسته است مقاومت کاملی در برابر شوری و آفتهای خاک ایجاد کند، به همین دلیل رویکرد نوین بر استفاده از پایههای مقاوم وحشی استوار شده است. در این روش، گیاه پرمحصول و حساس مانند هندوانه مرغوب بر روی ریشه گیاهی مقاوم به شرایط سخت خاک مانند کدو پیوند زده میشود. این پایههای مقاوم قادرند در خاکهای آلوده و شور به حیات ادامه داده و محصول با کیفیتی ارائه دهند. وی با استناد به دادههای میدانی، تأثیر این روش را اثبات کرد؛ در کشت معمولی هندوانه در خاک آلوده، نابودی محصول ۱۰۰ درصد بود، اما نشای پیوندی سرسبز باقی ماند. همچنین، گوجهفرنگی پیوندی روی ریشه گوجهفرنگی وحشی، در آبی با شوری بسیار بالاتر از حد معمول به رشد خود ادامه میدهد. این رویکرد اهمیت ویژهای در مناطقی دارد که آب آنها به دلیل سدیمی بودن برای کشت سنتی نامناسب است. فناوری پیوند نه تنها مقاومت را افزایش میدهد، بلکه در کاهش مصرف منابع حیاتی نیز نقش دارد. صالحی مقایسهای ارائه داد که بر اساس آن، تولید یک کیلو گوجهفرنگی در مزرعه سنتی نیازمند ۲۵۰ لیتر آب است، اما در گلخانههای پیشرفته هلندی این میزان به تنها چهار لیتر کاهش مییابد. این کاهش مصرف آب و انرژی، همراه با ارتقای کیفیت، دستاورد واقعی کشاورزی پیشرفته محسوب میشود. بنیانگذار نشاء پیوندی به تحول در تولید نشا نیز اشاره کرد؛ تولید صنعتی در کارخانههای نشا با اتاقهای کنترلشده، امکان تولید تضمینشده در تمام طول سال را فراهم آورده و وابستگی به شرایط فصلی و ضایعات ۶۰ درصدی روشهای سنتی را از بین برده است. با وجود این پتانسیل، نیاز کشور به نشاء پیوندی سالانه حدود یک میلیارد عدد تخمین زده میشود، در حالی که ظرفیت فعلی تولید به ۲۰ میلیون عدد میرسد. این شکاف بزرگ، نیازمند یک نهضت ملی با سرمایهگذاری آگاهانه و مشارکت متخصصان چندرشتهای است تا زحمات پژوهشی به بهرهبرداری کامل برسد.
© وبانگاه, ایسنا