پیشرفت ۷۰ درصدی پروژه هوشمندسازی وزارت صمت؛ دسترسی به داده‌ها گلوگاه توسعه دستیار هوشمند

هوشمندسازی وزارت صمت با سرمایه ۱۵ میلیاردی در دانشگاه اصفهان

پروژه توسعه «دستیار هوشمند وزارت صنعت، معدن و تجارت» با مأموریت واگذار شده از سوی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، توسط دانشگاه صنعتی اصفهان در حال اجرا است. علیرضا بصیری، مدیر این پروژه، اعلام کرد که این سامانه در بخش قوانین و آیین‌نامه‌های وزارت صمت به‌صورت آزمایشی راه‌اندازی شده و هم‌اکنون در دفتر حقوقی این وزارتخانه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این سکوی هوش مصنوعی با هدف پیاده‌سازی کاربرد عملی این فناوری در سطوح مدیریتی و تصمیم‌سازی وزارت صمت، بر حوزه‌هایی چون تحلیل قوانین، هوش تجاری، داشبوردهای مدیریتی و تعامل زبانی با داده‌ها متمرکز است. به‌گفته بصیری، حدود ۲۰ نفر از دانش‌آموختگان دانشگاهی به‌طور مستقیم در توسعه این پروژه مشغول هستند که کار توسعه جدی آن از اسفندماه ۱۴۰۳ آغاز شده است.

فاز نخست؛ تنقیح و بازیابی قوانین وزارت صمت

فاز نخست این پروژه به تحلیل و بازیابی قوانین حوزه وزارت صمت اختصاص داشت که با موفقیت و تأیید ناظر پروژه (وزارت صمت) به بهره‌برداری رسید. قابلیت‌هایی همچون پرسش از محتوای قوانین و شناسایی تعارضات و تناقضات میان مواد و مقررات در این بخش پیاده‌سازی شده است و مدیرکل حقوقی وزارت صمت نیز از کاربران فعال آن محسوب می‌شود.

توسعه هوش تجاری؛ چالش بزرگ داده

بخش دوم پروژه، توسعه هوش تجاری است که حدود ۷۰ درصد پیشرفت داشته و شامل هوش تجاری ایستا و پویا می‌شود. هوش تجاری با هدف یکپارچه‌سازی پایگاه‌های داده متعدد وزارتخانه برای ارائه گزارش‌های تجمیع‌شده به مدیران ارشد طراحی شده است. این بخش، امکان استخراج اطلاعات پیچیده را از سامانه‌هایی مانند «کاداستر» و «پرگار» فراهم می‌کند و یک داشبورد واحد برای استفاده مدیران می‌سازد.

مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت، با وجود پیشرفت ۷۰ درصدی کلی پروژه، دسترسی به داده‌های واقعی و یکپارچه را گلوگاه اصلی توسعه و رسیدن به بلوغ کامل سامانه دانست. بصیری تأکید کرد که داده‌های محدود موجود برای سنجش کارایی کامل سامانه کافی نیست و برای آزمون در فضای عملیاتی به داده‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر نیاز است.

در هوش تجاری پویا، مدیران می‌توانند تنها با بیان نیاز خود به‌صورت متنی (مثلاً: «تعداد معادن کشور به تفکیک استان») بدون نیاز به دانش فنی یا کدنویسی، گزارش‌های تحلیلی و نموداری دریافت کنند. سامانه به‌صورت خودکار کوئری SQL مورد نیاز را تولید کرده و خروجی را ارائه می‌دهد.

قابلیت‌های تکمیلی و زیرساخت پردازشی

علاوه بر بخش قوانین و هوش تجاری، قابلیت‌هایی مانند خلاصه‌سازی متون و ترجمه اسناد به حدود ۱۰۰ زبان دنیا نیز در این سامانه تعبیه شده است. برای حفظ امنیت داده‌های محرمانه وزارتخانه، این قابلیت‌ها در لایه‌ای مستقل از چت‌های عمومی توسعه یافته‌اند.

توسعه این سامانه با اعتبار ۱۵ میلیارد تومان در حال انجام است و زیرساخت پردازشی آن در ابتدا بر پلتفرم دانشگاه صنعتی اصفهان متمرکز بود. پس از مرداد و شهریورماه، ارتباط اصلی به سکوی ملی هوش مصنوعی دانشگاه شریف متصل شد، اما معماری سامانه به‌گونه‌ای است که در صورت قطع ارتباط با شریف، به‌طور خودکار به زیرساخت اصفهان سوئیچ خواهد کرد.

در بخش پرسش از داده‌های جدولی، این امکان فراهم شده که مدیران بتوانند فایل‌هایی مانند CSV را بارگذاری کرده و بدون نیاز به ادغام در پایگاه داده اصلی، پرسش‌های تحلیلی خود را مطرح سازند. بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های منتشرشده در ایسنا، گزارش داد که دانشگاه صنعتی اصفهان با وجود وقفه‌های احتمالی ناشی از شرایط محیطی، موفق شده روند توسعه سامانه را پیوسته ادامه دهد.