توسعه آشکارساز نوری پیشرفته ایرانی؛ گامی در مسیر فناوریهای کوانتومی و پزشکی
فرزاد باطومچی، مدیرعامل یک شرکت فناور، از توسعه نسل پیشرفتهای از آشکارسازهای نوری خبر داد که قابلیت شناسایی نورهای بسیار ضعیف در مقیاسهای آزمایشگاهی و مرزهای دانش را دارا هستند. این شرکت تمرکز خود را بر حوزههای اپتیک، فوتونیک و مهندسی کوانتومی معطوف کرده است.
محصول شاخص این مجموعه، «فتوآشکارساز دیود نوری» (APD) است که برای اندازهگیری سیگنالهای نوری بسیار کمشدت طراحی شده و در پژوهشهای کوانتومی و سامانههای دقیق نوری کاربرد دارد. این آشکارسازها در دو مدل ۸۰۰APD و ۱۵۵۰APD عرضه میشوند که محدوده عملکرد آنها بهترتیب بین ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ نانومتر و ۱۱۰۰ تا ۱۷۰۰ نانومتر است. استفاده از فناوری خنککننده پلتیر (TEC) با دقت حرارتی تنظیمشده در حدود $\pm۰/۱$ درجه سانتیگراد، به همراه طراحی فشرده، این تجهیزات را برای کاربردهای تحقیقاتی در فوتونیک، لیدار و فناوریهای کوانتومی مناسب میسازد.
باطومچی مهمترین مزیت این محصول را توانایی آشکارسازی نورهایی در حد نویز محیطی دانست و تأکید کرد که بسیاری از تجهیزات متداول در ثبت سیگنالهای ضعیف ناتوان هستند. فناوری تقویت بهمنی بهکاررفته در این آشکارساز، امکان دریافت و تقویت فوتونهای برخوردی را فراهم میآورد. بازه حساسیت دستگاه بین ۸۰ پیکووات تا یک نانووات است و این ویژگی آن را به گزینهای کلیدی در سامانههای محاسبات کوانتومی فوتونیکی تبدیل میکند.
بر اساس اظهارات مدیرعامل این شرکت، این محصول میتواند نیاز تخصصی آزمایشگاههای دانشگاههایی مانند دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی امیرکبیر را که در زمینه پژوهشهای فوتونیک و کوانتوم فعال هستند، تأمین کند. علاوه بر این، کاربردهای پزشکی این فناوری در سامانههای PMT (لولههای افزاینده فوتون) که برای اسکنهای مغزی و دریافت سیگنالهای عصبی ضعیف استفاده میشوند، قابل توجه است. فناوری مذکور در صنایع دفاعی و سامانههای پیشرفته نظامی نیز کاربرد دارد.
این شرکت فناور در مراحل پایانی اخذ مجوز دانشبنیان قرار دارد و محصول APD تاکنون به دانشگاههای شهید بهشتی و شهید ستاری فروخته شده است. به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، این شرکت پروژههای تکمیلی مانند «دتکتور بالانسمود» را نیز در دست اجرا دارد که با مقایسه سیگنال مرجع و نویز محیط، نویز را حذف میکند.
بازده کوانتومی بالا، نویز بسیار پایین، طراحی فشرده، پایداری حرارتی دقیق و مصرف انرژی بهینه از ویژگیهای برجسته محصولات تولیدشده توسط این شرکت ایرانی به شمار میروند.