اروپا به دنبال استقلال راهبردی؛ تشدید اختلافات با آمریکا و گرایش به چین و هند
به گزارش بخش بینالملل وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در خبرگزاری مهر، در سایه سیاستهای یکجانبه و سلطهطلبانه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبانی کلی سیاست خارجی و مناسبات اروپا در سال ۲۰۲۶ با تشدید تنش با آمریکا مواجه شده است. اروپا در چارچوب بازتعریف ائتلافهای بینالمللی و تقویت نقش اتحادیه اروپا در صحنه جهانی، به دنبال تقویت استقلال استراتژیک خود، کاهش وابستگی به واشنگتن و گسترش مشارکتهای بینالمللی خود، به ویژه با چین و هند است.
پایگاه خبری المیادین با اشاره به اختلافات اروپا و آمریکا در پروندههای استراتژیک و اقتصادی از جمله اوکراین، گرینلند، وظایف ناتو و اختلافات تجاری، نوشت که مطالبات در اروپا برای استقلال استراتژیک و تشکیل قابلیتهای دفاعی خودکفا نسبت به آمریکا در حال افزایش است. در این راستا برخی از پایتختهای اروپایی به دنبال تنوع بخشیدن به سیاستهای بینالمللی خود، به ویژه در تعامل با چین و هند، با هدف کاهش وابستگی به واشنگتن هستند.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، اخیراً ناتو را «نهادی ضعیف» توصیف کرد که نشاندهنده افزایش اختلافات درونی آن است. وی بر لزوم تقویت قابلیتهای خودکفایی اروپایی و کاهش وابستگی به واشنگتن و پکن تأکید کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز با ابراز تردید در مورد تعهد برخی کشورهای اروپایی به دفاع مشترک، انتقادات خود را از ناتو تکرار کرد و مدعی شد که نیروهای آمریکایی در افغانستان نیازی به نیروهای ناتو نداشتند و متحدان در صورت بروز درگیری در آینده برای دفاع از آمریکا حضور نخواهند داشت.
شارل ابی نادر، کارشناس مسائل بینالملل، تشکیل نیروی نظامی اروپایی مستقل از آمریکا را از نظر فنی غیرممکن ندانست، اما مشکل را در بعد سیاسی-استراتژیک آن خواند و گفت که آمریکا برای جلوگیری از هرگونه استقلال واقعی اروپا فشار وارد خواهد کرد. محمد سویدان، پژوهشگر روابط بینالملل، نیز موانع پیش روی اتحادیه اروپا در تشکیل ائتلاف مستقل را در وابستگی به واشنگتن در چارچوب تأمین مالی ناتو، پشتیبانی در تسلیحات، اطلاعات فضایی و خدمات سوخترسانی عنوان کرد. وی همچنین به سلطه دلار، تجارت و تأمین گاز اروپا از طریق آمریکا اشاره کرد.
سویدان تأکید کرد که موضع اروپا نشاندهنده نارضایتی فزاینده از سیاستهای ترامپ است که شکاف بین دو طرف را افزایش میدهد و اروپا را به سمت جستجوی جایگزینهای استراتژیک و ائتلافهای جدید سوق میدهد. او افزود که این تحرکات نشاندهنده گرایش جهان به سمت چندقطبی شدن است و اروپا در فکر ایجاد چارچوبی جدید برای ائتلافهای خارج از کنترل واشنگتن بر ناتو افتاده است.
همزمان با تشدید تنشها در ناتو، برخی پایتختهای اروپایی به سمت تقویت روابط خود با چین حرکت میکنند. آنها چین را نه تنها یک شریک اقتصادی معتبر، بلکه یک بازیگر بینالمللی مهم در معادلات استراتژیک میدانند. تحرکات دیپلماتیک نشاندهنده سفرهای سطح بالای اروپایی به پکن در چارچوب جستجوی شراکتهای جایگزین و کاهش وابستگی به آمریکا است.
کر استارمر، نخستوزیر انگلیس، پس از سفر خود به چین، تأکید کرد که پکن یک بازیگر محوری در صحنه بینالمللی است و بر اهمیت ایجاد رابطهای عمیقتر تأکید کرد؛ این در حالی است که دونالد ترامپ، درباره گسترش روابط تجاری انگلیس با چین هشدار داده بود.
اروپا همچنین هند را به عنوان یک شریک اقتصادی پیشرفته، به ویژه برای انگلیس، برمیشمارد. نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و همتای انگلیسیاش از توافقنامه تجاری امضا شده بین دو کشور تمجید کردند. دهلی نو و بروکسل نیز به توافق تجاری دست یافتند که شامل لغو تعرفههای گمرکی قابل توجهی برای صادرات اتحادیه اروپا به هند است.
پیامدهای اختلاف اروپا با واشنگتن در عرصه داخلی اروپا نیز مشهود است. نظرسنجیهای اخیر نشاندهنده کاهش اعتبار آمریکا در کشورهایی مانند فرانسه، آلمان و دانمارک است که افزایش اعتقاد به ضرورت تصمیمگیری سیاسی و دفاعی مستقل اروپا را نشان میدهد. این اختلافات فزاینده در سال ۲۰۲۶ تردیدهایی را درباره آینده پیمان آتلانتیک شمالی «ناتو» و نقش آن در نظام بینالملل ایجاد میکند و نشاندهنده یک تحول ساختاری در روابط بینالملل است، جایی که اروپا در تلاش است تا موقعیت و نقش جهانی خود را بازتعریف کند.