تحلیل پژوهشی؛ عوامل کاهنده سهم ایران از بازار جهانی خرما تشریح شد
در همین راستا، محمد خداوردیزاده، دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه ارومیه، با همکاری دانشگاه تهران، پژوهشی متمرکز بر ویژگیهای شرکای تجاری خرمای ایران انجام داد. به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، این تحقیق با استفاده از «الگوی جاذبه» و دادههای صادراتی به ۲۰ کشور هدف در بازه زمانی ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۱ انجام شد.
یافتههای این پژوهش نشان داد که بازار صادراتی خرما به سمت رقابتی شدن پیش رفته است. پژوهشگران تأیید کردند که عواملی نظیر تولید ناخالص داخلی کشورهای مقصد، داشتن مرز مشترک و اشتراک مذهبی، تأثیر مثبتی بر حجم صادرات خرمای ایران داشتهاند. در مقابل، عواملی نظیر تفاوت زیاد سطح اقتصادی با شرکای تجاری، وجود رقبای قدرتمند در بازارهای هدف و اعمال تحریمهای بینالمللی، سهم ایران را در این بازار کاهش دادهاند.
محققان در این مطالعه آماری پیشرفته، مشاهده کردند که تحریمهای بینالمللی بهویژه در سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳، ضربه قابل توجهی به صادرات این محصول کشاورزی وارد کرده است. این نتایج نشان میدهند که عملکرد صادراتی خرما صرفاً به میزان تولید وابسته نبوده و متغیرهای سیاسی و اقتصادی نقش محوری در تجارت این محصول ایفا میکنند.
نتایج منتشرشده در فصلنامه «مطالعات اقتصادی کاربردی ایران»، وابسته به دانشگاه بوعلی سینا، بر اهمیت استراتژیک تنوعبخشی به بازارهای صادراتی تأکید میکند. تمرکز بر تعداد محدودی از کشورها، ریسک صادرات را در شرایط تحریم یا بروز تنشهای سیاسی بالا میبرد. پژوهشگران نهایی نتیجه گرفتند که شناسایی بازارهای جدید با همسویی سیاسی و فرهنگی بیشتر، همراه با ارتقای کیفیت محصول، رعایت استانداردهای بینالمللی و توجه به سلیقه مصرفکنندگان، راهکارهای عملی برای افزایش رقابتپذیری و کاهش اثرات منفی محدودیتهای خارجی در بخش صادرات خرما هستند.