موانع جدی بر سر راه تحقق اهداف سلامت؛ حکمرانی ضعیف، پایداری صنعت دارو را تهدید میکند
چالشهای ساختاری نظام سلامت و کاهش شاخصهای رفاه
عباس کبریاییزاده، رئیس هیأتمدیره فدراسیون اقتصاد سلامت، در نشست هیات نمایندگان اتاق ایران بر نقش محوری حکمرانی صحیح در ارتقای شاخصهای سلامت و رفاه اجتماعی تأکید کرد. وی با اشاره به افزایش تاریخی امید به زندگی پس از دهه ۱۹۴۰ میلادی ناشی از پیشرفت در واکسنسازی و داروسازی، تصریح کرد که صنعت سلامت افزون بر افزایش اعتماد عمومی، هزینههای فزایندهای را نیز به سیستم تحمیل میکند که از قواعد متعارف اقتصادی پیروی نمیکنند؛ این وضعیت ناشی از شکست بازار و انتخابهای محدود بیماران برای دریافت خدمات درمانی است.
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، کبریاییزاده وضعیت دسترسی دارویی کشور را نسبتاً مطلوب دانست و اظهار کرد که ایران از میان ۱۵ هزار مولکول دارویی موجود در جهان، حدود سه هزار مولکول را تولید یا وارد میکند. با این حال، وی حوزه سلامت را به درختی تشبیه کرد که بدون ریشههای قوی حکمرانی، شاخصهای سلامت آن رشد نخواهد کرد.
سالمندی جمعیت و ناهمگونی استانی در دسترسی به خدمات
رئیس هیأتمدیره فدراسیون اقتصاد سلامت هشداری جدی درباره روند سالمندی جمعیت ارائه داد؛ در حال حاضر حدود ۷.۵ درصد جمعیت ایران سالمند هستند و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۱۳ درصد برسد. این تغییر ساختار جمعیتی، پیامدهای مهمی برای نظام سلامت به همراه دارد. علاوه بر این، نابرابری محسوسی در دسترسی به خدمات سلامت میان استانهای کشور وجود دارد که نیازمند مشارکت فعال بخش خصوصی و اتاق بازرگانی برای توسعه خدمات است.
کبریاییزاده همچنین به تغییر جهت بار بیماریها به سمت بیماریهای غیرواگیر مانند سرطان، دیابت و مشکلات تنفسی اشاره کرد که منجر به افزایش مرگومیر ناشی از آنها شده است و وضعیت ایران در برخی حوزهها از روند جهانی عقبتر است. وی یادآور شد که نزول تولید ناخالص داخلی ایران پس از سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ تأثیر مستقیمی بر نظام سلامت داشته است.
چالشهای مالی و قیمتگذاری در بازار دارو
تحلیل وضعیت بازار دارویی نشان میدهد که رشد مصرف سالانه در ایران حدود ۵.۵ درصد است که بیشتر از متوسط جهانی چهار درصد است. ۹۸ درصد داروها از نظر تعداد در داخل تولید میشوند و ۸۴ درصد ارزش بازار را به خود اختصاص دادهاند؛ با این حال، ۱۶ درصد ارزش بازار از طریق واردات تأمین میشود که تنها یک درصد از نظر تعداد دارو سهم دارد. سرانه مصرف دارو در ایران از ۶۵ دلار در سال ۱۳۹۵ به حدود ۴۹ دلار کاهش یافته، در حالی که این رقم در منطقه به ۲۰۰ دلار رسیده است که این امر نشانگر مشکلات جدی در قیمتگذاری و کمبود سرمایهگذاری در محصولات نوین است.
کبریاییزاده با استناد به مطالعات مرکز تحقیقات اقتصاد دارو دانشگاه تهران، اعلام کرد که اهداف کلیدی برنامه هفتم توسعه نظیر رساندن سهم سلامت به دو درصد تولید ناخالص داخلی و کاهش پرداخت از جیب بیماران به زیر ۳۰ درصد (که اکنون بیش از ۵۶ درصد است) با شرایط موجود قابل دستیابی نخواهند بود.
وی در پایان مهمترین موانع پیشروی صنعت سلامت را موارد زیر دانست: کمبود شدید نقدینگی، بدهی دولت به صنعت دارو بالغ بر ۲۰۰ همت، قیمتگذاری دستوری، فقدان ارز پایدار، دشواری در اخذ تسهیلات و ضعف سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه. این مقام مسئول تأکید کرد که بدون اصلاح جدی سیاستهای حکمرانی، پایداری این صنعت با خطر روبهرو خواهد شد.