جدال چهار ساله ایران و ژاپن بر سر تعریف نانوکِلی در استانداردسازی جهانی
بهگزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، پویپوی بر نقش راهبردی استانداردسازی در توسعه فناوریهای نوین تأکید کرد و گفت کشورهای پیشرو همزمان با توسعه محصول، وارد فرآیند تدوین استاندارد میشوند. استاندارد، ابزار کلیدی تسهیل تجارت، صادرات و تبادل کالا محسوب میشود و نخستین پیششرط بازارهای جهانی برای پذیرش محصولات، انطباق آنها با یک استاندارد معتبر است. وی افزود در فناوریهای نوظهور، استانداردهای قدیمی کارایی لازم برای ارزیابی کیفیت و ایمنی محصولات جدید را ندارند، ازاینرو کشورهایی که مزیت رقابتی دارند، تلاش میکنند در تدوین استانداردهای جدید نقشآفرین باشند تا مسیر صادراتی خود را هموار سازند و از منافع ملی صیانت کنند.
پویپوی در تبیین ابعاد راهبردی استانداردسازی اظهار داشت اگر کشوری استانداردی را تدوین کند که تنها محصول داخلی بتواند بر اساس آن وارد بازار شود، منافع سایر کشورها به خطر میافتد. حضور فعال در کمیتههای بینالمللی استاندارد، علاوه بر آگاهیبخشی از روندهای جهانی، امکان دفاع از منافع ملی را فراهم میآورد. وی استانداردسازی را بستری برای یادگیری دانست و مشارکت متخصصان در کمیتههای بینالمللی را موجب قرارگیری در معرض شبکهای از خبرگان لبه دانش و توسعه فناوری عنوان کرد.
مدیر برنامه استاندارد و ایمنی فناوری نانو به تجربه مناقشه ایران و ژاپن بر سر استاندارد نانوکِلی اشاره کرد. وی توضیح داد ایران چند سال پیش پیشنهادی برای تعریف نانوکِلی ارائه داد که با مخالفت جدی کارشناسان ژاپنی مواجه شد. دلیل این مخالفت، وجود معدنی بنتونیتی در ژاپن بود که پس از فرآوری به محصولی با عنوان نانوکِلی عرضه میشد و تعریف پیشنهادی ایران با مشخصات محصول ژاپن همخوانی نداشت. این اختلاف فنی حدود سه تا چهار سال طول کشید و در نهایت مقرر شد تعریف پایه بر اساس پیشنهاد ایران باشد و طرف ژاپنی استاندارد دیگری را بهصورت مکمل ارائه کند.
پویپوی همچنین به پیشنهاد ایران در سال ۲۰۲۴ برای استاندارد زینک اکساید مورد استفاده در کاربردهای بهداشتی اشاره کرد که با ورود برخی کشورهای اروپایی و شرکتهای بزرگ آرایشی و بهداشتی، حساسیتهای فنی زیادی ایجاد کرد، زیرا برخی تولیدکنندگان بدون شفافسازی از نانومواد استفاده میکردند و استاندارد جدید میتوانست منافع آنها را تحت تأثیر قرار دهد. در حال حاضر نیز بر سر محل بررسی این استاندارد در کمیتههای تخصصی چالشهایی وجود دارد؛ کشورهایی که در حوزه آرایشی و بهداشتی پیشرو هستند، تلاش در جهت هدایت مسیر استانداردگذاری دارند.
این مقام مسئول فرآیند تدوین استانداردهای بینالمللی را در کمیتههای فنی سازمان بینالمللی استاندارد دانست که بیش از ۳۰۰ کمیته در حوزههای گوناگون فعال هستند. در کمیته فنی نانو، ۳۸ کشور عضو اصلی با حق رأی و ارائه پیشنهاد حضور دارند و سایر کشورها بهعنوان عضو ناظر صرفاً اسناد را دریافت میکنند. پویپوی تأکید کرد عدم مشارکت فعال میتواند منجر به تنزل رتبه از عضو اصلی به ناظر شود.
فرآیند تدوین پس از رأیگیری اولیه و تصویب پروژه استاندارد، شامل بررسیهای متعدد متن در میان کشورها است که بهطور معمول سه تا چهار سال زمان میبرد. در نهایت، با رأیگیری نهایی، استاندارد منتشر میشود. وی در پایان خاطرنشان ساخت استانداردسازی علاوه بر تسهیل تجارت، برای کشور اعتبار بینالمللی و پرستیژ علمی به ارمغان میآورد و کشورهای پیشرو تلاش میکنند مدیریت کمیتهها را در دست بگیرند تا نقش راهبری خود را تثبیت کنند.