خروج حدود هشت میلیون نفر از چرخه یارانهبگیران؛ ملاک هزینهکرد ماهیانه ۱۰ میلیون تومان
بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شاخص اصلی دولت برای تعیین دهک افراد، میزان هزینهکرد ماهیانه آنهاست. اگر سرانه هزینه هر فرد بیش از ۱۰ میلیون تومان در ماه باشد، آن خانواده در دهکهای ۸ یا ۹ قرار گرفته و مستحق دریافت یارانه نخواهد بود. منابع حاصل از این حذف به خانوارهایی که فقر شدید دارند، همچنین برای پرداخت کالابرگ و مستمری مددجویان نهادهای حمایتی اختصاص مییابد.
این در حالی است که با نرخ تورم نقطه به نقطه ۶۰ درصد و افزایش چشمگیر قیمت کالاهای اساسی پس از حذف ارز ترجیحی، یارانه پرداختی به خانوارهای متوسط و پایین قدرت خرید ناچیزی دارد؛ به طوری که یارانه ۳۰۰ هزار تومانی دهکهای ۴ تا ۹ تنها برای خرید حدود ۲۵۰ گرم گوشت یا یک روغن سرخکردنی کفایت میکند.
برخی گزارشها حاکی از آن است که بدون تغییر محسوسی در درآمد، معاملات یا دارایی افراد، در یک بازه زمانی کوتاه از دهکهای پایین به دهکهای ۸ تا ۱۰ منتقل شده و یارانه آنها قطع شده است. این وضعیت به خصوص برای خانوادههایی که با هزینههای سربار درمان و تحصیل مواجه هستند، با اعتراضاتی روبرو شده و تعدادی از نمایندگان مجلس نیز نسبت به معیار ثابت ۱۰ میلیون تومان هزینه نقد وارد کردهاند.
دولت به دهکهای یک تا سه مبلغ ماهانه ۴۰۰ هزار تومان و به دهکهای چهار تا نه مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر پرداخت میکند. واریزی دهکهای پایینتر در بیست و پنجم هر ماه و سایر دهکها در پایان ماه انجام میشود.
با وجود آغاز فرآیند حذف دهکهای ۸، ۹ و ۱۰ از ابتدای سال جاری، اعلام شده است که خانوادههای دارای معلولیت یا بیماران خاص، حتی در صورت قرارگیری در این دهکها، از این قاعده مستثنی بوده و یارانه خود را دریافت خواهند کرد. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بر این نکته تأکید کرده که حذف یارانه مددجویان بهزیستی و کمیته امداد غیرممکن است.
در گذشته، شاخصهایی مانند گردش مالی، مالکیت خودرو و املاک برای شناسایی پردرآمدها ملاک قرار میگرفت که با انتقاداتی همراه بود، زیرا حتی برخی مددجویان نهادهای حمایتی نیز در دهکهای بالا قرار میگرفتند. آییننامه سال گذشته شش شاخص را برای شناسایی سه دهک پردرآمد مشخص کرده بود که شامل تملک املاک بالای ۳۵ میلیارد تومان، داشتن خودرو با ارزش مجموع بیش از سه میلیارد تومان، درآمدهای بالاتر از سقف تعیینشده، میزان خرید بالا، ایرانیان مقیم خارج و خانوارهای با بیش از پنج سفر خارجی در سال است.
با این حال، تمرکز کنونی بر معیار ۱۰ میلیون تومان هزینه ماهیانه، محور اصلی انتقادات به وزارت تعاون شده است. رئیس سازمان هدفمندی یارانهها اعلام کرده است که قانون مانع اعتراض نیست و افراد میتوانند از سامانههای «سیمین» سازمان هدفمندی یا «حمایت» وزارت رفاه درخواست تجدیدنظر دهند؛ زیرا فرآیند ورود و خروج به فهرست یارانهبگیران یک فرآیند مستمر است و روزانه ۱۰ تا ۱۲ هزار تغییر ساختار خانوار در کشور رخ میدهد.
آمار سازمان هدفمندی نشان میدهد که تعداد یارانهبگیران نقدی از حدود ۸۰ میلیون نفر در بهمن دو سال قبل، به ۷۰.۶ میلیون نفر در دی و بهمن امسال کاهش یافته است. از این تعداد، ۲۷.۸ میلیون نفر در دهکهای ۱ تا ۳ و ۴۲.۸ میلیون نفر در دهکهای ۴ تا ۹ قرار دارند. این رقم در بهمن سال گذشته برای دهکهای ۴ تا ۹ حدود ۵۰.۷ میلیون نفر بود که نشاندهنده خروج تدریجی حدود هشت میلیون نفر از این چرخه طی یک سال اخیر است.
معترضین به دهکبندی، سهام عدالت، وضعیت پوشش نهادهای حمایتی و یارانهها میتوانند از طریق سامانههای hemayat.sfara.ir یا hemayat.mcls.gov.ir و یا با شماره تلفن ۰۲۱۶۳۶۹ با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تماس بگیرند. [به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا،] انتظار میرفت دهکبندی هر شش ماه یکبار انجام شود، اما تغییرات ماهانه آمار یارانهبگیران نشان میدهد بسیاری از افراد واجد شرایط، به صورت تدریجی به دهکهای بالاتر منتقل و یارانه آنها قطع میشود. این در حالی است که با وجود تورمهای موجود، مبالغ پرداختی تأثیر چندانی بر بهبود کیفیت زندگی ندارد و نگرانی از تغییر ناگهانی دهکبندی، دغدغه پایان هر ماه بسیاری از دریافتکنندگان یارانه است.