بلاتکلیفی واردکنندگان پس از ۳۰۰ روز از حادثه بندر رجایی؛ کالاهای سوخته و تعهدات ارزی سرگردان

داود رنگی، نایب رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق ایران، ضمن انتقاد از عدم اقدام مؤثر دستگاه‌های دولتی در رسیدگی به وضعیت واردکنندگان متضرر از حادثه بندر شهید رجایی، اعلام کرد که پس از گذشت سیصد روز، هنوز برای کالاهایی که به طور کامل در این حادثه از بین رفتند، ثبت سفارش جایگزین صادر نشده است.

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های منتشرشده در ایسنا، رنگی به وضعیت نامطلوب جبران خسارت‌ها اشاره کرد و گفت که شرکت‌های بیمه تنها درصد ناچیزی از زیان وارده را پذیرفته‌اند که این میزان شاید به ۱۰ تا ۱۵ درصد کل خسارت نیز نرسد و بخش عمده زیان فعالان اقتصادی همچنان بدون جبران باقی مانده است.

یکی از چالش‌های اصلی مطرح‌شده توسط واردکنندگان، پافشاری بانک مرکزی بر رفع تعهدات ارزی است. واردکنندگان با ارز دریافتی اقدام به واردات کالا کرده‌اند، اما محموله‌ها پیش از ترخیص از گمرک دچار حریق شده و کاملاً از بین رفته‌اند. با وجود این، بانک مرکزی همچنان واردکننده را مکلف به بازگرداندن ارز می‌داند، زیرا کالاها از گمرک خارج نشده‌اند.

رنگی تأکید کرد که این استدلال مورد پذیرش نیست، زیرا کالا عملاً نابود شده و وجود خارجی ندارد. در نتیجه، واردکننده علاوه بر از دست دادن سرمایه خود، موظف است ارز دریافتی را با نرخ‌های کنونی که بسیار بالاتر هستند، بازپرداخت کند؛ امری که تأمین آن برای بسیاری از فعالان اقتصادی بسیار دشوار و حتی غیرممکن است.

نایب رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق ایران همچنین افزود که در برخی موارد، پرداخت بهای کامل کالا به فروشندگان خارجی هنوز انجام نشده و این بدهی‌های بین‌المللی نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، بدون آنکه تصمیمی برای تعیین تکلیف آنها اتخاذ شده باشد.

رنگی به اختلاف‌نظرهای موجود در فرآیند پرداخت خسارت بیمه‌ای نیز اشاره کرد. در مواردی عنوان شده است که به دلیل قدمت بالای کشتی حامل کالا (بیش از ۳۰ سال)، درصدی از خسارت کسر می‌شود؛ این در حالی است که کالا پیش از وقوع حادثه به‌صورت سالم تخلیه شده بود. کسر خسارت به بهانه عمر کشتی پس از تخلیه سالم، مورد قبول فعالان اقتصادی نیست.

حادثه انفجار مهیب در بندر شهید رجایی، که یکی از بزرگ‌ترین بنادر تجاری ایران است، حوالی ظهر شنبه ششم اردیبهشت ۱۴۰۴ رخ داد. گمرک بندرعباس در آن زمان احتمال وقوع انفجار را ناشی از دپوی مواد شیمیایی و کالاهای خطرناک عنوان کرده بود.

بندر شهید رجایی با ظرفیت جابه‌جایی سالانه ۹۰ میلیون تن کالا و اتصال به بیش از ۸۰ بندر جهانی، نقش حیاتی در تجارت خارجی کشور ایفا می‌کند و بیش از ۵۳ درصد عملیات تخلیه و بارگیری بنادر ایران در این بندر صورت می‌پذیرد.