جزئیات طرح «خانهریز» شهرداری تهران؛ ابزاری برای مشارکت مردمی یا تأمین مالی پروژهها؟
شهرداری تهران در آذرماه امسال از طرح «خانهریز» رونمایی کرد و اخیراً تفاهمنامهای با اتحادیه تعاونیهای عمرانی به امضا رساند تا از ظرفیت بخش تعاون در پیشبرد پروژههای شهری بهره ببرد. این سازمان مشارکتهای مردمی و جذب سرمایهگذاری شهرداری تهران، طرح «خانهریز» را یکی از ابزارهای مالی برای تعیین تکلیف پروژههای ناتمام خود میداند.
مفهوم اصلی طرح خانهریز، خرید امتیاز یک صدم یک مترمربع از یک ملک مشخص است. سرمایهگذار با خرید این واحدهای بسیار کوچک، در پروژه شریک میشود و امکان انتقال امتیاز خریداریشده نیز وجود دارد. در صورت عدم یافتن خریدار توسط سرمایهگذار، شهرداری متعهد به بازخرید آن سهم خواهد بود.
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، نوید خاصهباف، مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهر تهران، هدف از این طرح را صیانت از سرمایههای مردم در برابر تورم اعلام کرده است. او توضیح داد که در صورت پیشرفت فیزیکی پروژه، حتی با فرض صفر بودن تورم بازار ملک، سرمایهگذار به دلیل پیشرفت پروژه سود کسب میکند.
تفاوت خانهریز با طرحهای پیشین
خاصهباف تأکید کرد که طرح خانهریز با مدلهایی مانند مسکن متری یا فروش متری متفاوت است. وی با اشاره به مشکلات مالکیت و اختلافات پیشآمده در طرح مسکن متری که موجب سفتهبازی و ایجاد حباب قیمتی شد، بیان کرد که در طرح خانهریز، قرارداد اولیه مستقیماً با سازنده بسته میشود و قیمت ساخت در ابتدا تثبیت میگردد. وی افزود: «در طرح خانهریز ما همان ابتدا قرارداد را با سازنده میبندیم. قیمت را اعلام میکنیم و به متقاضی میگوییم شما میتوانی اگر مشتری داشتی بفروشی اما مسئولیتش با خودت است.»
وی همچنین شفافیت در قیمتگذاری را یکی از مزایای این طرح دانست. قیمتگذاری خانهریز، که معادل یک صدم سانتیمتر مربع مسکن است، ماهانه توسط کارشناس رسمی و بر اساس هزینههای مصالح و مواد اولیه انجام شده و به صورت شفاف اعلام خواهد شد. سهم سرمایهگذار در پایان پروژه، معادل ارزش ریالی سهم خریداری شده محاسبه شده و او میتواند این مبلغ را دریافت کند یا آن را به پروژه دیگری منتقل نماید.
نقدها به رویکرد تأمین مالی شهرداری
در مقابل، فعالان صنعت ساختمان نسبت به این طرح انتقاداتی وارد کردهاند. فرشید پورحاجت، دبیر کانون انبوه سازان، معتقد است که این طرح تحول جدیدی در تأمین مالی ایجاد نکرده و صرفاً مدل قدیمی پیشفروش منابع مالی پروژهها را بازتولید میکند. وی تصریح کرد: «شهرداری صرفاً به دنبال یک سازوکار برای تامین منابع مالی پروژههای خود است و این منابع قرار است در همان پروژههایی هزینه شود که خود شهرداری از آنها اطلاع دارد.»
منتقدین همچنین نگرانند که این مکانیزم نتواند مانع از افزایش قیمت ناشی از خریدهای سفتهبازانه شود، هرچند مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری شهرداری اظهار میدارد که مسئولیت معاملات ثانویه بر عهده خریدار بوده و شهرداری مسیر بازار را تعیین نمیکند، بلکه سود حاصل از تورم مسکن و ساختوساز را به سرمایهگذار اولیه منتقل خواهد کرد.
خاصهباف در پاسخ به این شائبه که شهرداری با افزایش قیمتها سود میبرد، تأکید کرد که هدف اصلی، مشارکت دادن مردم در سودی است که از طریق پروژهها به دست میآید، زیرا حجم تأمین مالی مورد نیاز شهرداری با این سرمایههای خرد همخوانی ندارد و این طرح برای مشارکت مردم طراحی شده است.