طراحی هستیشناسی ملی برای مدیریت هوشمند سرطانهای شغلی و حفاظت از نیروی کار
در راستای مواجهه با چالش جدی سرطانهای شغلی در سلامت نیروی کار، طرح تحقیقاتی با عنوان «طراحی هستیشناسی لغات و اصطلاحات بیماریهای شغلی ویژه کارشناسان بهداشت حرفهای» به نتیجه رسید. دکتر سمیه فرهنگ، مجری اصلی این پژوهش، اعلام کرد که هدف اصلی، طراحی یک الگوی اولیه هستیشناسی برای ساختاردهی و تحلیل دادههای مربوط به این نوع سرطانها بوده است.
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، در این مطالعه، پژوهشگران با بهکارگیری روشهای مهندسی دانش و با استفاده از منابع معتبر بینالمللی، از جمله مستندات سازمان بینالمللی کار، مفاهیم و روابط معنایی کلیدی را استخراج کردند. در گام بعدی، این الگو با بهرهگیری از نرمافزار تخصصی Protégé پیادهسازی شد.
فرهنگ کاربرد این دستاورد را ایجاد یک زبان مشترک و استاندارد در حوزه سلامت شغلی برشمرد که زیربنای توسعه سیستمهای تصمیمگیری مبتنی بر دانش، بهبود تشخیص زودهنگام و ارتقای فرآیندهای مدیریتی و پژوهشی خواهد بود.
این پژوهشگر در تشریح خلاصه سیاستی طرح با عنوان «مدیریت هوشمند سرطان شغلی: الزام استقرار هستیشناسی ملی برای حفاظت از نیروی کار» تأکید کرد که افزایش شیوع سرطانهای شغلی، همراه با پراکندگی دادهها و فقدان استانداردهای یکپارچه، فوریت استقرار یک چارچوب هستیشناسی ملی سلامت شغلی را افزایش داده است. چنین چارچوبی میتواند دادههای ناهمگون جمعآوریشده از بیمارستانها، مراکز خدمات بهداشت حرفهای و نظامهای بیمهای را یکپارچه سازد.
یکپارچهسازی دادهها از طریق این هستیشناسی، زمینه را برای توسعه ابزارهای هوش مصنوعی، تشخیص سریع ریسکها و تولید ماتریسهای معتبر شغل–مواجهه فراهم میآورد. در این زمینه، چهار اقدام سیاستی کلیدی پیشنهاد شده است: الزام قانونی برای ثبت دادههای سلامت شغلی بر اساس هستیشناسی، حمایت از توسعه هستیشناسیهای ویژه عوامل سرطانزای پرخطر، ایجاد زیرساخت دادهای ملی، و طراحی ابزارهای پشتیبان تصمیمگیری برای متخصصان و کارگران.
این پروژه تحقیقاتی با مشارکت تخصصی گروههای بهداشت حرفهای و ایمنی کار، طب کار، علوم اطلاعات، زبانشناسی و فناوری اطلاعات سلامت در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و چندین نهاد علمی دیگر کشور به انجام رسید و میتواند به عنوان یک الگوی علمی برای طراحی نظامهای هوشمند مدیریت بیماریهای شغلی مورد بهرهبرداری قرار گیرد. نتایج این پژوهش در مجلات «بهداشت در عرصه» و «ارتقاء ایمنی و پیشگیری از مصدومیتها» منتشر شده است.