ناتو عراق را ترک میکند؛ پوششی برای ادامه حضور آمریکا
به گزارش بخش بینالملل وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در خبرگزاری مهر، فشار آمریکا بر ناتو برای پایان مأموریت در عراق در ماههای آینده، با ادعای «کاهش تعهدات خارجی و تمرکز بر دفاع اروپا» مطرح شده است. این روایت در حالی بیان میشود که منطقه همچنان یکی از مهمترین عرصههای نفوذ آمریکا به شمار میرود و تنشها با ایران رو به افزایش است.
مأموریت ناتو در عراق که از سال ۲۰۱۸ آغاز شد و با عنوان «مأموریت آموزش و مشاوره برای حمایت از نهادهای امنیتی و جلوگیری از بازگشت داعش» معرفی شده بود، تاکنون برای بسیاری از عراقیها قانعکننده نبوده است. از سال ۲۰۰۳، حضور نیروهای مسلح خارجی در عراق همواره با مخالفتهای مردمی و سیاسی مواجه بوده و بسیاری آن را اشغال تلقی کردهاند.
مخالفتهای مردمی و سیاسی در عراق با حضور خارجی، چه زیر پرچم ناتو، آمریکا یا هر نام دیگری، همواره پایدار بوده است. نیروهای خارجی نه با درخواست مردم وارد شدند و نه جدول زمانی مشخصی برای خروج دارند؛ بلکه همواره با بهانههای مختلف حضور خود را ضروری جلوه داده و نفوذ خود را بر حوزههای امنیتی و اطلاعاتی تثبیت کردهاند و حاکمیت عراق را نقض نمودهاند.
ادعای محدود بودن مأموریت ناتو به «آموزش و مبارزه با تروریسم» با ماهیت حضور نظامی غرب در تضاد است. پایگاههای نظامی پیشرفته، سیستمهای نظارتی، هواپیماها و شبکههای هماهنگی امنیتی عمیق، حاکی از نقشی بسیار فراتر از صرف آموزش نیروهای محلی است.
حضور آتلانتیکی در عراق احتمالاً پوششی بینالمللی برای فعالیتهای اطلاعاتی و نظامی است که در درجه اول منافع آمریکا را دنبال میکند. عراق به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، نقطهای ایدهآل برای رصد، جمعآوری اطلاعات و تأثیرگذاری بر توازنهای منطقهای است. مبارزه با داعش تنها یک پوشش سیاسی برای اقناع افکار عمومی و محافل سیاسی عراق است.
با توجه به اهمیت راهبردی عراق، سؤال اینجاست که چرا واشنگتن به سوی پایان مأموریت ناتو فشار میآورد؟ خروج کامل در شرایط احتمال رویارویی مستقیم با ایران به نفع آمریکا نیست و توانایی آن در نظارت و اعمال فشار را تضعیف میکند. محتملترین سناریو، بازسازی و تغییر شکل حضور به جای خروج واقعی است.
واشنگتن احتمالاً در پی آن است که پوشش چندملیتی ناتو را برچیند و آن را با حضوری کمرنگتر، انعطافپذیرتر و کمتر قابل ردیابی از طریق نیروهای ویژه یا دیگر اشکال غیررسمی جایگزین کند. این اقدام میتواند فشارهای سیاسی داخلی در عراق را کاهش داده و ضمن حفظ موقعیت راهبردی، هدفگیری پایگاههای بزرگ را دشوارتر سازد.
پایگاههای ثابت با نیروهای چندملیتی در رویاروییهای گسترده به راحتی هدف قرار میگیرند. در مقابل، حضور محدود و اعلامنشده، امکان مانور بیشتری فراهم کرده و هزینههای انسانی و سیاسی را کاهش میدهد. این خروج میتواند گامی پیشگیرانه برای بازآرایی و تغییر موقعیت پیش از مرحلهای پرتنشتر باشد.
ادامه حضور ناتو به نیروهای مخالف حضور خارجی، بهانهای روشن و مستقیم میدهد. حذف این حضور (حتی اگر صرفاً ظاهری باشد) میتواند خشم عمومی را تا حدی فروبنشاند، در حالی که ابزارهای واقعی نفوذ به اشکال کمظاهرتر باقی میمانند. کنترل چند نقطه کلیدی امنیتی یا اطلاعاتی کافی است.
تجربه طولانی از زمان تهاجم آمریکا نشان داده که شعارهای اعلامشده، اغلب چیزی جز پردهپوشی بر اهداف اصلی نبودهاند. آنچه در جریان است، پایان حضور غربی در عراق به نظر نمیرسد، بلکه تغییر شکل و ابزارهای آن است. واشنگتن ممکن است حضور آشکار خود را کاهش دهد، اما به احتمال زیاد از نقطهای که یکی از مهمترین پایگاههای غرب آسیا محسوب میشود، دست نخواهد کشید.