افزایش قیمت حبوبات در بازار؛ فشار حذف ارز ترجیحی بر سفره مردم
به گزارش اقتصاد داخلی، در شرایطی که قیمت گوشت قرمز و مرغ از دسترس بسیاری از خانوارها خارج شده، حبوبات به یکی از مهمترین منابع تأمین پروتئین تبدیل شدهاند، اما این گروه کالایی نیز طی سالهای اخیر با افزایش قیمت قابل توجهی روبرو شده است.
حبوبات به عنوان منابع اصلی پروتئین گیاهی، نقشی کلیدی در امنیت غذایی، بهویژه برای اقشار کمدرآمد دارند. قیمت مقرونبهصرفه و ماندگاری بالای این محصولات، جایگاه ویژهای در سبد غذایی خانوار ایرانی به آنها بخشیده است. با این حال، افزایش هزینههای تولید، نوسانات ارزی، رشد قیمت نهادهها و اختلال در زنجیره تأمین، باعث شده حبوبات نیز از تورم در امان نمانند.
بررسیهای میدانی حاکی از افزایش چشمگیر قیمت انواع حبوبات در هفتههای اخیر است. برخی اقلام پرمصرف، رشد قیمتی دهها هزار تومانی را در هر کیلو تجربه کردهاند. این در حالی است که تقاضا برای حبوبات به دلیل کاهش قدرت خرید مردم در بازار گوشت، افزایش یافته و فشار مضاعفی بر این بازار وارد کرده است.
در حال حاضر، قیمت حبوبات بستهبندی ۹۰۰ گرمی در بازار به شرح زیر است: لپه ۳۷۵ هزار تومان، عدس ۳۱۰ هزار و ۸۰۰ تومان، لوبیا چیتی ۶۴۹ هزار و ۹۰۰ تومان، نخود ۳۷۹ هزار و ۷۰۰ تومان و عدس ریز ۳۵۰ هزار تومان. این قیمتها نشاندهنده افزایش قابل توجه است و پیشبینی میشود با توجه به حذف ارز ترجیحی و استقبال مردم، روند افزایش قیمتها ادامه یابد.
داوود لپهچی، رئیس هیأتمدیره انجمن حبوبات ایران، با اشاره به شرایط بازار گفت: همزمان با ماه رمضان و نوروز، مصرف حبوبات افزایش مییابد. مشکلات تأمین ارز و معوقات پیشین، اکنون جدیتر شده است.
وی افزود: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد حبوبات مصرفی کشور تولید داخل و ۳۰ تا ۴۰ درصد وارداتی است. در حال حاضر موجودی حبوبات داخلی مناسب است، اما با پایان فصل برداشت، نیاز به واردات افزایش خواهد یافت که منوط به ثبت سفارش و واردات بهموقع است.
لپهچی با اشاره به تغییر سازوکار تخصیص ارز، توضیح داد: واردکنندگانی که پیشتر کالا را با ارز ۷۰ هزار تومانی ترخیص کرده بودند، اکنون برای تأمین مجدد کالا باید ارز ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومانی پرداخت کنند. این اختلاف، فشار مالی شدیدی به واردکنندگان وارد کرده و برخی را تا مرز ورشکستگی پیش برده است.
انباشت بدهی و توقف واردات
وی ادامه داد: بدهکار شدن واردکنندگان به تأمینکنندگان خارجی و عدم امکان تسویه، واردات مجدد را متوقف کرده است. بسیاری از واردکنندگان منتظر روشن شدن وضعیت هستند. اگرچه وعدههایی برای جبران مابهالتفاوت ارزی داده شده، اما اقدام عملی صورت نگرفته و این موضوع نگرانیها را افزایش داده است.
خشکسالی و آفات؛ فشار مضاعف بر تولید داخلی
لپهچی به عوامل اقلیمی اشاره کرد و گفت: خشکسالی و آفتزدگی محصولات در استانهای اصلی تولید لوبیا، بر میزان تولید اثر گذاشته است. سال گذشته این عوامل باعث کمبود و گرانی لوبیا چیتی شد، اما امسال بازار تا حدی متعادل شده است.
رئیس انجمن حبوبات درباره تفاوت قیمت فله و بستهبندی توضیح داد: قیمت حبوبات بستهبندی شامل هزینههای بوجاری، تمیزکاری، بستهبندی، کارگری، حملونقل و توزیع است. از آنجایی که حدود ۷۰ درصد حبوبات بهصورت فله و تنها ۳۰ درصد بهصورت بستهبندی مصرف میشود، طبیعی است که کالای بستهبندی قیمت بالاتری داشته باشد.
وی با اشاره به تورم اعلامی بانک مرکزی، تصریح کرد: محصولات تولید داخل نیز از افزایش نرخ ارز و تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی تأثیر میپذیرند. افزایش هزینههای تولید مانند کود، ماشینآلات و هزینههای زندگی کشاورزان، قیمت تمامشده محصول را بالا برده است. با این حال، افزایش قیمت حبوبات نسبت به برخی کالاهای دیگر کمتر بوده است.
اثر تصمیمات ارزی در ماههای آینده نمایان میشود
لپهچی هشدار داد: با توجه به تغییرات اخیر ارزی، اثر اصلی این تصمیمات در ماههای آینده نمایان خواهد شد و احتمال افزایش بیشتر قیمتها، بهویژه در کالاهای اساسی که پیشتر با ارز ترجیحی حمایت میشدند، وجود دارد.
حذف ارز ترجیحی؛ تصمیم شتابزده و پرهزینه
رئیس هیأتمدیره انجمن حبوبات ایران عنوان کرد: حرکت به سمت تکنرخی شدن ارز مطالبه همیشگی انجمن بوده، اما این اقدام باید تدریجی و با برنامهریزی انجام میشد. حذف ناگهانی ارز ترجیحی و جایگزینی آن با ارزی که همچنان فاصله معناداری با بازار آزاد دارد، تبعات اقتصادی و اجتماعی جدی به همراه خواهد داشت و مستقیماً بر سفره مردم اثر میگذارد.
وی در پایان گفت: دولت حدود یک سال است که بدهیهای خود به واردکنندگان کالاهای اساسی را پرداخت نکرده و این موضوع انگیزه واردات را بهشدت کاهش داده است. نخستین اقدام ضروری، تسویه بدهیهای معوق است؛ در غیر این صورت، کاهش واردات و افزایش قیمتها در ماههای آینده اجتنابناپذیر خواهد بود.