به گزارش بخش استانها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم، در گذر زمان، تاریخ و فرهنگ هر سرزمینی از دل روایتهای مردمی و داستانهای شفاهی شکل گرفته است. در ایران، هنر نقالی و پردهخوانی نه تنها سرگرمی و نمایش بوده بلکه نقش مهمی در حفظ حافظه تاریخی و انتقال ارزشهای فرهنگی به نسلهای بعدی ایفا کرده است. این سنت دیرینه، پلی است میان گذشته و حال، که با هر روایت، قصههای مردم و وقایع تاریخی را از دل حافظه جمعی جامعه بیرون میکشد.نقالی و پردهخوانی، دو شاخه مهم از هنرهای نمایشی ایرانی، همواره بخشی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم بودهاند. نقالی که ریشه در فرهنگ شفاهی و داستانسرایی دارد، با صدای بلند و حرکات نمایشی، روایت حماسهها، داستانهای اخلاقی و وقایع تاریخی را به مخاطب منتقل میکند. پردهخوانی اما با تکیه بر تصاویر نقاشی شده بر پرده و روایت داستانهای مذهبی و تاریخی، تجربهای چندحسی برای بیننده فراهم میآورد.
این دو هنر، با وجود تفاوتهای ساختاری، در یک هدف مشترک سهیماند: ثبت و انتقال تاریخ به زبان مردم، بدون نیاز به متون مکتوب.یکی از نکات مهم در نقالی و پردهخوانی، نقش آنها در حفظ تاریخ شفاهی است. تاریخ شفاهی به معنای ثبت تجربیات، خاطرات و روایتهای مردم است که معمولاً در منابع رسمی و کتابها یافت نمیشوند. بسیاری از حوادث و وقایع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایران از طریق همین روایتها به نسلهای بعد منتقل شده است. برای مثال، داستانهای حماسی شاهنامه، جنگها و زندگی قهرمانان ملی، در قالب نقالی همچنان زنده مانده و با زبان مردم نقل میشود. در پردهخوانیهای مذهبی نیز وقایع عاشورا و زندگی بزرگان دینی از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود، بدون آنکه تنها به متون مذهبی محدود شود.این هنرها علاوه بر انتقال وقایع تاریخی، ابزار مهمی برای آموزش و پرورش فرهنگی جامعه محسوب میشوند.
وقتی کودکان و نوجوانان شاهد نقالیها و پردهخوانیها هستند، با تاریخ، ادبیات و اخلاقیات آشنا میشوند و درک عمیقتری از هویت ملی و فرهنگی پیدا میکنند. به عبارت دیگر، نقالی و پردهخوانی، حافظه تاریخی جامعه را زنده نگه میدارند و پیوندی مستحکم میان نسلها ایجاد میکنند.اما نقش این هنرها در حفظ تاریخ شفاهی تنها به انتقال وقایع گذشته محدود نمیشود. نقالان و پردهخوانان، با افزودن نکات محلی، اشعار و روایتهای فردی، داستانها را با زندگی روزمره مردم تلفیق میکنند. این فرآیند، باعث میشود تاریخ به شکل زنده و پویا در جامعه حضور داشته باشد و از حالت خشک و مکتوب خارج شود. مخاطب با گوش دادن به نقالی، نه تنها وقایع تاریخی را میآموزد، بلکه با نگرشها، ارزشها و زندگی اجتماعی مردم گذشته نیز آشنا میشود.در کنار این مزایا، نقالی و پردهخوانی نقش مهمی در ایجاد حس تعلق فرهنگی و ملی دارند.
وقتی افراد شاهد روایتهایی از تاریخ و فرهنگ خود هستند، احساس پیوند با گذشته و هویت جمعیشان تقویت میشود. این احساس تعلق، عاملی مهم برای پایداری فرهنگی و تقویت انسجام اجتماعی است. به همین دلیل، حمایت از نقالان و پردهخوانان و حفظ این هنرها، از اهمیت ویژهای برخوردار است.با گذر زمان و ورود رسانههای نوین، نقالی و پردهخوانی با چالشهای زیادی مواجه شدهاند. تلویزیون، سینما و شبکههای اجتماعی، بخشی از مخاطبان سنتی این هنرها را جذب کردهاند و ضرورت دارد این هنرها با شیوههای جدید معرفی و حفظ شوند. برخی نقالان امروزی، با بهرهگیری از فضای مجازی، نمایشهای خود را ضبط و منتشر میکنند تا نسل جوان نیز با این هنر آشنا شود. این اقدامات، نشان میدهد که نقالی و پردهخوانی میتوانند با حفظ اصالت خود، همگام با فناوریهای نوین، تاریخ شفاهی را به مخاطبان گستردهتر منتقل کنند.همچنین، توجه به آموزش نقالی و پردهخوانی در مدارس و دانشگاهها، و ایجاد کارگاههای تخصصی، میتواند به انتقال این میراث ارزشمند به نسلهای آینده کمک کند.
پژوهشگران و کارشناسان فرهنگی معتقدند که تنها راه حفظ تاریخ شفاهی و میراث فرهنگی، آموزش فعالانه و مستمر آن است. با فراهم کردن بسترهای مناسب برای آموزش و اجرای زنده، میتوان اطمینان حاصل کرد که این سنتها همچنان در حافظه جمعی جامعه حضور خواهند داشت.در نهایت، نقالی و پردهخوانی بیش از یک نمایش هنری، سندی زنده از تاریخ و فرهنگ مردم ایران هستند. هر روایت، هر قصه و هر تصویر بر پرده، گواهی بر تجربیات جمعی، ارزشها و باورهای جامعه است. حمایت از این هنرها نه تنها به معنای حفظ یک سرگرمی سنتی، بلکه تضمینی برای بقا و انتقال حافظه تاریخی به نسلهای آینده است.در جهانی که اطلاعات به سرعت فراموش میشوند و حافظه تاریخی جامعه در معرض خطر است، نقالی و پردهخوانی همچنان به عنوان نگهبانان بیبدیل تاریخ شفاهی عمل میکنند و این هنرها، میراث زندهای هستند که باید قدر آن دانسته شود.
یادداشت از حمیده عبدالهی، فعال رسانه





نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده میشود.
هنوز نظری منتشر نشده است.