آلودگی صوتی در محیط کار، پرخاشگری کارگران را تشدید میکند
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، آلودگی صوتی به یکی از چالشهای اصلی در حوزه ایمنی و بهداشت شغلی در محیطهای صنعتی تبدیل شده است. افزایش روزافزون استفاده از ماشینآلات پرقدرت و پرسرعت، میزان صدا در کارگاهها و کارخانهها را به طور قابل توجهی افزایش داده و شدت و گستره این پدیده را در دهههای اخیر تشدید کرده است. گزارشهای بینالمللی بر تهدید سلامت عمومی ناشی از قرار گرفتن در معرض صدای زیاد تأکید دارند. در حالی که آسیبهای شنوایی مانند کمشنوایی یا وزوز گوش، پیامدهای شناختهشده آلودگی صوتی هستند، تأثیرات این پدیده به مراتب گستردهتر بوده و ابعاد جسمی و روانی عمیقتری را شامل میشود.
آمارهای جهانی نشان میدهد میلیونها کارگر در سراسر جهان با سطوح صدای فراتر از حد مجاز مواجه هستند. در ایران نیز شمار قابل توجهی از کارکنان با صداهایی بیش از ۸۵ دسیبل، که به عنوان حد مجاز تعیین شده، درگیر هستند. واکنش افراد به صدا متفاوت است؛ برخی با ناراحتی، اختلال خواب یا کاهش تمرکز روبرو میشوند و عدهای دیگر احساس خشم و نارضایتی را تجربه میکنند. آزردگی صوتی، که به معنای احساس ناخوشایند ناشی از صداست، میتواند زمینهساز استرس روانی گردد. مطالعات پیشین نشان دادهاند که مواجهه مزمن با صدا ممکن است منجر به اضطراب، خستگی ذهنی، اختلال در عملکرد حافظه و حتی تغییرات رفتاری شود. بنابراین، با توجه به اهمیت سلامت کارکنان، بررسی دقیق این پیامدها امری ضروری است.
در همین راستا، پژوهشی توسط فاطمه برازجانی و همکارانش از گروه مهندسی بهداشت حرفهای دانشگاه علوم پزشکی همدان، با هدف بررسی تأثیر مواجهه طولانیمدت با صدا بر میزان پرخاشگری کارکنان یک شرکت تولید محصولات پلیمری انجام شد. این مطالعه با تمرکز بر رابطه میان شدت صدای محیط کار و بروز رفتارهای پرخاشگرانه، به دنبال روشن کردن این موضوع بود که آیا افزایش تراز صوتی میتواند با تغییرات رفتاری در کارکنان همراه باشد.
این پژوهش از نوع مقطعی بود و ۱۶۱ نفر از کارگران زن شاغل در یک صنعت تولید محصولات پلیمری در استان بوشهر، پس از رضایت داوطلبانه، مورد مطالعه قرار گرفتند. شرکتکنندگان بر اساس میزان صدایی که در محیط کار با آن مواجه بودند، به سه گروه تقسیم شدند: گروه اول با صدای کمتر از ۷۵ دسیبل، گروه دوم با صدای بین ۷۵ تا ۸۵ دسیبل، و گروه سوم با صدای بالاتر از ۸۵ دسیبل. در ادامه، از تمامی شرکتکنندگان خواسته شد پرسشنامه استاندارد پرخاشگری را تکمیل کنند و دادههای جمعآوریشده با استفاده از روشهای آماری تحلیل گردید تا تفاوتهای میان گروهها مشخص شود.
نتایج این تحلیلها حاکی از آن بود که میانگین پرخاشگری در گروهی که در معرض صدای کمتر از ۷۵ دسیبل قرار داشتند، پایینتر از سایر گروهها بود. این میزان در گروهی که صدای محیط کارشان بین ۷۵ تا ۸۵ دسیبل بود، افزایش یافت و در گروهی که در معرض صداهای بالاتر از ۸۵ دسیبل بودند، به طور قابل توجهی شدت گرفت.
از نظر آماری، تفاوت معناداری بین گروه با صدای بالای ۸۵ دسیبل و دو گروه دیگر مشاهده شد. این یافته به روشنی نشان میدهد که با افزایش شدت صدا، میزان پرخاشگری نیز افزایش یافته است.
پژوهشگران در جمعبندی خود اعلام کردند که حتی با کنترل سایر عوامل مؤثر، افزایش شدت صدا در محیط کار با رشد رفتارهای پرخاشگرانه همراه است. البته آنها تأکید کردند که پرخاشگری میتواند تحت تأثیر عوامل دیگری نظیر نارضایتی شغلی، مشکلات خانوادگی، شرایط نامناسب آب و هوایی یا آلودگی هوای محیط کار نیز قرار گیرد. با این وجود، آلودگی صوتی به عنوان یکی از عوامل کلیدی و تأثیرگذار در کنار سایر عوامل شناسایی شد.
بر اساس اطلاعات تکمیلی این پژوهش، ارتباط میان تراز فشار صوت و پرخاشگری کاملاً معنادار و قابل توجه بوده است. به طور خاص، کارکنانی که در معرض سطوح بالای ۸۵ دسیبل قرار داشتند، در مقایسه با افرادی که صدای کمتری را تجربه میکردند، رفتارهای هیجانی و پرخاشگرانه بیشتری از خود نشان دادند. این یافته با نتایج مطالعات پیشین همراستا است و نشان میدهد که صدای بلند میتواند تمرکز را مختل کرده، مکالمات را دچار مشکل سازد و زمینه بروز تنشهای رفتاری را فراهم آورد. پژوهشگران اشاره کردند که اگرچه شرایط محیطی سالنها از نظر دما، روشنایی و پوشش کارکنان تا حد زیادی مشابه بود، اما احتمال تفاوتهای جزئی محیطی وجود داشته است.
این نتایج علمی در «مجله مهندسی بهداشت حرفهای» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی همدان، که به انتشار پژوهشهای مرتبط با سلامت شغلی و محیطهای کاری میپردازد، منتشر شده است.