۱۲ هزار جراحی با ناوبری بومی؛ ۸۳ درصد جراحیهای مغز و اعصاب با سیستم ایرانی انجام شد
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در ایسنا، سامانههای ناوبری جراحی (Surgical Navigation Systems) نسل پیشرفتهای از فناوریهای هدایت در اتاق عمل هستند که به جراح اجازه میدهند موقعیت ابزار جراحی را بهصورت لحظهای و سهبعدی نسبت به آناتومی بیمار مشاهده کند. این سیستمها که دیگر جنبه «لوکس» ندارند، امروزه همانند یک دستیار هوشمند در کنار جراحان در بسیاری از جراحیهای پیچیده، بهویژه در مغز و ستون فقرات، قرار میگیرند و به یک استاندارد ایمنی در حوزه جراحی تبدیل شدهاند.
با بهرهگیری از این نوع سامانهها در اتاقهای عمل پیشرفته جهان، جراحان تنها به تجربه و دید مستقیم خود متکی نیستند. سامانههای ناوبری جراحی با ترکیب تصویربرداری سهبعدی و رهگیری لحظهای ابزار، نقشهای دقیق از آناتومی بیمار را در اختیار تیم درمان قرار میدهد. این فناوری که در جراحیهای مغز، ستون فقرات و سینوس کاربرد گستردهای یافته، با هدف افزایش دقت، کاهش خطای انسانی و به حداقل رساندن آسیب به بافتهای حیاتی توسعه یافته است.
با این حال، هزینه بالا، نیاز به زیرساخت پیشرفته و حساسیت سیستم به خطاهای ثبت، از جمله چالشهایی بود که استفاده گسترده از آن را با محدودیتهایی روبهرو کرده بود. برای رفع این موانع، فناوران یکی از شرکتهای دانشبنیان اقدام به توسعه این سامانههای جراحی کردهاند و اکنون برخی از مراکز درمانی از قابلیتهای آن بهرهبرداری میکنند.
طبق آمارهای منتشرشده، تاکنون ۹۵۵ جراحی با سامانه بومی در حوزههای مختلف انجام شده است که در این میان، سهم جراحیهای مغز و اعصاب با ۷۹۴ مورد و ۸۳.۱۴ درصد از کل، چشمگیر است. پس از آن، جراحیهای گوش و حلق و بینی با ۹۴ مورد (۹.۸۰ درصد) و جراحیهای مشترک مغز و گوش و بینی با ۴۸ مورد (۵.۰۲ درصد) قرار دارند. همچنین ۱۴ مورد جراحی فک و صورت (۱.۴۶ درصد) و ۵ مورد جراحی ارتوپدی (۰.۵۲ درصد) با این سیستم انجام شده است.
تاکنون ۲۰ مرکز ویژه خصوصی، ۴۲۵ مرکز درمانی خصوصی و ۳۲۸ مرکز درمانی دولتی از این سامانه بهرهبرداری کردهاند.
پریسا نصرالهی، از فناوران بخش فروش این شرکت دانشبنیان، در گفتوگو با ایسنا، زمینه فعالیت این شرکت را توسعه سامانه راهبری جراحی ذکر کرد که از سال ۱۳۸۵ آغاز به کار کرده است. وی افزود: سامانههای توسعهدادهشده در این شرکت با بهرهگیری از فناوریهای مختلف ردیابی و شیوههای پیشرفته نمایشی، در کاهش زمان، انرژی و هزینه مورد نیاز برای درمان بیمار و آموزش جراحان اثر چشمگیری داشته است.
نصرالهی سامانه ناوبری جراحی را از دستاوردهای دانشبنیان این شرکت دانست و ادامه داد: این سامانه یک سیستم راهبری جراحی جامع با عملکرد بالا در حوزه جراحیهای مغز و اعصاب و گوش و حلق و بینی است که با استفاده از فناوریهای پیشرفته و دوربین IR با دقت بالا، به جراح راهبری دقیقتر و قابل اعتمادتری ارائه میدهد.
وی مزایای این سامانه را شامل سیستم طرحریزی مستقل با تمام امکانات لازم، طراحی مناسب دستگاه با اشغال فضای کم و قابلیت مانور بالا، راحتی تنظیم نمایشگر مخصوص جراح، و قابلیت پوشش فضای وسیع جراحی با استفاده از بازوهای بلند تنظیمشونده برشمرد. نصرالهی عملکرد سیستم ناوبری جراحی را همانند سیستمهای GPS موبایل و ماشین دانست و بیان کرد: این سیستم میتواند یک دستیار هوشمند در جراحیهای حساس و ظریف عمل کند.
این محقق شرکت اضافه کرد: سیستم ناوبری جراحی این شرکت با استفاده از دوربینهای فوق حساس مادون قرمز خود، موقعیت ابزار جراحی را در حین عمل بهصورت لحظهای محاسبه کرده و در مانیتورهای اختصاصی جراح نمایش میدهد. برای مثال، بافت برخی از تومورها شبیه به بافت معمولی مغز است که تشخیص این دو بافت از هم امری دشوار است، اما با کمک این سیستم، جراح به راحتی میتواند تشخیص دهد که در حال برداشتن قسمتی از تومور یا بافت سالم کنار آن است.
این دستگاه در اتاق عمل بر روی سر بیمار نصب میشود و بهترین و ایمنترین مسیر دسترسی به ضایعه را با کمترین میزان خطا به جراح نشان میدهد. استفاده از این سیستم در جراحیهای حساس، بسیار ضروری و حیاتی است و از آن میتوان در تمامی جراحیهای ریویژن (جراحی مجدد تومور)، جراحی انواع تومورهای حساس مغزی از جمله گلیوما، کوردوما، منتژیوما، همانژیوبلاستوما و گلوموس ژوگولار، نمونهبرداری مغزی، شنتگذاری و جراحی تومورهای قاعده جمجمه از طریق بینی مانند آدنوم هیپوفیز بهره برد.
نصرالهی با بیان اینکه این شرکت تنها تولیدکننده این دستگاه در ایران است، خاطرنشان کرد: قیمت این سامانه حدود نصف نمونههای خارجی مشابه است. علاوه بر این، دستگاه دارای جنبه آموزشی بوده و برای دانشجویان پزشکی و رزیدنتها نیز کاربرد آموزشی دارد.
وی اضافه کرد: پیش از تولید این دستگاه، پزشکان تنها با استفاده از تصاویر MRI و CT اقدام به جراحی میکردند و با وجود اطلاع از محدوده تومور، احتمال بروز آسیبها و عوارض ناخواسته برای بیمار وجود داشت. اما با استفاده از این دستگاه، جراح میتواند از یک نقطه مشخص و با حداقل تهاجم، مستقیماً به ضایعه مورد نظر دسترسی پیدا کند. در جراحیهایی مانند بیوپسی که نوع بافت تومور مشخص نیست، خطرات زیادی بیمار را تهدید میکند، اما این دستگاه میزان ریسک را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
نصرالهی با تاکید بر اینکه تاکنون حدود ۱۲ هزار عمل جراحی با استفاده از سامانههای جراحی این شرکت انجام شده است، اظهار کرد: در حال حاضر، ۱۸۰ جراح در ۱۲۰ بیمارستان کشور از این دستگاه استفاده میکنند.