وابستگی اقتصادی آمریکا به تراشههای تایوان؛ بزرگترین تهدید برای اقتصاد آمریکا
به گزارش بخش بینالملل وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در خبرگزاری مهر، روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در گزارشی هشدار داد در صورت حمله چین به تایوان و قطع صادرات تراشههای این جزیره به شرکتهای آمریکایی، صنعت فناوری و اقتصاد این کشور با فلج شدن مواجه خواهد شد.
این گزارش حاکی از آن است که مقامهای فدرال آمریکا سالهاست در تلاشند تا وابستگی «سیلیکونولی» به تایوان را که ۹۰ درصد تراشههای پیشرفته رایانهای جهان را تولید میکند، کاهش دهند. در همین راستا، نشستهای محرمانهای در واشنگتن و سیلیکونولی برگزار شده است که در آن مقامهای امنیت ملی به مدیران شرکتهایی مانند اپل، ایامدی و کوالکام درباره برنامهریزی چین برای بازپسگیری تایوان و احتمال توقف عرضه تراشهها در صورت محاصره این جزیره هشدار دادهاند.
تلاشهای روسای جمهور آمریکا برای تغییر مسیر صنعت تراشه تاکنون نتیجهبخش نبوده است. جو بایدن میلیاردها دلار کمک مالی برای تقویت تولید داخلی تراشه پیشنهاد کرد و پس از عدم موفقیت، دونالد ترامپ تهدید به اعمال تعرفههای سنگین کرد، اما صنعت فناوری آمریکا همچنان به شدت به منبع اصلی تأمین تراشههای خود، یعنی تایوان، وابسته است. این تراشهها در تولید تلفنهای هوشمند، لپتاپها و مراکز داده عظیم هوش مصنوعی به کار میروند.
نگرانیها در این زمینه افزایش یافته و این شرایط میتواند اقتصاد جهانی را بیثبات کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس اعلام کرد که بزرگترین تهدید برای اقتصاد جهان و بزرگترین نقطه آسیبپذیری، تولید ۹۷ درصد تراشههای پیشرفته در تایوان است و محاصره این جزیره میتواند منجر به «آخرالزمان اقتصادی» شود.
یک گزارش محرمانه در سال ۲۰۲۲ که به سفارش انجمن صنعت نیمهرسانا تهیه شده، هشدار داده است که قطع عرضه تراشه از تایوان بزرگترین بحران اقتصادی از زمان رکود بزرگ را رقم خواهد زد. طبق این گزارش، تولید اقتصادی آمریکا ۱۱ درصد کاهش مییابد که دو برابر رکود سال ۲۰۰۸ است. در چین نیز افت تولید به ۱۶ درصد خواهد رسید. بسیاری از شرکتهای بزرگ فناوری آمریکا تنها چند ماه ذخیره تراشه دارند و پس از آن کسبوکارشان از هم خواهد پاشید.
این گزارش نشان میدهد واشنگتن ناچار شده دیدگاه خود درباره تایوان را بازنگری کند. دههها تعهد آمریکا به تایوان بر مبنای ژئوپلیتیک، دفاع از دموکراسی و مهار چین بود، اما اکنون روشنتر از همیشه است که تایوان برای بقای اقتصادی آمریکا حیاتی است، به ویژه در شرایطی که هوش مصنوعی، که بر پایه تراشههای ساخت تایوان بنا شده، محرک بازار سهام و رشد اقتصادی آمریکا شده است.
دولت ترامپ نیز نسبت به این خطر واقعبینانه برخورد کرده و تهدید تعرفه بر نیمهرساناها را برای وادار کردن شرکتها به خرید تراشه از کارخانههای آمریکایی به کار گرفته است. این فشارها اخیراً موجب شد جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، متعهد شود تراشههای بیشتری از کارخانههای آریزونا که توسط شرکت تولید نیمهرسانای تایوان (تیاسامسی) ساخته میشود، خریداری کند. تیاسامسی در حال گسترش تأسیسات خود در فینیکس است، اما چالش همچنان باقی است؛ کارخانههای جدید بدون تعهد خرید ساخته نمیشوند و تراشههای تولید آمریکا گرانترند و سود شرکتها را کاهش میدهند.
آمریکا تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۰۰ میلیارد دلار برای کارخانههای نیمهرسانا هزینه خواهد کرد، اما حتی در آن زمان نیز سهم این کشور از تولید جهانی حدود ۱۰ درصد باقی میماند، مشابه سال ۲۰۲۰. دریاسالار فیلیپ دیویدسون در سال ۲۰۲۱ به سنا هشدار داد که تهدید چین برای تصرف تایوان «در همین دهه و حتی در شش سال آینده» آشکار است. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی بایدن، وابستگی آمریکا به تایوان را یکی از بزرگترین آسیبپذیریها دانست و گفت: «ما میگفتیم این دیوانگی است؛ باید کاری بکنیم.»
تغییر در این زمینه دشوار بوده است. تراشههای تولید آمریکا بیش از ۲۵ درصد گرانترند. تیاسامسی در فناوری پیشرفته جلوتر از شرکتهایی مانند اینتل و سامسونگ است و شرکتهای آمریکایی بیشتر به سود فصلی میاندیشند تا تهدیدهای ژئوپلیتیک. در سال ۲۰۲۲، بایدن قانون «چیپس» را امضا کرد و ۵۰ میلیارد دلار یارانه برای تولید داخلی اختصاص داد. تیاسامسی، اینتل و سامسونگ وعده سرمایهگذاریهای کلان دادند، اما سفارش کافی برای پر کردن ظرفیت کارخانهها وجود نداشت.
در دوره دوم ترامپ، مداخله مستقیمتر شد. او تعرفههایی بر تایوان وضع کرد و تهدید کرد شرکتهایی که از کارخانههای آمریکایی خرید نکنند، با تعرفه ۱۰۰ درصدی مواجه خواهند شد. در نتیجه، تیاسامسی متعهد شد ۱۰۰ میلیارد دلار دیگر در آمریکا سرمایهگذاری کند و کارخانههای بیشتری در آریزونا بسازد. با این حال، حتی تراشههای هوش مصنوعی ساخت آمریکا نیز برای تکمیل به تایوان بازگردانده میشوند، زیرا فرآیند «بستهبندی» پیشرفته همچنان در آنجا انجام میشود. به گفته جان نوفِر، مدیر انجمن صنعت نیمهرسانا، آمریکا اکنون در موقعیت بهتری نسبت به چند سال پیش است، اما حل کامل این وابستگی زمانبر خواهد بود.