«تیم آزادی» از لوکیشنهای سمنان تا قاب تلویزیون
سمنان؛ شهر عالمان و ورزشکاران
سمنان را به دیار دارالمرحمه میشناسند؛ شهری کویری با مردمانی صبور و گرم، که همواره عالمانی بزرگ از دل آن برخاستهاند. اما این دیار، گهواره قهرمانان دیگری نیز هست. جوانانی که پیش از آنکه کلاه خود رزم بر سر بگذارند، کلاه فوتبال بر سر مینهادند و در زمینهای خاکی محلههای قدیمی، با توپ پلاستیکی دریبل میزدند. تیم فوتبال آزادی سمنان در سال 1356 شکل گرفت؛ سالهای پایانی یک دوران و آغازی بر طوفانی بزرگ.
تهران که خیابانهایش شلوغ است و اخبارش پر از حواشی گوناگون، در دارالمرحمه سمنان اما خبری از جنس دیگر میپیچد. خیری از جنس ماندگاری نام 12 جوانی که روزگاری در زمینهای خاکی این دیار توپ میزدند و بعد، پوتین به پا کردند و تا شلمچه و فکه رفتند تا روایتشان برای همیشه در تاریخ این سرزمین ثبت شود. این هفته، ساخت سریال «تیم آزادی» آغاز شد؛ مجموعهای پانزده قسمتی که قرار است پرده از زندگی نوجوانی و جوانی شهدای تیم فوتبال آزادی سمنان بردارد. در نشست خبری آغاز تولید این اثر، سه چهره کلیدی پشت این پروژه از جزییات کار گفتند.
دهرویه: دو سال پژوهش، 15 قسمت، یک هدف بزرگ
مدیرکل صدا و سیمای مرکز سمنان، عبدالرضا دهرویه، در نشستی که با حضور خبرنگاران برگزار شد، با اشاره به اینکه تیم فوتبال آزادی سمنان از سال 1356 فعالیت خود را آغاز کرد، گفت: این افراد از هستههای اثرگذار حوزه ورزش و دفاع مقدس از اهالی شهر سمنان بودند و 12 نفر از اعضای این تیم در عملیاتهای والفجر سه و هشت و کربلای پنج به مقام رفیع شهادت نائل آمدند.
وی افزود: زمینهسازی اولیه برای تولید این مجموعه تلویزیونی از دو سال پیش آغاز شد و مراحل لازم طی گردید. فیلمنامه اولیه به همت علیرضا اسحاقی نوشته شده و با حمایت نماینده ولی فقیه در استان، استاندار سمنان و سپاه قائم(عج)، امروز شاهد کلنگزنی این پروژه هستیم.
دهرویه با تأکید بر هدف اصلی این مجموعه گفت: این سریال به منظور الگوسازی برای نسل نوجوان و جوان امروزی تولید میشود تا بدانند روزگاری در این دیار جوانانی مستعد در ورزش وجود داشتند که دفاع از کیان کشور را واجبتر از هر مسالهای در اولویت قرار دادند.
آقاجانی: 80 درصد لوکیشنها در سمنان، 240 بازیگر دارای دیالوگ
سیدمحمدهادی آقاجانی، تهیهکننده سریال «تیم آزادی»، دیگر سخنران این نشست بود. او با اشاره به تقاطع دوره جوانی، فوتبال و دوران دفاع مقدس بهعنوان جذابیتهای اصلی زندگی 12 شهید این تیم گفت: در تولید این سریال سعی شده از تمام ظرفیتهای بومی استان سمنان استفاده شود.
آقاجانی با اعلام آماری قابل توجه از بازیگران این مجموعه افزود: در فیلمنامه سریال «تیم آزادی» 240 بازیگر دارای دیالوگ پیشبینی شده است. این مجموعه تلویزیونی قابلیت مستندسازی دارد و میتواند موزهای از متعلقات شهدا بهدست دهد که بهعنوان ارزش افزوده سریال محسوب میشود.
وی مدت زمان پیشبینیشده برای ساخت سریال را چهار ماه عنوان کرد و گفت: تدوین سریال همزمان با تولید انجام میشود.
تهیهکننده سریال درباره جزئیات لوکیشنها افزود: 80 درصد لوکیشنهای سریال در سمنان پیشبینی شده و 20 درصد لوکیشنها متناسب با قصه در تهران است. حتی لوکیشنهای مربوط به غرب کشور نیز در نقاطی از داخل استان تصویربرداری میشود.
خطی: قصه ما از 1356 تا 1358 است، با 200 بازیگر بومی
عمار خطی، کارگردان سریال «تیم آزادی»، نیز در این نشست با بیان اینکه قصه سریال بر دوره نوجوانی شهدا متمرکز شده است، گفت: ماجرای سریال در حدود دو سال از سال 1356 تا ابتدای سال 1358 را شامل میشود.
وی با اشاره به جنگ نرم دشمن افزود: جنگ دشمن فقط در فضای نظامی نیست و تمرکز سریال بر الگوسازی مناسب برای نوجوانان امروز است.
خطی با اعلام آماری دقیق از بازیگران گفت: از 240 بازیگر سریال «تیم آزادی» برای 200 نقش از بازیگران داخل استان سمنان استفاده میشود و تستهای لازم از بازیگران برای انتخاب انجام شد. برخی از عوامل دستاندرکار تولید سریال بنا به نیاز از هنرمندان سمنان یا هنرمندان کشوری استفاده شده است.
وی در پایان از حضور چهرههای شناختهشده در این اثر خبر داد: برخی بازیگران کشور نظیر مهران رجبی، حمید ابراهیمی، کاوه خداشناس، آتش تقیپور، سلمان خطی، محمد فیلی و مرتضی زارع در این سریال نقشآفرینی میکنند و از برخی چهرههای ورزشی نیز به عنوان بازیگر استفاده میشود.
پشت قصه؛ تیمی که 12 ستاره به آسمان فرستاد
اما پشت این خبر بزرگ، قصهای غریب نهفته است. قصه تیم فوتبال آزادی سمنان که حالا پس از سالها، قرار است از دل خاطرات بیرون بیاید و بر پرده تلویزیون جان تازهای بگیرد. تیمی که روزگاری در زمین خاکی میدان حافظ سمنان شکل گرفت و بعدها زبانزد خاص و عام شد.
بر اساس آنچه ابوالفضل طاهریان، از اعضای تیم و رزمنده دفاع مقدس، در گفتوگو با جوان آنلاین روایت کرده، این تیم دو سال قبل از پیروزی انقلاب شکل گرفت. جمعی از نوجوانان و جوانان سمنانی در زمین خاکی میدان حافظ جمع میشدند و تیمی محلی تشکیل دادند. ابتدا نام تیم «درخشان» بود؛ نامی که بعدها با پیروزی انقلاب اسلامی به «آزادی» تغییر یافت. آنها هر شب قبل از بازی، با سطل از خانههایشان آب میآوردند و زمین را آبپاشی میکردند تا گرد و خاک بلند نشود .
ترکیب کهکشانی با حضور 12 ستاره؛ 12 نام ماندگار
ابوالفضل برزویی، عطاءالله صحافی، ابوالقاسم اصلاحی، ایرج نوروزیفر، کیومرث نوروزی، علیاکبر نیکو، محمدرضا شمسالدین، جلال طاهریان، ابوالفضل (مجید) نیکذات، حسن طاهریان، محمدعلی احمدی و محسن طاهریان. دوازده نام، دوازده ستاره. برخی برادر بودند، برخی دوست و هممحلهای. اما همه آنان یک چیز مشترک داشتند: غیرت. غیرتی که بعدها در شلمچه و فکه و جزیره مجنون، زبانزد همرزمانشان شد.
مربیای از جنس غیرت
شهید عطاءالله صحافی، مربی تیم، معلم ورزش بود و مربیگری برخی تیمها مثل سپاهان سمنان را بر عهده داشت. او دورههایی را زیر نظر مربیانی که از آلمان به ایران آمده بودند گذرانده بود و مربی حرفهای محسوب میشد. بچهها مدتها تلاش کردند تا رضایتش را برای مربیگری جلب کنند. سرانجام آمد و تیم را جان تازهای بخشید. او بچهها را در ردههای نوجوان، جوان و بزرگسال تقسیمبندی کرد .
شرط اول بازی؛ اخلاق
شیوه مربیگری شهید صحافی منحصربهفرد بود. ابوالفضل طاهریان روایت میکند که صحافی یک روز قبل از مسابقه در خانهاش جلسه دعایی برگزار میکرد و ارنج تیم را میچید. اخلاق، اولین شرط حضور بچهها در ترکیب اصلی تیم بود. به همین دلیل بود که بسیاری تیم «آزادی» را تیم اخلاق سمنان میشناختند. او حتی روی درس خواندن بچهها نظارت داشت و به آنها کمک میکرد .
مسجد مهدیه؛ پایگاه اصلی تیم
بچهها در مساجد انقلابی سمنان بیشتر از گذشته حضور پیدا میکردند و مسجد مهدیه سمنان پایگاه اصلیشان بود. شرکت در مراسم مذهبی، مراسم 22 بهمن و برگزاری دعای کمیل بر مزار شهدا از برنامههای ثابت تیم بود. این حضور گسترده در مساجد و پایگاههای بسیج بود که با شروع جنگ، آنها را به خطوط مقدم جبهه کشاند .
آن روز که بازی نیمهکاره ماند
خاطره تلخ و شیرینی در حافظه ابوالفضل طاهریان ثبت شده است: «یادم است یکبار در وسط بازی بودیم که خبر تهاجم عراق را شنیدیم و بازی متوقف شد. از همان لحظه بچهها اعلام آمادگی کردند.» . آن روز، توپ در میانه زمین جا ماند و بازیکنان، راهی میدانی شدند که بازیاش از جنس دیگر بود.
اولین ستاره؛ ایرج نوروزیفر
بر اساس روایت همرزمانشان، ایرج نوروزیفر اولین شهید تیم بود. ابوالفضل طاهریان که با او همرزم بوده، تعریف میکند: «در مهران کنار هم بودیم که شهید شد. عراقیها توپ مستقیم شلیک کردند و ترکش توپ به ایشان اصابت کرد و شهید شد.». اولین پرواز از این تیم آسمانی، در مهران رقم خورد.
دومین و سومین ستاره؛ محمد احمدی و ابوالقاسم اصلاحی
پس از ایرج، نوبت به دیگر ستارهها رسید. محمد احمدی دومین شهید تیم بود که بعد از عملیات والفجر 3 به شهادت رسید و ابوالقاسم اصلاحی سومین شهید . آرام آرام، تیمی که در زمین خاکی سمنان شکل گرفته بود، در آسمان جاودانگی تشکیل میداد.
وقتی روزنامه کیهان نوشت…
در مقطعی که تعداد شهدای تیم آزادی به 9 نفر رسیده بود، روزنامه کیهان مطلبی با عنوان «روایتی از ولایت» به چاپ رساند و از 9 شهید تیم فوتبال آزادی صحبت کرد؛ شهدایی که افتخار تیم فوتبال آزادی شدند . این نخستین باری بود که رسانههای ملی، این حماسه بینظیر را بازتاب میدادند.
فوتبال در جبههها
با آغاز جنگ، همبازیهای زمین فوتبال تبدیل به همرزم شدند. اما عشق به توپ حتی در جبههها رهایشان نکرد. ابوالفضل طاهریان تعریف میکند: «بچهها در جبهه هم تیم تشکیل داده بودند و زمانهایی که عملیات نبود و فرصت مناسبی دست میداد فوتبال بازی میکردند. سایر رزمندهها هم به تیم ملحق میشدند و پیراهن ورزشی خریده بودند. مناطقی مثل مجنون، مهران و چنگوله میدان بازی تیم فوتبال شده بود.» .
عملیات کربلای 5 و وداع با حسن
حسن طاهریان، برادر ابوالفضل، 18 ساله بود که به شهادت رسید. پدرشان خادم مسجد زینبیه سمنان بود. حسن چند بار به جبهه رفته بود و سرانجام 22 دیماه 1365 در عملیات کربلای 5 به شهادت رسید . شلمچه، میزبان آخرین نفرات باقیمانده بود.
12 گل به 12 زمان
دوازده شهید؛ ابوالفضل برزویی، عطاءالله صحافی، ابوالقاسم اصلاحی، ایرج نوروزیفر، کیومرث نوروزی، علیاکبر نیکو، محمدرضا شمسالدین، جلال طاهریان، ابوالفضل (مجید) نیکذات، حسن طاهریان، محمدعلی احمدی و محسن طاهریان. هر کدام یک پست در فوتبال داشتند، یک شماره، یک جایگاه در تیم. اما در آسمان، همگی با یک نشان صدا زده شدند: «شهید راه حق».
مادرانی که چشم به راه ماندند
پیرزنهای کوچههای سمنان، هنوز عصرهای جمعه، کنار مزار پسرانشان میروند. دستی به سنگ قبر میکشند و زمزمه میکنند: «پسرم، دیروز توی خواب اومدی، با همون لباس ورزشی سفید. گفتی مادر، ما گل زدیم، گل پیروزی.» این مادران، بزرگترین هواداران تیمی هستند که هرگز نباخت، حتی در روز شکست.
ترکیب بازیگران؛ از مهران رجبی تا چهرههای بومی
بر اساس اعلام کارگردان و تهیهکننده سریال، نامهایی چون مهران رجبی، آتش تقیپور، کاوه خداشناس و مرتضی زارع در کنار هنرمندان بومی سمنان، ترکیبی جذاب خلق کردهاند. حتی برخی از چهرههای ورزشی نیز برای ایفای نقش دعوت شدهاند تا اصالت ورزشی داستان حفظ شود. این تلفیق، میتواند سریال را برای مخاطب عام نیز جذاب کند.
تهیهکننده سریال درباره روند تولید گفت: «تدوین سریال همزمان با تولید انجام میشود.» این نشان از عجلهای محترمانه برای رساندن این اثر به آنتن دارد. هرچند هنوز زمان دقیق پخش اعلام نشده، اما تلاش عوامل برای آمادهسازی هر چه سریعتر این مجموعه، نشان از اهمیت ملی آن دارد. سریالی که میخواهد تصویری تازه از قهرمانی ارائه دهد؛ قهرمانانی که نه در قاب تلویزیون، که در قاب زندگی واقعی مردم سمنان زیستهاند.
گلزنی در دو میدان مهم
آنها در زمین فوتبال گل زدند و در میدان جهاد نیز گل کاشتند. ابوالفضل طاهریان در پایان گفتوگوی خود با جوان آنلاین، با حسرت از خلوصی میگوید که امروزه کمتر در بین ورزشکارها دیده میشود: «آن پاکی دیگر نیست. ما با امکانات کم و محدود وارد میدان بازی میشدیم. با کتانیهای پاره. پولی هم برای بازی در تیم نمیگرفتیم. هدف تیم حفظ اخلاق بود.» . سریال «تیم آزادی» امروز در حالی کلید خورد که هنوز نام دوازده شهیدش بر سر زبانهاست. امید که این اثر بتواند دین خود را به این عزیزان ادا کند و نسل امروز را با غیرت و ایثار نسلی آشنا سازد که از جان خود برای این خاک گذشتند. سریالی که قرار است 15 قسمت 45 دقیقهای باشد و قصه نوجوانیهای آنها را روایت کند؛ روزهایی که نه خبری از جنگ بود و نه خبری از شهادت، فقط توپ بود و زمین خاکی و آرزوهای دور و دراز…
روحشان شاد و راهشان پررهرو.