شالوده نظام شایعاتی دشمن در جنگ رمضان بر چه محورهای استوار است؟

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از اهواز، در روزهایی که آسمان ایران عرصه رزمایش پدافندی و حملات مقتدرانه موشکی است، عرصه دیگری نیز به موازات آن در جریان است؛ جنگی که با گلوله و موشک آغاز نمی‌شود اما می‌تواند به اندازه یک عملیات نظامی، تلفات روانی به جامعه وارد کند.

آن هم جبهه جنگ شناختی است؛ جبهه‌ای که در آن شایعه، مهمات اصلی دشمنان ملت ایران به ویژه رژیم صهیونیستی و آمریکاست.

جنگ شناختی؛ میدانی موازی با نبرد نظامی

در شرایط جنگی که اضطراب و التهاب، جزئی طبیعی از فضای جامعه است، شایعه به عنوان مهم‌ترین ابزار جنگ شناختی تعریف می‌شود. شایعه در این بستر، صرفاً یک خبر کذب ساده نیست، بلکه مهماتی است که از لوله تفنگ رسانه‌های معاند و شبکه‌های اجتماعی وابسته به دشمن شلیک می‌شود.

هدف نهایی این جنگ روانی، هدف قرار دادن امنیت روانی جامعه، تخریب انسجام ملی و تضعیف اعتماد عمومی به نهادهای حاکمیتی و اطلاع‌رسانی رسمی است. دشمن با طراحی و انتشار شایعات به دنبال ایجاد شکاف بین مردم و حاکمیت، القای ناکارآمدی مدیران، و وارونه جلوه دادن واقعیت‌های میدان نبرد است تا آنچه در صحنه عملیات رخ می‌دهد، در ذهنیت جامعه وارونه منعکس شود.

چرا دشمن به جای موشک، شایعه شلیک می‌کند؟

علت این حجم عظیم شایعه‌سازی از سوی رژیم صهیونیستی و آمریکا را باید در ناامیدی آنان از جنگ سخت جستجو کرد. دشمن به خوبی دریافته است که در برابر ملتی با فرهنگ ایثار و مقاومت و توانمندی‌های دفاعی مثال‌زدنی، نمی‌تواند با جنگ نظامی به اهداف شوم خود برسد. از این رو، بر جنگ نرم و به طور مشخص جنگ شناختی متمرکز شده است.

شایعه دنبال القای ناامیدی است

شایعه‌سازی به دلیل هزینه بسیار پایین و بازتاب گسترده و سریع در فضای مجازی، ابزار اصلی این جنگ است. هدف راهبردی دشمن از این شایعه‌پراکنی گسترده، القای ناامیدی در جامعه، بی‌اعتمادی به توانمندی‌های دفاعی و نظامی کشور و در نهایت تسلیم‌پذیری در برابر خواسته‌های سیاسی و امنیتی آن‌هاست.

دشمن می‌خواهد با “جنگ روایت‌ها”، پیروزی میدان را از آن خود جلوه دهد، حتی اگر در واقعیت صحنه نبرد شکست خورده باشد.

آمار شگفت‌انگیز شایعات در جنگ رمضان

در جریان عملیات‌های اخیر علیه ایران، نظیر عملیات وعده صادق و حملات متقابل، حجم شایعات منتشر شده توسط رسانه‌های معاند به اوج بی‌سابقه‌ای رسید. به گونه‌ای که می‌توان گفت حجم اخبار جعلی و شایعات، گاه از حجم اخبار واقعی فراتر رفت و یک جنگ تمام عیار روایت‌ها را شکل داد.

این بمباران شایعاتی تنها محدود به یک یا دو محور نبود، بلکه تمامی ابعاد سیاسی، نظامی و اجتماعی را در بر می‌گرفت تا با ایجاد هراس عمومی، اقتدار نظامی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران را زیر سوال ببرد.

محورهای اصلی بمباران شایعاتی دشمن

شایعات دشمن عمدتاً حول چند محور کلیدی و هدفمند طراحی و منتشر می‌شد. نخست، “تلفات و خسارات گسترده و غیرواقعی” ناشی از حملات که هدف آن القای ضعف پدافندی و افزایش نگرانی عمومی بود.

دوم، “نفوذ و اختلاف” در سطوح عالی تصمیم‌گیری کشور که می‌خواست انسجام حاکمیت را مخدوش جلوه دهد. سوم، “شکسته شدن سامانه‌های پدافندی” و عدم توانمندی ایران در پاسخ‌دهی که مستقیماً روحیه مقاومت را هدف می‌گرفت.

چهارم،”فرار مسئولان” یا اختفای آن‌ها که با هدف بی‌اعتمادی به کارگزاران نظام طراحی شده بود و نهایتاً، “قیام مردم علیه حاکمیت” که بلندپروازانه‌ترین و در عین حال بی‌نتیجه‌ترین سناریوی دشمن برای ایجاد ناامنی داخلی بود.

چگونه شایعه را از حقیقت تشخیص دهیم؟

در میدان آلوده به شایعه، اولین گام برای تشخیص حقیقت از دروغ، توجه به منبع خبر است. اخبار معتبر عمدتاً از سوی منابع رسمی و نهادهای اطلاع‌رسانی کشور نظیر خبرگزاری‌های رسمی، صداوسیما و روابط عمومی نهادهای حاکمیتی منتشر می‌شوند. گام دوم، تامل و پرهیز از بازنشر فوری اخبار هیجانی و احساسی است؛ شایعات برای تحریک احساسات مخاطب طراحی می‌شوند و سرعت انتشار بالا، هدف اصلی آن‌هاست. گام سوم، مقایسه خبر با اخبار مشابه و جستجوی تناقض‌ها است؛ شایعات اغلب در جزئیات با یکدیگر یا با واقعیت‌های میدانی تضاد آشکار دارند.

همچنین استفاده از سامانه‌های راستی‌آزمایی و کانال‌های اطلاع‌رسانی رسمی که وظیفه تکذیب شایعات را بر عهده دارند، راهی مطمئن برای اطمینان از صحت اخبار است.

کیفیت و کمیت؛ دو معیار اهمیت یک شایعه

شایعه زمانی واجد اهمیت و حتی خطرناک می‌شود که دو ویژگی پیدا کند: باورپذیری گسترده و تأثیرگذاری عملی. یک شایعه تا زمانی که در سطح محدود مطرح است، یک تهدید کوچک محسوب می‌شود، اما وقتی به باور عمومی تبدیل شود و مردم یا مسئولان را به واکنش‌های عجولانه، غیرمنطقی و احساسی وادار کند، به یک اهرم فشار روانی مؤثر برای دشمن تبدیل می‌شود.

اهمیت شایعه همچنین زمانی دوچندان می‌شود که خلأ اطلاع‌رسانی رسمی وجود داشته باشد و رسانه‌های دشمن با سرعت عمل بیشتر، فضای ذهنی جامعه را با روایت‌های دروغین خود پر کنند. بنابراین، هر شایعه‌ای که بتواند نظم عمومی، انسجام ملی و روحیه مقاومت را تحت تأثیر قرار دهد، دارای اهمیت راهبردی است.

دو راهبرد اساسی برای مقابله با شایعه

مقابله با شایعه نیازمند یک راهکار دو وجهی “ایجابی” و “سلبی” است. در وجه ایجابی، باید سرعت اطلاع‌رسانی و شفافیت مسئولان و رسانه‌های رسمی به حداکثر برسد تا پیش از شکل‌گیری شایعه، خبر درست و مستند در اختیار مردم قرار گیرد و خلأ خبری که بستر اصلی رشد شایعات است، از بین برود.

در وجه سلبی، رصد مستمر فضای مجازی و شبکه‌های معاند برای شناسایی کانون‌های شایعه‌سازی و پاسخ سریع و قاطع به آن‌ها از طریق رسانه‌های رسمی ضروری است. همچنین همکاری مردم در گزارش و عدم بازنشر محتوای مشکوک، یک لایه دفاعی قدرتمند در برابر جریان شایعات ایجاد می‌کند.

سواد رسانه‌ای؛ واکسن جامعه در برابر شایعه

برگزاری کارگاه‌های آموزشی سواد رسانه‌ای برای اقشار مختلف مردم و تبیین تکنیک‌های جنگ شناختی دشمن، یک راهکار بلندمدت و زیربنایی برای افزایش مصونیت جامعه در برابر شایعات است.

تکلیف مردم در برابر تیرهای زهرآگین شایعه

مردم به عنوان سربازان خط مقدم جنگ شناختی، وظیفه خطیری بر عهده دارند. آنان باید با افزایش سواد رسانه‌ای خود، هر خبری را بلافاصله باور نکرده و آن را از منابع متعدد و معتبر پیگیری کنند.

مردم پیش از بازنشر هر مطلب، به عنوان یک کنشگر مسئول، باید درستی آن را بررسی کرده و از تبدیل شدن به یک عنصر ناآگاه در زنجیره انتشار شایعات جلوگیری کنند.

همچنین با انتشار اخبار امیدبخش و واقعی از رسانه‌های رسمی، می‌توانند در خنثی‌سازی توطئه‌های روانی دشمن سهیم باشند و فضای مجازی را به میدانی برای جهاد تبیین تبدیل کنند.

مسئولان و رسالت خطیر اطلاع‌رسانی به موقع

مسئولان وظیفه دارند با حضور فعال و به‌موقع در عرصه اطلاع‌رسانی، ضمن ارائه تصویری واقعی از وضعیت موجود، اعتماد عمومی را جلب کنند. آنان باید پاسخگویی به موقع و شفاف را در دستور کار خود قرار دهند و هرگز میدان را برای جولان شایعه‌سازان خالی نگذارند.

مسئولان با سرعت بخشیدن به چرخه اطلاع‌رسانی و استفاده از زبان ساده و صادقانه با مردم، می‌توانند بزرگترین مانع را در برابر جریان شایعات ایجاد کنند. همچنین برخورد قانونی و هوشمندانه با رسانه‌های معاند که به دنبال تحریف واقعیت‌ها هستند، از دیگر وظایف آنان در این جبهه است.

به گزارش تسنیم، مردم و مسئولان در کنار یکدیگر، دو ضلع اصلی مقابله با جنگ شناختی دشمن هستند. اگر هر یک از این دو ضلع وظیفه خود را به درستی انجام دهند، توطئه‌های دشمن نقش بر آب خواهد شد.

تجربه انقلاب اسلامی نشان داده است که هرگاه انسجام ملی و اعتماد متقابل بین مردم و مسئولان تقویت شده، دشمن در دستیابی به اهداف خود ناکام مانده است. امروز نیز در جبهه جنگ روایت‌ها، با هوشیاری مردم و مسئولان و تکیه بر رسانه‌های متعهد و انقلابی، می‌توان توطئه شوم دشمن در به کارگیری شایعه به عنوان سلاح را خنثی کرد و حماسه‌ای دیگر در دفاع از امنیت روانی کشور آفرید.

گزارش از: اکبر بهاری