فضیلت شهادت در فرهنگ اسلام

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از قم، از آیات و روایات استفاده می شود که شهادت، بالاترین فضیلت و بالاترین افتخار و بالاترین حسن عاقبت برای یک فرد مومن است و لذا در ادعیه ما حتی اولیای الهی تقاضای شهادت داشتند. پیامبر اکرم(ص) در روایتی فرمود: ای کاش در راه خدا کشته شوم و مجددا زنده شوم بعد کشته بشوم تا هفتاد بار این زنجیره ادامه پیدا کند.

پیامبر اکرم(ص) در وسط خطبه خودش به حضرت علی(ع) خبر شهادت را می‌دهد حضرت علی(ع) سؤال می‌کند آیا با سلامت در دینم کشته می ‌شوم؟ پیامبر می‌فرماید بله! حضرت علی(ع) می‌گوید اینجا جای بشارت است نه جای صبر!

در نهج البلاغه هم می‌فرماید که اگر با هزار ضربه شمشیر کشته بشوم برای من بهتر است که در بستر بمیرم و یا وقتی ضربت ابن ملجم بر او وارد می‌شود می‌فرماید: فزت و رب الکعبه؛ به پروردگار کعبه که کامیاب شدم و رستگار شدم و کامروا شدم.

حافظ در این رابطه می‌فرماید که دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند/ وندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند* من اگر کامروا گشتم و خوشدل چه عجب؟ مستحق بودم و اینها به زکاتم دادند.

واقعا مستحقش بود چون حضرت علی در همه جبهه‌ها میداندار و سردار شجاع و مبارز و شمشیرزن بود در جنگ بدر و در جنگ احد و در جنگ خندق و در جنگ حنین و فتح خیبر و همه این‌ها میدان‌دار عرصه مبارزه ایشان بود، به هر حال ایشان مستحق شهادت بود.

جالب این است که در یکی از سخن هایی که حضرت علی(ع) بعد از ضربت تا شهادتش بیان می کند این است که به خدا قسم که این مرگ سرخ و این ضربت که به سراغ من آمد ناگهانی و ناخواسته نبود بلکه یک عمر چشم به راه او بودم مانند تشنه کامی که در دل شب در بدر دنبال سرچشمه آب است که ناگهان به سرچشمه آب می‌رسد و یا مانند گم‌کرده‌ای‌است که در بدر دنبال گمشده‌اش است که ناگهان به گم شده‌اش می‌رسد.

یا در نهج‌البلاغه می‌فرماید که اگر با هزار ضربه شمشیر کشته بشوم برای من بهتر است از اینکه به مرگ طبیعی بمیرم یا حضرت علی اکبر(ع) وقتی در مسیر راه به کوفه، امام حسین(ع) استرجاع می‌کند سوال می‌کند که دلیل استرجاع چیست؟

پدر می‌فرمود که خواب دیدم که کسی از کنار ما رد می‌شد و گفته بود که این کاروان در حرکت است ولی پایان این کاروان مرگ است و لذا فهمیدم که پایان کار ما مرگ است. حضرت علی اکبر(ع) سوال می‌کند که آیا ما بر حق نیستیم؟ پدر جواب می‌دهد که بله ما بر حقیم، لذا علی‌اکبر در جواب عرض می کند که وقتی ما برحقیم دیگه باکی از مرگ نداریم.

یا در مجلس ابن زیاد وقتی ابن زیاد حاضر جوابی امام سجاد(ع) را می‌بیند او را تهدید به مرگ می‌کند عمه‌اش حضرت زینب(س) بغلش می‌کند که نمی‌گذارم، می‌فرماید عمه جان ایشان مرا تهدید کرد به کشتن کرد تهدیدش را بی‌جواب نگذارم، یعنی تهدید دشمن را نباید بی‌جواب گذاشت.

می‌فرماید: آیا مرا به مرگ تهدید می‌کنید آیا نمی‌دانید که کشته شدن در راه خدا عادت ماست و کرامت ما در شهادت ماست و یا مثلا یاران امام حسین(ع) در شب عاشورا و روز عاشورا چقدر آرزوی شهادت داشت.

در شب عاشورا افرادی مثل حبیب بن مظاهر و زهیر بن قین پا می شوند که اظهار می‌کنند که ای کاش هزار بار ما کشته می‌شدیم در راه تو و دوباره زنده می‌شدیم و جان خود را نثار می‌کردیم.

به هر حال فرهنگ شهادت در میان اولیای دین ما هم به برجسته بوده است یا مثلا در دعای افتتاح که هر شب ماه رمضان خوانده می‌شود در آنجا سه چیز را از خدا تقاضا می‌کنیم: حج بیت الحرام، قتل در راه تو و درک فضیلت لیله القدر را روزی ما بفرما.

در قرآن کریم هم بارها فضیلت شهادت را بیان می‌کند از جمله همان آیه معروف که گمان نکنید کسانی که در راه ‍کشته شدند اینها مرده‌اند بلکه زنده‌اند و روزی می‌خورند و بسیار شادمان و خوشحال و فرحناک هستند، به خاطر آنچه که خدا به آنها داده است.

قرآن می‌فرماید: خداوند خریدار جان و مال مومنین است که در راه خداوند بجنگند و بکشند و کشته بشوند، بعد می‌فرمود که این وعده ای است که خداوند در قرآن و در تورات و انجیل به مومنین داده است.

به هر حال فضیلت جهاد و شهادت در آیات و روایات ما برجسته است. حضرت علی در نهج البلاغه می‌فرماید که جهاد بابی است از ابواب بهشت که خداوند آن را برای خواص از اولیای خود قرار داده است، دری است از درهای بهشت یا در قرآن آمده است خداوند فضیلت داده است مجاهدان را بر قائدان به اجر عظیم.

یکی از عوامل موفقیت پیامبر اکرم(ص) در جنگ‌های متعددی که داشت همین روحیه شهادت‌طلبی بود که در یاران او وجود داشت، لذا خداوند به پیامبر می‌فرمود که به دشمنان بگو که آیا غیر از این‌که یکی از دو گزینه نیکو را در مورد ما انتظار دارید یا شهادت در راه خداوند یا پیروزی؛ در هر دو صورت برای ما فرجام نیکوست.

فرهنگ شهادت‌طلبی باعث شده است که مسلمانان در جنگ‌های متعدد بر مشرکان و کفار پیروز شوند. امام(ره) هم در سخنرانی خودش می‌فرماید: ملتی که شهادت دارد اسارت ندارد و واقعا هم این است.

در هشت سال دوران دفاع مقدس هم مهم ترین برگ برنده و امتیاز ما همین روحیه شهادت‌طلبی ملت ایران و نسل جوان ما بود با اینکه در برابر همه دنیا ایستادیم ولی پیروز شدیم و الان هم در برابر آمریکا و اسرائیل این ملت که هر شب می‌آیند در صحنه و میلیون‌ها نفر در سراسر کشور در زیر بمباران‌ها و خطرات سنگین و اعلام همراهی و حمایت و بیعت می‌کنند به خاطر نترسیدن از مرگ و افتخار دانستن شهادت است.

یادداشت از: حجت الاسلام والمسلمین عباس نیکزاد، استاد حوزه و دانشگاه