غدیر؛ تجلی پیوند نبوت و امامت

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از قم، عید سعید غدیر خم، عید ولایت و امامت و میلاد دهمین اختر تابناک آسمان هدایت، حضرت امام علی‌النقی الهادی (علیه‌السلام) بر همه انسان‌های آزاده، امت اسلامی، عاشقان ولایت و پیروان راستین مکتب اهل‌بیت و امیرمؤمنان (علیهم‌السلام) مبارک و فرخنده باد.

به مناسبت این ایام سراسر نور، گزیده‌ای از نکات معرفتی و تحلیلی تبیین می‌گردد:

یک. حجهالوداع؛ بسترسازی برای ابلاغ نهایی

پیامبر خاتم (صلی‌الله علیه و آله و سلم) رسالت و وحی الهی را در طول 23 سال مجاهدت، به‌طور کامل، صادقانه، خالصانه و بدون کم‌وکاست به مردم ابلاغ کرد. در اواخر عمر شریف ایشان، تنها خط‌مشی عملی و کلانی که باید امت به صورت جامع فرا می‌گرفت، مسئله «حجهالاسلام» بود که در تاریخ به “حجّهالوداع” شهرت یافت؛ حجی که بستر بزرگترین بیعت تاریخ اسلام شد.

دو. جغرافیای غدیر؛ میعادگاه جدایی و پیوند

امت اسلامی در محضر رسول خدا(ص) اعمال حج را به پایان رساندند. در مسیر بازگشت به اوطان و منازل خود، در منطقه «غدیر خم»—نقطه‌ای راهبردی که کاروان‌های بلاد مختلف از یکدیگر جدا می‌شدند—فرمان قاطع و حیاتی الهی صادر شد.

سه. آیه تبلغ؛ پیوند ساختاری نبوت و امامت

خداوند متعال در آیه 67 سوره مبارکه مائده فرمان داد: «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ…» (ای پیامبر، آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده است را ابلاغ کن).

این امر الهی نشان‌دهنده پیوند محکم، استوار و مستمر نبوت و امامت است؛ بدان معنا که نه نبوت بدون ولایت به کمال نهایی خود می‌رسد و نه ولایت بدون نبوت معنا می‌یابد. به تعبیری دقیق‌تر، لازمه و متمم پیامبری، تعیین «وصی» است.

چهار. اعلان عمومی ولایت

پیامبر اکرم (ص) در میان انبوه جمعیت ایستاد تا امانت خدا را ادا کند. رسول‌الله(ص) دست فرستاده و جانشین خود را گرفت («فَاَخَذَ بِیَدِهِ…») و او را فرا چشم همگان بلند نمود و فرمود: «… مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ مَوْلَاهُ …» و پس از این اعلان رسمی، در حق یاوران و پیروان او دعا فرمود.

پنج. امامت؛ مکمل و مفسر وحی

اگر رسالت پیامبر خاتم(ص) ابلاغ وحی است، طبیعی است که یکی از موضوعات وحیانی و در عین حال حیاتی آن، معرفی و نصب امیرالمؤمنین امام علی(ع) باشد. بنابراین، امامت در امتداد و ردیف نبوت قرار دارد؛ یعنی به همان دلیلی که جوامع انسانی به «پیامبر» و پیشوای الهی نیاز دارند، به «امام و رهبر» نیز نیازمندند. امامت مکمل نبوت است، چراکه لازمه ابلاغ وحی، تفهیم، تفسیر و اجرای صحیح آن در بستر جامعه است.

شش. حقیقت بیعت و گستره مفهوم «مولی»

مسئله بیعت عمومی و ادای عبارتِ «بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یَا عَلِیّ…» (مبارک بادت ای علی) از سوی حاضران، نشانه آشکار پذیرش سرپرستی و حاکمیت است. در آن شرایط تاریخی و با توجه به قرائن کلامی، هیچ تعبیری جز «ولایت و سرپرستی جامعه» برای واژه «مولی» منطقی نیست؛ گستره‌ای که مفهوم جامع امامت و انواع زعامت‌های سیاسی، دینی و اجتماعی را در بر می‌گیرد.

هفت. رستگاری در سایه ولایت

در حدیث شریف نبوی آمده است: «إِنَّ هَذَا وَ شِیعَتَهُ هُمُ الْفَائِزُونَ یَوْمَ الْقِیَامَهِ» (براستی که این مرد [علی] و پیروانش، همان رستگاران روز رستاخیزند)؛ و همین نشان و مدال افتخار، ما را در مسیر حق بس است. درود باد بر آن ملتی که رهبر و پیشوای وی، چنین بلندمقام، خطیر و الهی است.

هشت. کلام ناب دهمین پیشوا(ع)

با توجه به میلاد امام هادی (علیه‌السلام)، شایسته است به گوشه‌ای از حکمت‌های غدیرآفرین این امام همام توجه کنیم که فرمود: «النَّاسُ فِی الدُّنْیَا بِالْأَمْوَالِ وَ فِی الْآخِرَهِ بِالْأَعْمَالِ» (مردم در دنیا با اموالشان [سنجیده می‌شوند و اعتبار می‌یابند] و در آخرت با اعمالشان).

دعا و تجدید عهد: خداوندا! حیات و ممات ما را، همانند حیات و ممات پاک و مطهر پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله و سلم) و اولاد معصومین و بزرگوارش (علیهم‌السلام) قرار ده و ما را بر عهد و پیمان غدیر استوار بدار.

یادداشت از: حسن همتی، پژوهشگر و نویسنده حوزوی