کلید گنج سنتها در تقویم جامع قشم
اما وقتی صحبت از قشم میشود، ماجرا به کلی متفاوت است. در جزیرهای که هر صخرهاش افسانهای دارد و هر موجش قصه صیادان کهن را روایت میکند، این تقویم دیگر یک جدول بیروح از مناسبتها نیست.
این سند، در واقع یک نقشه گنج است؛ نقشهای برای استخراج و احیای ثروتهای ناملموس و آیینهای شگفتانگیزی که سالها در دل روستاهای این جزیره بزرگ، دستنخورده باقی ماندهاند.
حرکت جدید سازمان منطقه آزاد قشم در آغاز این فرآیند، دست روی یک نقطه استراتژیک و حیاتی گذاشته و آن تمرکز بر رویدادهای روستامحور و هویت اصیل بومی است.
سالهاست که تصور غالب از توسعه گردشگری و اقتصادی در مناطق آزاد، به ساخت مجتمعهای تجاری بزرگ و جشنوارههای مدرن گره خورده است، اما واقعیت این است که مسافر امروز جهان، تشنه اصالت است و نه سازههای آهنی.
قشم واقعی در پاساژهای درگهان یا سواحل شلوغ شهری خلاصه نمیشود، بلکه قلب تپنده قشم در موسیقی عظوا، آیینهای صید و صیادی، جشن نوروز صیاد، رنگهای جادویی پوشش زنان و طعم غذاهای بومی در دورترین روستاهای غربی جزیره میتپد.
تدوین این تقویم با محوریت روستاها، در حقیقت اعتراف به این واقعیت است که بزرگترین سرمایه قشم، مردم آن و فرهنگ زیسته آنهاست. این رویکرد، توسعه را از مرکز به پیرامون منتقل میکند و به جای تمرکز ثروت در نقاط خاص، پای گردشگر فرهنگدوست و جریان اقتصادی را به قلب روستاهای جزیره باز میکند.
نقطه عطف و برگ برنده این ماموریت جدید که مسئولیت هماهنگی آن به یکی از چهرههای بومی سپرده شده، تکیه بر نهادهای محلی، شوراها، دهیاران، هنرمندان و کنشگران اجتماعی است.
تاریخ نشان داده برنامههای فرهنگی که از بالا به پایین دیکته میشوند، عمر کوتاهی دارند، اما وقتی کار به خود جامعه محلی واگذار میشود، آیینها از شکل یک نمایش تصنعی برای مسافران، به یک جریان زنده و پویا تبدیل میشوند.
این تقویم قرار است به جهان بگوید که در هر روز از سال، در کدام روستای جزیره چه جادوی فرهنگی و آیینی در حال رخ دادن است؛ اقدامی که از یک سو به هویتبخشی مجدد نسل جوان کمک میکند و از سوی دیگر با رونق بومگردی و صنایع دستی، به پایدارسازی اقتصاد روستایی و توزیع عادلانه ثروت میانجامد.
تقویم جامع رویدادهای قشم، اگر با همین دستفرمان و با مشارکت واقعی نخبگان محلی تدوین و اجرا شود، میتواند الگویی بینظیر برای توسعه فرهنگی و اقتصادی در سراسر کشور باشد.
این اقدام، قشم را از یک مقصد صرفاً خرید یا طبیعتگردی، به یک میراث زنده و انسانشناختی ارتقا میدهد؛ گامی هوشمندانه که نشان میدهد برای ساختن آیندهای روشن، گاهی باید به ریشههای کهن و اصیل خود بازگردیم.