محیطزیست کردستان؛ گنجینهای زیر سایه تهدیدها و کمبودها
رشد تولید پسماند، تخریب زیستگاهها، شکار غیرمجاز، کمبود نیروی انسانی برای حفاظت از مناطق تحت مدیریت و فشارهای ناشی از توسعه، از مهمترین دغدغههایی است که کارشناسان محیطزیست نسبت به آن هشدار میدهند. با این حال، اجرای طرحهای آموزشی، مشارکت تشکلهای مردمی و اقدامات حفاظتی، روزنههایی از امید برای حفظ این سرمایه ارزشمند ایجاد کرده است.
فرزاد زندی، مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان ظهر امروز در نشست خبری هفته محیط زیست با تشریح آخرین وضعیت این حوزه، تصویری از ظرفیتها و چالشهای پیش روی طبیعت استان ارائه کرد.
12 درصد مساحت کردستان تحت حفاظت
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان، پنج منطقه حفاظتشده، یک پناهگاه حیات وحش، دو اثر طبیعی ملی و پنج منطقه شکار ممنوع در مجموع حدود 12 درصد از مساحت استان را تشکیل میدهند و تحت مدیریت این اداره کل قرار دارند.
وی همچنین از اجرای 640 برنامه آموزشی با بیش از 112 هزار نفر ساعت آموزش در سال گذشته خبر داد و گفت: کردستان از این حیث در میان استانهای برتر کشور قرار گرفته است. برگزاری 71 دوره آموزشی تخصصی و 20 جشنواره مرتبط با کودک و محیط زیست نیز بخشی دیگر از اقدامات فرهنگی انجام شده است.
میشمرغ و سمندر آتشین؛ دو نماد ارزشمند تنوع زیستی
زندی با اشاره به وضعیت گونههای شاخص استان اذعان کرد: میشمرغ که از نادرترین پرندگان جهان محسوب میشود، اکنون تنها در زیستگاههای مشترک سقز و بوکان حضور دارد و جمعیت آن در کشور بین 17 تا 22 بال برآورد میشود.
وی از انتقال سه جوجه متولد شده در سایت تکثیر بوکان به زیستگاههای کردستان خبر داد و افزود: همایش تخصصی میشمرغ نیز با هدف افزایش آگاهی عمومی در ماه آینده برگزار خواهد شد.
به گفته دیرکل حفاظت محیط زیست کردستان، سمندر آتشین یا سمندر خال زرد کردستانی نیز از گونههای منحصر بهفرد استان است که تاکنون حدود دو هزار و 500 قطعه از آن در زیستگاههای سقز و سروآباد شناسایی شده است.
پسماند؛ چالشی که همچنان پابرجاست
وی مدیریت پسماند را یکی از مهمترین مشکلات زیستمحیطی استان دانست و اعلام کرد مذاکراتی با شهرداریها برای ساماندهی محلهای دفن زباله آغاز شده و در مرحله نخست، محصورسازی این سایتها و سپس اجرای طرحهای بازیافت دنبال میشود.
زندی همچنین از پیشگامی کردستان در اجرای پویش «نه به پلاستیک» خبر داد و گفت توزیع کیسههای پارچهای در نانواییها با هدف کاهش مصرف پلاستیک در دستور کار قرار گرفته است.
تنها 4 سایت دفن زبالهدارای مجوز دارد
کژال حبیبزاده، معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست کردستان نیز با ارائه آماری نگرانکننده اعلام کرد از 23 محل فعال دفن زباله شهری در استان، فقط چهار سایت دارای مجوز زیستمحیطی هستند و مابقی مجوزی ندارند.
وی با بیان اینکه در حال حاضر 761 روستای استان دارای جایگاه جمعآوری و دفع پسماند فعال هستند و از 20 شهرک صنعتی با مجوز زیست محیطی، 12 مورد به بهرهبرداری رسیده و 8 مورد هنوز بلاتکلیف است گفت: از 22 مرکز درمانی استان نیز 19 مرکز فاقد تجهیزات بیخطرسازی پسماندهای بیمارستانی هستند و زبالههای خود را به مراکز دیگر منتقل میکنند.
معاون محیطزیست کردستان بیان کرد: در حال حاضر 9 تصفیهخانه فاضلاب شهری و سه تصفیهخانه فاضلاب روستایی در استان فعالیت دارند که نقش مهمی در کاهش آلودگی منابع آبی ایفا میکنند.
وی در ادامه از معرفی شرکت آب و فاضلاب کردستان، شهرداریهای سنندج، مریوان، آرمرده بانه و بیجار و همچنین پتروشیمی کردستان به مراجع قضایی به دلیل مسائل زیستمحیطی خبر داد.
حبیبزاده خاطرنشان کرد: سال گذشته دو هزار و 722 استعلام زیستمحیطی در استان بررسی شد که برای 96 درصد آنها موافقت اصولی صادر شده است.
تنوع زیستی کمنظیر در دل زاگرس
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست کردستان نیز گفت: استان دارای حدود یک میلیون و 400 هزار هکتار مرتع و 370 هزار هکتار جنگل است و تاکنون بیش از یک هزار گونه گیاهی، 260 گونه دارویی، 70 گونه اندمیک، 312 گونه پرنده، 47 گونه پستاندار و 48 گونه ماهی در آن شناسایی شده است.
معروف قادری، آتشسوزی مراتع و جنگلها و تخریب زیستگاهها را از مهمترین تهدیدهای این تنوع زیستی دانست و افزود: سال گذشته 45 فقره آتشسوزی در 815 هکتار از مناطق تحت مدیریت رخ داد که نسبت به سال قبل کاهش داشته است.
کمبود محیطبان؛ چالشی جدی برای حفاظت
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کردستان نیز از خالی بودن حدود 45 درصد پستهای محیطبانی خبر داد و گفت: با وجود اخذ مجوزهای استخدامی، همچنان کمبود نیرو یکی از مهمترین مشکلات حوزه حفاظت است.
حیدر ویسی، از ثبت 402 مورد تخلف شکار و صید در سال گذشته خبر داد که نسبت به سال قبل 21 درصد افزایش داشته و در همین مدت بیش از هزار و 500 قلم ادوات شکار نیز کشف و ضبط شده است.
ضرورت همافزایی برای نجات طبیعت کردستان
بر اساس این گزارش؛ آمارهای ارائه شده در نشست هفته محیط زیست نشان میدهد کردستان از یک سو با سرمایهای ارزشمند از نظر تنوع زیستی و منابع طبیعی روبهروست و از سوی دیگر با چالشهایی همچون مدیریت نامناسب پسماند، تخریب زیستگاهها، کمبود نیروی حفاظتی و فعالیت واحدهای آلاینده دستوپنجه نرم میکند.
حفظ این میراث طبیعی، نیازمند مشارکت همزمان دستگاههای اجرایی، شهرداریها، صنایع، تشکلهای مردمی و شهروندان است؛ چرا که آینده محیط زیست کردستان تنها با اتکا به اقدامات مقطعی تضمین نخواهد شد و مستلزم برنامهریزی مستمر، تأمین منابع و اجرای دقیق قوانین حفاظتی است.
تسنیم گزارش میدهد|سفر بدون شفافیت؛ چرا محیط زیست از پاسخ فرار میکند؟