یادداشت| لزوم انتخاب فرماندهان تصمیمساز در کمیسیونهای مجلس
در متن یادداشت آمده است؛
در نظامهای مردمسالار، پارلمان صرفاً محل قانونگذاری نیست، بلکه مهمترین کانون سیاستگذاری، نظارت راهبردی و مدیریت بحرانهای ملی محسوب میشود. در جمهوری اسلامی ایران نیز اصل «مجلس در رأس امور» زمانی معنا و کارکرد واقعی خود را مییابد که ارکان تخصصی آن، بهویژه کمیسیونهای تخصصی، در بالاترین سطح کارآمدی و اثرگذاری فعالیت کنند.
امسال انتخابات هیاترئیسه کمیسیونهای تخصصی مجلس شورای اسلامی در شرایطی برگزار میشود که کشور با مجموعهای کمسابقه از چالشهای همزمان در حوزههای امنیتی، اقتصادی، انرژی، تجارت خارجی، حملونقل، تأمین مالی، زیرساختی و معیشتی مواجه است.
شرایط ناشی از جنگهای تحمیلی اخیر، استمرار فشارهای چند دههای تحریم، محدودیتهای فزاینده در مناسبات بینالمللی و الزامات مدیریت کشور در فضای «سکوت جنگی» و تهدیدات ترکیبی، موجب شده است که نقش نهادهای تصمیمساز بیش از هر زمان دیگری برجسته و تعیینکننده باشد.
در چنین شرایطی، کمیسیونهای تخصصی مجلس دیگر صرفاً واحدهای کارشناسی داخلی قوه مقننه نیستند؛ بلکه به اتاقهای فکر حکمرانی ملی، مراکز رصد بحرانها، پایگاههای تولید راهحل و حلقههای اتصال میان دولت، بخش خصوصی، دانشگاهها، نخبگان و افکار عمومی تبدیل شدهاند. از این منظر، هیاترئیسه هر کمیسیون تخصصی عملاً نقش فرماندهی و راهبری یکی از مهمترین مراکز تصمیمسازی کشور را بر عهده دارد.
تجربه چهار دهه گذشته نیز نشان داده است که میزان اثرگذاری کمیسیونهای تخصصی بیش از هر عامل دیگری به کیفیت مدیریت هیاترئیسه آنها وابسته بوده است. هر زمان ریاست و اعضای هیاترئیسه در اختیار افراد متخصص، با تجربه، دارای شناخت عمیق از حوزه مأموریتی کمیسیون، برخوردار از توان اجماعسازی و دارای ارتباط مؤثر با بدنه کارشناسی کشور قرار گرفته است، آن کمیسیون توانسته نقش محوری در حل مسائل ملی ایفا کند. در مقابل، هرگاه ملاحظات غیرتخصصی بر انتخابها غلبه یافته، ظرفیتهای ارزشمند مجلس نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به کمیسیونهای تخصصی فعال، آیندهنگر، مسئلهمحور و دارای قدرت تصمیمسازی نیاز دارد. رئیس و اعضای هیاترئیسه هر کمیسیون باید علاوه بر دانش تخصصی، از ویژگیهایی همچون قدرت راهبری، توان تعامل بینبخشی، روحیه کار جمعی، سعه صدر، بهرهگیری از نظرات کارشناسان، آشنایی با اقتضائات حکمرانی در شرایط بحران و قدرت تبدیل مسائل پیچیده به راهکارهای عملیاتی برخوردار باشند.
اهمیت این موضوع زمانی آشکارتر میشود که بدانیم بخش قابل توجهی از قوانین راهبردی کشور، نظارتهای مؤثر بر عملکرد دستگاههای اجرایی، اصلاح ساختارها، مدیریت منابع محدود و حتی افزایش تابآوری ملی در برابر تهدیدات خارجی، ابتدا در کمیسیونهای تخصصی شکل میگیرد. از این رو، کیفیت مدیریت این کمیسیونها میتواند مستقیماً بر کیفیت حکمرانی کشور اثرگذار باشد.
انتخابات پیشروی هیاترئیسه کمیسیونهای تخصصی را نباید صرفاً یک جابهجایی اداری یا تقسیم مسئولیتهای داخلی تلقی کرد. این انتخابات در واقع آزمونی برای سنجش میزان بلوغ نهادی، مسئولیتپذیری و آیندهنگری مجلس شورای اسلامی در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر کشور است. افکار عمومی، جامعه دانشگاهی، فعالان اقتصادی، نخبگان و کارشناسان حوزههای مختلف نیز با دقت این فرآیند را رصد میکنند و قضاوت آنان نه بر مبنای شعارها، بلکه بر اساس سوابق، تخصص، کارنامه و توانمندی افراد منتخب شکل خواهد گرفت.
امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد اعضای کمیسیونهای تخصصی با درک عمیق از شرایط کشور، فارغ از ملاحظات مقطعی و ترجیحات غیرکارشناسی، مسئولیت یکساله هدایت کمیسیونها را به افرادی بسپارند که از بیشترین صلاحیت حرفهای، تجربه تخصصی، توان همافزایی و ظرفیت استفاده از خرد جمعی برخوردار باشند. بدون تردید چنین انتخابی میتواند به ارتقای جایگاه مجلس، افزایش اعتماد عمومی، تقویت امید اجتماعی و ارتقای کیفیت حکمرانی در شرایط حساس کنونی منجر شود.
در شرایطی که کشور نیازمند حداکثر انسجام، کارآمدی و بهرهگیری از تمامی ظرفیتهای ملی است، هیاترئیسه کمیسیونهای تخصصی مجلس صرفاً مدیران داخلی یک کمیسیون نیستند؛ بلکه بخشی از سازوکار راهبری کشور در عبور از پیچیدهترین چالشهای پیشرو محسوب میشوند. از همین رو، دقت در این انتخابها نه یک ضرورت سازمانی، بلکه یک مسئولیت ملی و تاریخی است.