خانواده و بازنشستگی؛ تقویت سرمایه اجتماعی در خراسان جنوبی

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بیرجند، روز خانواده و تکریم بازنشستگان در تقویم، فقط یک مناسبت نمادین نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی جایگاه کسانی که سال‌ها در مسیر خدمت، تولید، آموزش و مدیریت، ستون‌های آرام و بی‌ادعای جامعه بوده‌اند. در خراسان جنوبی که هنوز رگه‌های پررنگی از همبستگی‌های خانوادگی، حرمت بزرگ‌ترها و زیست سنتی در آن دیده می‌شود، این روز معنایی عمیق‌تر پیدا می‌کند. اینجا خانواده فقط یک واحد جمعیتی نیست؛ یک شبکه حمایت، یک پشتوانه روانی و یک سازوکار اجتماعی برای حفظ کرامت سالمندان و بازنشستگان است.

در استان خراسان جنوبی، بازنشستگان نه‌تنها حاملان تجربه‌اند، بلکه حافظان حافظه جمعی جامعه نیز هستند. بسیاری از آن‌ها سال‌ها در آموزش و پرورش، بهداشت، کشاورزی، ادارات دولتی و فعالیت‌های اجتماعی، نقشی مؤثر داشته‌اند و امروز انتظارشان از جامعه، نه امتیاز ویژه، بلکه احترام، امنیت معیشتی و مشارکت دوباره در حیات اجتماعی است. با این حال، واقعیت‌های اقتصادی، افزایش هزینه‌های درمان، فشار تورم و محدودیت‌های معیشتی، دوران بازنشستگی را برای بخشی از این قشر فرهیخته دشوار کرده است.

از سوی دیگر، ویژگی‌های فرهنگی خراسان جنوبی هنوز یک ظرفیت بزرگ به شمار می‌آید. در بسیاری از خانواده‌های این استان، حضور پدران و مادران بازنشسته همچنان محور انسجام خانوادگی است. اما با تغییر سبک زندگی، مهاجرت جوانان، کوچک‌شدن خانواده‌ها و کم‌رنگ‌شدن بعضی سنت‌های حمایتی، خطر تنهایی و انزوای اجتماعی برای بازنشستگان بیش از گذشته احساس می‌شود. اگر این روند با سیاست‌گذاری درست همراه نشود، سرمایه عظیم تجربه و خرد به‌تدریج از چرخه زندگی اجتماعی کنار می‌رود.

خراسان جنوبی به دلیل بافت فرهنگی و اجتماعی خود، می‌تواند الگوی مناسبی برای تکریم واقعی بازنشستگان باشد؛ نه فقط در مراسم و پیام‌های تبریک، بلکه در عمل. بهره‌گیری از تجربه بازنشستگان در شوراهای محلی، انجمن‌های فرهنگی، برنامه‌های آموزشی و فعالیت‌های داوطلبانه، می‌تواند هم حس مفید بودن را در آنان تقویت کند و هم به نسل جوان تکیه‌گاهی ارزشمند بدهد. بازنشسته‌ای که احساس کند هنوز دیده می‌شود، شنیده می‌شود و اثرگذار است، با نشاط‌تر زندگی خواهد کرد و این نشاط، به خانواده و جامعه نیز منتقل می‌شود.

در کنار این نگاه فرهنگی، توجه به وضعیت معیشت و درمان بازنشستگان نیز ضروری است. در استانی مانند خراسان جنوبی که فاصله جغرافیایی برخی مناطق از مراکز درمانی و خدماتی زیاد است، حمایت از بازنشستگان تنها در حد شعار کافی نیست. دسترسی آسان‌تر به خدمات درمانی، تقویت بیمه‌های تکمیلی، ایجاد مراکز رفاهی و فرهنگی، و توجه به نیازهای سالمندان در شهرها و روستاها، از جمله ضرورت‌هایی است که باید جدی گرفته شود.

روز خانواده و تکریم بازنشستگان، در خراسان جنوبی باید به فرصتی برای بازتعریف نسبت جامعه با تجربه و کرامت تبدیل شود. خانواده‌های این استان، اگر همچنان بر پایه احترام، همدلی و صله‌رحم استوار بمانند، می‌توانند بهترین پناهگاه برای بازنشستگان باشند. اما این مسئولیت فقط بر دوش خانواده نیست؛ نهادهای اجرایی، فرهنگی و اجتماعی نیز باید برای حفظ منزلت این قشر گام‌های عملی بردارند.

خراسان جنوبی، با همه سختی‌های اقلیمی و اقتصادی‌اش، یک سرمایه بزرگ دارد: فرهنگ احترام به بزرگ‌ترها. اگر این سرمایه حفظ و تقویت شود، بازنشستگان نه در حاشیه، بلکه در متن زندگی اجتماعی باقی خواهند ماند؛ و جامعه‌ای که بزرگانش را تکریم کند، آینده‌اش را نیز با اطمینان بیشتری خواهد ساخت.

نویسنده: نسرین کاری، خبرنگار و فعال رسانه‌ای و اجتماعی