حفاظت از حیاتوحش با چالش کمبود شدید نیرو و تجهیزات!
در سالهای گذشته اجرای برنامههای حفاظتی و حضور مستمر محیطبانان موجب افزایش جمعیت بسیاری از گونههای جانوری در برخی زیستگاههای شاهرود شده است؛ موضوعی که اهمیت استمرار اقدامات حفاظتی و تقویت زیرساختهای محیط زیست را بیش از پیش نمایان میسازد.با این حال گستردگی مناطق تحت مدیریت، افزایش تهدیدهای انسانی و طبیعی، کمبود امکانات و محدودیت منابع، حفاظت از این ذخایر ارزشمند طبیعی را با چالشهای متعددی مواجه کرده است. کارشناسان بر این باورند که هرگونه غفلت در تأمین نیازهای حفاظتی میتواند آثار جبرانناپذیری بر جمعیت حیاتوحش منطقه بر جای بگذارد.
تأمین نیروی انسانی متخصص، تجهیز یگان حفاظت و افزایش حمایتهای مدیریتی از محیط زیست، به یکی از مطالبات جدی فعالان این حوزه تبدیل شده است؛ مطالبهای که مسئولان محیط زیست شاهرود نیز آن را مهمترین پیشنیاز صیانت از زیستگاههای ارزشمند و گونههای جانوری این شهرستان میدانند.
علی اکبرقربانلو ،رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود ،در گفت و گو باخبرنگار تسنیم،با اشاره به کمبود شدید نیروی انسانی و امکانات در این مجموعه، گفت: مهمترین و اساسیترین مشکل محیط زیست شاهرود، کمبود نیرو است و این مسئله روند حفاظت از مناطق ارزشمند طبیعی و حیاتوحش شهرستان را با دشواریهای جدی مواجه کرده است.
وی افزود: با وجود نیاز گسترده به جذب نیرو، سهمیههای استخدامی اختصاص یافته به محیط زیست بسیار محدود است؛ بهگونهای که سال گذشته برای شاهرود تنها سه نفر سهمیه جذب در نظر گرفته شد که در نهایت تنها یک نفر به مجموعه اضافه شد و دو سهمیه عملاً بلااستفاده ماند.
قربانلو اظهار کرد: کمبود نیروی انسانی در کنار فقدان خودرو، تجهیزات و امکانات مورد نیاز، فشار مضاعفی را بر بدنه محیط زیست شهرستان وارد کرده است و انتظار میرود با پیگیریهای اداره کل، سهمیههای استخدامی بیشتری به این حوزه اختصاص یابد.
او با بیان اینکه سال گذشته چهار نفر از کارکنان اداره بازنشسته شدند، خاطرنشان کرد: تا پایان امسال نیز چهار نفر دیگر بازنشسته خواهند شد و در نتیجه تعداد نیروهای اداره به حدود 64 نفر کاهش مییابد؛ موضوعی که برای شهرستانی با وسعت و تنوع زیستی شاهرود، نگرانکننده است.
قربانلو تصریح کرد: در برخی بخشها با کمبود جدی کارشناس مواجه هستیم و همین مسئله انجام مأموریتهای تخصصی و حفاظتی را با مشکلات فراوانی روبهرو کرده است. در منطقه تپال نیز با وجود ارزش بالای زیستی و حضور گونههای متنوع حیاتوحش، کمبود نیرو یکی از مهمترین دغدغههای ما به شمار میرود.
وی ادامه داد: منطقه جنگل ابر نیز با وجود اهمیت فراوان، از نظر امکانات و تجهیزات در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و حتی در شرایط وقوع آتشسوزی، با محدودیت شدید در زمینه خودرو و تجهیزات اطفای حریق مواجه هستیم.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود با اشاره به وضعیت معیشتی کارکنان این حوزه بیان کرد: محیطبانان و کارکنان محیط زیست با وجود مسئولیتهای سنگین و مخاطرات فراوان، از پایینترین سطوح حقوق و مزایا در میان کارکنان دولت برخوردار هستند و این مسئله نیازمند توجه ویژه مسئولان است.
وی با تأکید بر غنای زیستی منطقه تپال اظهار داشت: این منطقه از جمعیت مناسبی از گونههای حیاتوحش برخوردار است و ظرفیتهای کمنظیری دارد؛ از همین رو حفظ و حراست از آن باید در اولویت قرار گیرد و نباید اجازه داد این سرمایه طبیعی ارزشمند دچار آسیب شود.
قربانلو یادآور شد: دو سال قبل پیشنهاد ارتقای منطقه تپال به منطقه حفاظتشده مطرح شد و مسئولان سازمان محیط زیست نیز پس از بازدید میدانی، بر ارزشهای طبیعی و حیاتوحش غنی این منطقه تأکید کردند، اما برای تحقق این موضوع نیاز به موافقت دستگاههایی نظیر فرمانداری، صنعت، معدن و تجارت و منابع طبیعی وجود داشت.
وی افزود: برخی دستگاهها به دلیل محدودیتهایی که پس از ارتقای سطح حفاظتی منطقه ایجاد میشود، با این پیشنهاد موافقت نکردند. با این حال، محیط زیست از موضع خود عقبنشینی نکرد و با حمایت فعالان محیط زیست و سازمانهای مردمنهاد، حفاظت از منطقه تپال همچنان ادامه یافت.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود با اشاره به وضعیت نیروهای حفاظتی در مناطق مختلف شهرستان گفت: در منطقه خوشییلاق تنها شش محیط بان مشغول فعالیت هستند؛ این در حالی است که وسعت منطقه بسیار زیاد است و حجم مأموریتهای حفاظتی با تعداد موجود نیروها تناسبی ندارد.
وی ادامه داد: پیش از انقلاب بیش از یکصد نیروی حفاظتی در این منطقه فعالیت میکردند، اما اکنون با وجود افزایش اهمیت حفاظت از منابع طبیعی و حیاتوحش، تعداد نیروها به حداقل رسیده است.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود،بیان کرد، همچنین منطقه شاهوار با جمعیت قابل توجهی از گونههای جانوری، تنها با یک محیطبان تحت پوشش قرار دارد که این وضعیت مطلوب نیست.قربانلو با اشاره به سیاست سازمان حفاظت محیط زیست در واگذاری برخی مناطق به بخش خصوصی عنوان کرد: ایجاد قرقهای اختصاصی یکی از راهکارهای پیشبینی شده است، اما تاکنون در شاهرود استقبال قابل توجهی از این طرح صورت نگرفته است.
حتی پیشنهاد استفاده از ظرفیت محیط بانان بازنشسته نیز مطرح شد، اما محدودیتهای قانونی مانع اجرای آن شد.وی تأکید کرد: تجربه نشان داده هر منطقهای که از نیروی کافی و حفاظت مستمر برخوردار باشد، به سرعت احیا میشود.در منطقه خوشییلاق نیز طی سالهای گذشته با افزایش نظارت و حفاظت، جمعیت حیاتوحش رشد قابل توجهی داشت و از حدود 300 رأس به بیش از 2 هزار و 500 رأس رسید.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود،تصریح کرد: اگر نیروی انسانی کافی تأمین شود، بسیاری از مناطق میتوانند دوباره به شرایط مطلوب بازگردند و جمعیت گونههای جانوری در آنها احیا شود.