میان بدبینی راهبردی و فرصت مشروط؛ خوانش سیاسی پیام رهبر انقلاب
پیام مهم رهبر معظم انقلاب درباره تفاهمنامه روسای جمهور ایران و آمریکا
نخستین نکته قابل توجه در این پیام، تأکید رهبر انقلاب بر این واقعیت است که اصل این تفاهمنامه محصول تغییر رفتار جمهوری اسلامی نیست، بلکه نتیجه استیصال و عقبنشینی طرف آمریکایی است. هنگامی که در متن پیام تصریح میشود «این رئیسجمهور آمریکا بود که از روی استیصال از انواع اهرمها برای این امر استفاده میکرد»، در حقیقت روایت رسمی جمهوری اسلامی از این توافق ارائه میشود؛ روایتی که برخلاف تبلیغات رسانههای غربی، آمریکا را در موضع نیاز و ایران را در جایگاه قدرت معرفی میکند.
در طول دهههای گذشته، سیاست فشار حداکثری، تحریم اقتصادی، جنگ روانی و تهدید نظامی نتوانست جمهوری اسلامی ایران را از اصول بنیادین خود عقب براند. نه برنامه هستهای صلحآمیز ایران متوقف شد، نه توان موشکی کشور از میان رفت و نه جبهه مقاومت در منطقه تضعیف شد. از همین رو، واشنگتن پس از آزمودن ابزارهای مختلف، ناگزیر به پذیرش گفتوگو و ارائه امتیازاتی شده است که زمینه این تفاهم را فراهم کرده است.
دومین پیام مهم این بیانیه، تأکید بر جایگاه جبهه مقاومت در معادلات کلان جمهوری اسلامی است. رهبر انقلاب تصریح میکنند که رئیسجمهور و اعضای شورای عالی امنیت ملی نسبت به «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت» تعهد دادهاند. این عبارت نشان میدهد که مقاومت منطقهای نه یک موضوع فرعی، بلکه بخشی از امنیت ملی و منافع راهبردی جمهوری اسلامی ایران تلقی میشود.
در شرایطی که رژیم صهیونیستی و حامیان غربی آن سالها تلاش کردهاند هرگونه توافق یا مذاکره را به ابزاری برای محدودسازی نیروهای مقاومت در فلسطین، لبنان، عراق، یمن و دیگر نقاط منطقه تبدیل کنند، تأکید رهبر انقلاب بر حقوق جبهه مقاومت حامل این پیام روشن است که هیچ تفاهمی نمیتواند به قیمت تضعیف جریان مقاومت تمام شود.
نکته سوم، مسئولیتپذیری دولت در برابر نتایج این تفاهمنامه است. رهبر انقلاب به صراحت اعلام میکنند که نظر اولیه ایشان متفاوت بوده، اما به دلیل تعهد رئیسجمهور و پذیرش مسئولیت از سوی وی و سایر اعضای شورای عالی امنیت ملی، با اجرای آن موافقت کردهاند. این بخش از پیام، ضمن نشان دادن سازوکار عقلانی تصمیمگیری در نظام جمهوری اسلامی، بیانگر آن است که اجرای تفاهمنامه یک «فرصت مشروط» برای آزمون صداقت طرف آمریکایی محسوب میشود. در همین چارچوب، عبارت «منتظر تحقق شروط گفته شده خواهیم بود» اهمیت ویژهای دارد. این جمله در واقع اعلام آغاز مرحله ارزیابی عملکرد آمریکاست. جمهوری اسلامی نه از موضع اعتماد، بلکه از موضع مراقبت و نظارت وارد این مسیر شده است. تجربههای تلخ گذشته، از بدعهدیهای آمریکا در توافقهای پیشین گرفته تا حمایت بیقید و شرط واشنگتن از جنایات رژیم صهیونیستی، اجازه خوشبینی سادهلوحانه را نمیدهد.
در نهایت، پیام رهبر انقلاب را باید ترکیبی از واقعبینی سیاسی، حفظ اصول انقلابی و صیانت از منافع ملی دانست. جمهوری اسلامی ایران نشان داده است که مذاکره را نفی نمیکند، اما آن را به معنای تسلیم یا عقبنشینی نیز نمیداند. از نگاه جریان مقاومت، ارزش هر توافقی به میزان پایبندی طرف مقابل به تعهدات خود و میزان حفظ حقوق ملت ایران و ملتهای مقاوم منطقه وابسته است.
اکنون توپ در زمین آمریکاست. اگر واشنگتن بار دیگر مسیر زیادهخواهی و عهدشکنی را در پیش بگیرد، نه تنها این تفاهمنامه به سرانجام مطلوب نخواهد رسید، بلکه بار دیگر اثبات خواهد شد که منطق مقاومت همچنان معتبرترین راهبرد در برابر نظام سلطه و پروژههای صهیونیستی در منطقه غرب آسیاست.