از مزرعه تا سفره؛ نبرد خاموش کردستان برای حفظ طلای سبز
استان کردستان به عنوان یکی از قطبهای تولید گندم کشور، در سال زراعی جاری برنامه گستردهای را برای مقابله با عوامل خسارتزا در مزارع اجرا کرده است؛ طرحی که بر اساس اعلام مسئولان جهاد کشاورزی، با پوشش بیش از 378 هزار هکتار از مزارع گندم و جو همراه بوده و هدف آن کاهش خسارت، افزایش بهرهوری و حفاظت از محصول استراتژیک گندم عنوان شده است.
علفهای هرز اگرچه در ظاهر رقیبی کوچک برای گیاه اصلی به نظر میرسند، اما در عمل با رقابت بر سر آب، مواد غذایی و نور، میتوانند خسارت قابل توجهی به مزارع وارد کنند. بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی کردستان، کنترل نشدن علمی این علفها میتواند عملکرد مزارع گندم را بین 20 تا 30 درصد کاهش دهد و علاوه بر کاهش تولید، با افزایش بانک بذر علفهای هرز، مشکلات سالهای آینده کشاورزی را نیز تشدید کند.
در همین زمینه؛ سعدی نقشبندی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کردستان، با اشاره به اهمیت مدیریت عوامل خسارتزای زنده در تولید محصولات کشاورزی اظهار کرد: در سال زراعی جاری با تشکیل شبکههای مراقبت و هماهنگی میان کارشناسان، فرمانداران، دهیاران و کشاورزان پیشرو، عملیات مبارزه شیمیایی با علفهای هرز در سطح گستردهای از اراضی استان انجام شد.
وی افزود: این عملیات در بیش از 370 هزار هکتار از مزارع گندم و بیش از 8 هزار هکتار از مزارع جو اجرا شد که در مزارع گندم، 360 هزار هکتار علیه علفهای پهنبرگ و 7 هزار هکتار علیه علفهای باریکبرگ تحت پوشش قرار گرفت.
مدیریت اقلیم؛ شرط موفقیت عملیات کشاورزی
یکی از چالشهای اصلی اجرای عملیات مبارزه با علفهای هرز در سال جاری، شرایط خاص جوی و بارندگیهای مستمر بود؛ چراکه زمانبندی سمپاشی، نقش تعیینکنندهای در اثربخشی این اقدام دارد و تأخیر در انجام آن میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان با اشاره به این موضوع گفت: بهترین زمان مبارزه با علفهای هرز، مرحله 2 تا 4 برگی آنها و زمانی است که دمای هوا بالاتر از 15 درجه سانتیگراد باشد، اما با توجه به بارندگیهای مداوم از اسفند تا اردیبهشت، کارشناسان با ارتباط مستمر با هواشناسی شهرستانها، زمانهای مناسب عملیات را شناسایی و به کشاورزان اطلاعرسانی کردند.
این هماهنگی میان بخش کارشناسی و کشاورزان، نشاندهنده اهمیت تصمیمگیری مبتنی بر دادههای اقلیمی در کشاورزی نوین است؛ چراکه در شرایط تغییرات آبوهوایی، دیگر نمیتوان تنها بر روشهای سنتی تکیه کرد و موفقیت تولید نیازمند برنامهریزی دقیق و علمی است.
حضور میدانی کارشناسان؛ از آموزش تا نظارت
اجرای موفق چنین طرحهایی تنها به تأمین نهاده و تجهیزات محدود نمیشود، بلکه آموزش کشاورزان و نظارت میدانی نیز بخش مهمی از فرآیند کنترل عوامل خسارتزا محسوب میشود.
نقشبندی اعلام کرد کارشناسان حفظ نباتات حتی در روزهای تعطیل و ساعات عصر با حضور در مزارع، آموزشهای عملی، نحوه مصرف صحیح سموم و کالیبراسیون دستگاههای سمپاش را به کشاورزان ارائه کردند.
به گفته وی، در این راستا 60 هزار پیامک آموزشی برای گندمکاران ارسال، 6 جلسه قرارگاه مدیریت علفهای هرز برگزار و برنامههای آموزشی تخصصی نیز از شبکه استانی پخش شده است.
سلامت گندم؛ حلقه پایانی زنجیره تولید
در کنار افزایش تولید، سلامت محصول نیز یکی از موضوعات مهم در زنجیره کشاورزی است؛ چراکه استفاده اصولی از سموم و رعایت استانداردهای مصرف، مستقیماً با سلامت جامعه ارتباط دارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان با تأکید بر اولویت آموزش در زمینه میزان مصرف و اصول ایمنی استفاده از سموم، گفت: هر سال با همکاری دانشگاه علوم پزشکی، نمونهبرداری از مزارع انجام و میزان باقیمانده سموم، نیترات و فلزات سنگین بررسی میشود.
بر اساس اعلام این سازمان، نتایج بررسیها نشان میدهد گندم تولیدی استان کردستان از نظر شاخصهای سلامت در وضعیت استاندارد قرار دارد.
با توجه به جایگاه کردستان در تولید گندم کشور، استمرار این مسیر نیازمند تداوم حمایت از کشاورزان، تقویت آموزشهای تخصصی، توسعه کشاورزی دانشبنیان و افزایش نظارت بر مراحل مختلف تولید است؛ چراکه حفاظت از هر هکتار مزرعه گندم، در نهایت به معنای حفاظت از امنیت غذایی جامعه خواهد بود.