جام جهانی در تسخیر اروپا؛ آرژانتین تنها مدعی غیراروپایی در جمع غولها
جام جهانی فوتبال، از آغاز در سال ۱۹۳۰، همواره شاهد سلطه تیمهایی از دو قاره آمریکای جنوبی و اروپا بوده است. بیش از نیم قرن طول کشید تا فوتبال در قارههای دیگر گسترش یابد، اما همچنان سنت قهرمانی محدود به این دو منطقه جغرافیایی است و تیمهای آسیایی، آفریقایی یا آمریکای شمالی هنوز راه درازی تا کسب عنوان قهرمانی در پیش دارند.
اولین دوره جام جهانی در آمریکای جنوبی برگزار شد و پیش از جنگ جهانی دوم، اروپا دو میزبانی را تجربه کرد. پس از جنگ در سال ۱۹۵۰، فرمول میزبانی تکرار شد و پس از آمریکای جنوبی، دو دوره در اروپا برگزار گردید. از سال ۱۹۶۲، فیفا سنت برگزاری یک در میان جام در اروپا و آمریکای جنوبی را دنبال کرد. در سال ۱۹۷۰، با میزبانی مکزیک، قاره آمریکای شمالی نیز به جمع میزبانان پیوست. در نهایت، سال ۲۰۰۲ شاهد اولین میزبانی مشترک دو کشور از قاره آسیا، یعنی ژاپن و کره جنوبی بود که نشان داد سایر قارهها نیز توانایی میزبانی این رویداد بزرگ را دارند. در سال ۲۰۱۰، آفریقای جنوبی میزبان جام شد و در سال ۲۰۲۲، قطر در خاورمیانه این افتخار را کسب کرد.
با وجود گسترش جغرافیایی میزبانیها، سنت قهرمانی در میان دو قاره اصلی پابرجاست. برزیل در سال ۱۹۵۸ با درخشش پله، تنها تیمی بود که در قارهای غیر از قاره خود قهرمان شد. اروپاییها در سال ۲۰۱۴ در خاک برزیل توانستند با قهرمانی آلمان، این رکورد را بشکنند. در میزبانیهای خارج از اروپا و آمریکای جنوبی، برزیل و آرژانتین هر کدام دو قهرمانی در آسیا کسب کردهاند و اسپانیا تنها جام میزبانی آفریقا را به نام خود ثبت کرده است. این آمار نشان میدهد که توازن قهرمانی معمولاً به سمت آمریکای جنوبی سنگینی میکند.
جالب اینجاست که حتی در سالهایی که برزیل و آرژانتین در قاره خود قهرمان شدهاند، معمولاً برتری عددی تیمهای اروپایی در مراحل نیمهنهایی و جمع ۴ تیم برتر مشهود بوده است. برای مثال، برزیل در سال ۱۹۵۸ در میان سه تیم اروپایی قهرمان شد، در حالی که آلمان در سال ۲۰۱۴ هر دو نماینده قدرتمند آمریکای جنوبی را شکست داد.
یکی از نمادینترین قهرمانیهای تاریخ جام جهانی به آرژانتین در سال ۱۹۸۶ بازمیگردد؛ جام مارادونا که با درخشش بینظیر او برای کشورش به ارمغان آمد. این دوره که قرار بود در کلمبیا برگزار شود، به دلیل زلزله و در فاصله ۱۱ ماه تا آغاز، به مکزیک منتقل شد. در مرحله یک چهارم نهایی، مکزیک و برزیل حذف شدند و آرژانتین تنها نماینده قاره آمریکا در میان تیمهای اروپایی باقی ماند. مارادونا با دو گل تاریخی مقابل انگلیس و درخشش در نیمهنهایی مقابل بلژیک و فینال مقابل آلمان غربی، جام را در قاره آمریکا نگه داشت.
این الگو در سال ۱۹۹۴ نیز تکرار شد، جایی که برزیل تنها نماینده باقیمانده از آمریکای جنوبی بود. برزیل با شکست سوئد در نیمهنهایی و پیروزی در ضربات پنالتی مقابل ایتالیا در فینال، مانع قهرمانی اروپاییها شد.
در جام جهانی ۲۰۲۶ که میزبانی آن بر عهده مکزیک و آمریکا است، پس از حذف مراکش توسط فرانسه در مرحله یک چهارم نهایی، آرژانتین تنها نماینده قاره آمریکا در میان تیمهای حاضر است. این تیم در مرحله بعدی به مصاف سوئیس خواهد رفت. در این مرحله، علاوه بر آرژانتین و مراکش، شش تیم اروپایی حضور داشتند که با صعود فرانسه به نیمه نهایی و مشخص شدن یکی دیگر از تیمهای این مرحله از میان اسپانیا و بلژیک، جمع تیمهای اروپایی همچنان پرشمار خواهد بود. برنده دیدار انگلستان و نروژ نیز به جمع اروپاییها اضافه خواهد شد. این بدان معناست که اگر آرژانتین از سد سوئیس بگذرد، بار دیگر تنها نماینده آمریکای جنوبی در میان قدرتهای اروپایی خواهد بود و رقابت قهرمانی به تقابل سنتی این دو قاره خواهد رسید.