خونخواهی حقیقت؛ میراثی که از مرزها فراتر میرود

اگر امروز تشییع پیکر چنین رهبری، میلیونها انسان را از ایران تا عراق و از نجف تا کربلا و از قم تا مشهد و تهران به میدان آورده، آن اجتماع تنها آیین وداع نخواهد بود؛ بلکه بیعتی دوباره با آرمانهایی خواهد بود که او نمایندگی میکرد؛ آرمان عدالت، عزت، استقلال، مبارزه با سلطه و دفاع از کرامت انسان.
تاریخ اسلام، پیشتر نیز چنین صحنهای را دیده است. پس از عاشورا، خونخواهی سیدالشهدا (علیهالسلام) تنها یک انتقام شخصی نبود؛ بلکه حرکتی برای زنده نگه داشتن حقیقت، مقابله با تحریف و جلوگیری از فراموشی عدالت بود. شعار «یا لثارات الحسین» ندایی برای احیای وجدان امت اسلامی شد؛ ندایی که در طول قرنها، هر نهضت حقطلبانهای را از چشمه عاشورا سیراب کرده است.
از همین منظر، اگر امروز سخن از «خونخواهی نائب امام» به میان بیاید، این مفهوم پیش از هر چیز باید به معنای استمرار راه، پاسداری از آرمانها، حفظ وحدت امت، ایستادگی در برابر ظلم و جلوگیری از تحریف اندیشهها فهمیده شود. خونخواهی در فرهنگ قرآن و اهلبیت (علیهمالسلام) تنها در میدان نبرد معنا نمییابد؛ بلکه در میدان علم، فرهنگ، جهاد تبیین، عدالتخواهی و حفظ عزت امت نیز جلوه میکند. قرآن کریم میفرماید: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» (آلعمران، 139)؛ این آیه، ملت مؤمن را از توقف در اندوه بازمیدارد و او را به ادامه راه فرا میخواند. بزرگترین وفاداری به پیشوایان الهی، متوقف نشدن حرکت امت است.
تشییعهای میلیونی، اگر با بصیرت همراه شوند، تنها اشک نخواهند بود؛ بلکه اعلام موجودیت تمدنی خواهند بود. اجتماع انسانهایی از ملیتهای مختلف در کنار یکدیگر، نشان میدهد که پیوند امت اسلامی، فراتر از مرزهای سیاسی شکل گرفته است. این همان سرمایهای است که دشمنان اسلام همواره از آن بیم داشتهاند.
در فرهنگ شیعه، نیابت از امام عصر(عجلالله تعالی فرجه) مسئولیتی سنگین است؛ مسئولیتی که حفظ دین، دفاع از مظلومان، مقابله با سلطه و صیانت از هویت اسلامی را در بر میگیرد. از اینرو، وفاداری به نائب امام تنها در اظهار احساسات خلاصه نمیشود؛ بلکه در ادامه دادن راه حق، حفظ وحدت، تقویت اقتدار امت و تربیت نسلهای آینده معنا پیدا میکند.
امروز نیز اگر ملتی خود را خونخواه امام امت یا نائب امام بداند، باید پیش از هر چیز، خونخواه حقیقت باشد؛ حقیقتی که با عدالت، استقلال، آزادگی، خدمت به مردم، مبارزه با فساد، پیشرفت علمی و دفاع از کرامت انسان معنا میشود. خونخواهی حقیقی، ساختن جامعهای است که آرمانهای الهی در آن زنده بماند.
تاریخ نشان داده است که شخصیتهای بزرگ، با فقدان جسمانی از صحنه تاریخ حذف نمیشوند؛ بلکه گاه اندیشه آنان، پس از آن، گستردهتر و اثرگذارتر میشود. اگر ملتها بتوانند از سرمایه عاطفی یک وداع باشکوه، پلی به سوی مسئولیت، آگاهی و همبستگی بسازند، آن تشییع، پایان یک فصل نخواهد بود؛ بلکه آغاز فصلی تازه از حیات امت اسلامی خواهد شد.
و شاید معنای حقیقی خونخواهی نیز همین باشد؛ آنکه پرچم بر زمینمانده را بردارد، راه عدالت را ادامه دهد، اجازه ندهد حقیقت در غوغای تبلیغات گم شود و امت را به سوی عزت، پیشرفت و بیداری رهنمون سازد؛ تا آرمان حکومت عدل الهی و جامعهای مبتنی بر ایمان، اخلاق و کرامت انسانی، همچنان زنده و پویا باقی بماند.
نویسنده: محمود خدری، مدرس دانشگاه بوشهر