حفظ آثار تاریخی نیازمند ورود همه ظرفیت‌های مردمی است

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از اصفهان، امیر کرم‌زاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان، در نشست انجمن میراث فرهنگی و انجمن خیرین میراث فرهنگی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مردمی و بخش خصوصی برای حفاظت از آثار تاریخی اظهار کرد: احیای بناهای تاریخی بدون مشارکت انجمن‌های میراث فرهنگی، خیرین و همه مجموعه‌های مرتبط امکان‌پذیر نیست و برای صیانت از این سرمایه‌های هویتی باید از تمام ظرفیت‌های موجود استفاده کنیم.

وی افزود: انجمن‌های میراث فرهنگی یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های قانونی کشور برای حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی هستند و قانون‌گذار با پیش‌بینی جایگاه این انجمن‌ها و ریاست استانداران بر آن‌ها، زمینه همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی را فراهم کرده است.

اصفهان همچنان رتبه نخست کشور در ظرفیت‌های میراث فرهنگی

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با اشاره به جایگاه ویژه استان در حوزه میراث فرهنگی گفت: از مجموع 168 شهر تاریخی مصوب کشور، 33 شهر در استان اصفهان قرار دارد که نشان‌دهنده سهم قابل توجه این استان از ظرفیت‌های تاریخی کشور است.

کرم‌زاده ادامه داد: گستردگی آثار تاریخی اصفهان مسئولیت سنگینی را متوجه مجموعه میراث فرهنگی، مدیران استان، دانشگاه‌ها، شهرداری‌ها و دیگر دستگاه‌های مسئول کرده است و حفاظت از این میراث ارزشمند بدون مشارکت همه بخش‌ها امکان‌پذیر نخواهد بود.

6 مسجد اصفهان در مسیر ثبت جهانی

وی با اشاره به آخرین وضعیت پرونده‌های ثبت جهانی آثار تاریخی اظهار کرد: پرونده ثبت جهانی مجموعه مساجد ایرانی در مراحل پایانی قرار دارد و از میان 35 مسجد پیشنهادی کشور، 6 مسجد متعلق به استان اصفهان است که شاخص‌های لازم برای ثبت جهانی را کسب کرده‌اند.

مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان افزود: همچنین پرونده ثبت جهانی الموت نیز در حال بررسی است و امیدواریم با برگزاری نشست کمیته میراث جهانی یونسکو، این پرونده نیز به فهرست میراث جهانی اضافه شود.

مرمت بناهای تاریخی با وجود محدودیت اعتبارات ادامه دارد

کرم‌زاده با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه حفاظت و احیای آثار تاریخی استان گفت: با وجود محدودیت‌های جدی اعتباری، تعداد قابل توجهی از بناهای تاریخی در بخش‌های دولتی و خصوصی مرمت، احیا و آماده بهره‌برداری شده‌اند.

وی ادامه داد: اجرای طرح‌های حفاظتی، تعیین حریم آثار تاریخی و انجام تکالیف پیش‌بینی شده در قانون برنامه هفتم توسعه از جمله اقداماتی بوده که اداره‌کل میراث فرهنگی استان با وجود کمبود منابع مالی دنبال کرده است.

پیگیری خسارت‌های وارد شده به آثار تاریخی در مجامع بین‌المللی

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با اشاره به آسیب‌های واردشده به برخی آثار تاریخی کشور در جریان تهاجم رژیم صهیونیستی اظهار کرد: با حمایت استاندار اصفهان و وزیر میراث فرهنگی، روند مرمت بناهای آسیب‌دیده آغاز شده و اقدامات حقوقی و بین‌المللی برای پیگیری این خسارت‌ها نیز در دستور کار قرار گرفته است.

کرم‌زاده گفت: پرونده مستند خسارت‌های واردشده به آثار تاریخی با همکاری استادان دانشگاه و متخصصان تهیه و به مراجع بین‌المللی از جمله یونسکو ارسال شده و از طریق مجاری حقوقی نیز در حال پیگیری است.

ضرورت تغییر کاربری بناهای تاریخی برای حفظ پایدار

وی با بیان اینکه اعتبارات موجود پاسخگوی نیازهای گسترده حوزه مرمت نیست، اظهار کرد: بسیاری از پروژه‌های حفاظت و مرمت بناهای تاریخی به صدها میلیارد تومان اعتبار نیاز دارند، اما در بسیاری از موارد با منابع محدود تلاش می‌کنیم از تخریب بیشتر آثار جلوگیری کنیم.

مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان، تغییر کاربری متناسب را یکی از راهکارهای اصلی حفظ بناهای تاریخی دانست و گفت: بسیاری از بناهای تاریخی تنها در صورت بهره‌برداری با کاربری‌هایی مانند موزه، هتل سنتی، اقامتگاه یا مجموعه‌های فرهنگی و گردشگری می‌توانند حیات دوباره پیدا کنند و نگهداری پایدار آن‌ها تضمین شود.

افزایش اعتبارات میراث فرهنگی شهرستان اصفهان

کرم‌زاده با اشاره به افزایش اعتبارات حوزه میراث فرهنگی در شهرستان اصفهان گفت: اعتبارات این حوزه طی دو سال گذشته از حدود یک و نیم میلیارد تومان به حدود 18 تا 19 میلیارد تومان افزایش یافته که نتیجه همراهی استانداری و فرمانداری اصفهان در توجه به حفاظت از میراث فرهنگی است.

وی همچنین با اشاره به آسیب‌های واردشده به حوزه گردشگری و صنایع‌دستی استان افزود: کاهش سفرها و افت حضور گردشگران، خسارت‌هایی به هتل‌ها، مراکز اقامتی، فعالان صنایع‌دستی و مجموعه‌های گردشگری وارد کرده و این بخش‌ها به عنوان زنجیره‌ای به هم پیوسته، نیازمند حمایت همزمان هستند.

ظرفیت خیرین و مالیات‌های نشاندار برای تأمین منابع مرمت

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با تأکید بر نقش انجمن خیرین میراث فرهنگی گفت: این انجمن می‌تواند در جذب مشارکت‌های مردمی و تأمین منابع مالی برای مرمت آثار تاریخی نقش مؤثری داشته باشد.

کرم‌زاده افزود: در قانون برنامه هفتم توسعه امکان نشاندار کردن مالیات‌ها پیش‌بینی شده است و هدایت بخشی از مالیات شرکت‌ها به سمت حفاظت و مرمت بناهای تاریخی، می‌تواند به یکی از منابع پایدار تأمین اعتبار در این حوزه تبدیل شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: حفاظت از میراث فرهنگی تنها وظیفه یک دستگاه اجرایی نیست و با هم‌افزایی دستگاه‌ها، خیرین، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و تشکل‌های مردمی می‌توان از این سرمایه هویتی برای نسل‌های آینده پاسداری کرد.

صندوق احیای موقوفات راهکاری برای نجات بناهای تاریخی است / ضرورت استفاده از ظرفیت گردشگری مذهبی برای تأمین منابع مرمت

در ادامه این جلسه، محمدرضا ترحمی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان، با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مردمی و اقتصادی برای حفاظت از بناهای تاریخی وقفی اظهار کرد: تشکیل صندوق احیای موقوفات، توسعه مشارکت خیرین و بهره‌گیری از ظرفیت گردشگری فرهنگی و مذهبی می‌تواند به تأمین منابع پایدار برای حفاظت و مرمت این آثار کمک کند.

وی افزود: میان میراث تاریخی، هویت مذهبی و فرهنگ وقف در استان اصفهان پیوندی عمیق و دیرینه وجود دارد و حفاظت از این سرمایه ارزشمند نیازمند همکاری و هماهنگی همه دستگاه‌های مسئول است.

وجود 25 هزار موقوفه و 67 هزار رقبه در اصفهان

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان با اشاره به گستردگی موقوفات استان گفت: بیش از 25 هزار موقوفه و حدود 67 هزار رقبه در استان وجود دارد که مدیریت، حفاظت و نگهداری از این حجم گسترده از املاک و بناهای وقفی، مسئولیتی سنگین و پیچیده است.

ترحمی ادامه داد: بسیاری از این موقوفات دارای ارزش‌های تاریخی، فرهنگی و معماری هستند و صیانت از آن‌ها نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت همه مجموعه‌های مرتبط است.

تکمیل بانک اطلاعاتی موقوفات تاریخی برای اجرای برنامه‌های مرمتی

وی با تأکید بر اهمیت شفاف‌سازی در حوزه وقف اظهار کرد: بخشی از انتقادها و ابهام‌های موجود نسبت به حوزه وقف، ناشی از اطلاع‌رسانی ناکافی درباره انواع موقوفات، نحوه اداره آن‌ها و محدودیت‌های قانونی است و افزایش شفافیت می‌تواند اعتماد عمومی و مشارکت خیرین را تقویت کند.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان از تکمیل بانک جامع اطلاعاتی اماکن وقفی استان خبر داد و گفت: اطلاعات موقوفات و اماکن وقفی به‌صورت جامع جمع‌آوری شده و بناهای دارای ارزش تاریخی شناسایی شده‌اند تا براساس اولویت، برنامه‌های مرمت، حفاظت اضطراری و بازسازی برای آن‌ها اجرا شود.

مرمت آثار وقفی با محوریت میراث فرهنگی و متخصصان

ترحمی با اشاره به ضرورت همکاری میان اداره‌کل اوقاف و اداره‌کل میراث فرهنگی استان تصریح کرد: پروژه‌های مرمتی باید با محوریت میراث فرهنگی و استفاده از توان استادان و متخصصان این حوزه انجام شود تا ضمن رعایت اصول علمی حفاظت، اصالت بناهای تاریخی نیز حفظ شود.

وی حفاظت حقوقی از آثار تاریخی را یکی از الزامات مهم صیانت از این بناها دانست و افزود: تثبیت مالکیت بناها و مجموعه‌های تاریخی از موضوعات اساسی است و برخی آثار شاخص همچنان با مسائل ثبتی و مالکیتی مواجه هستند که باید با هماهنگی دستگاه‌های مسئول برطرف شود.

فعال‌سازی گردشگری مذهبی برای تأمین هزینه‌های نگهداری

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان با اشاره به محدودیت منابع دولتی برای حفاظت از همه آثار تاریخی اظهار کرد: تنها با تکیه بر اعتبارات عمومی نمی‌توان از تمامی بناهای تاریخی به شکل مطلوب نگهداری کرد و باید از ظرفیت خیرین، هیئت‌های امنا، انجمن‌های میراث فرهنگی و واقفان در این مسیر استفاده شود.

ترحمی ادامه داد: بسیاری از موقوفات تاریخی منابع درآمدی پایدار ندارند و اگر با رعایت ضوابط میراث فرهنگی، ظرفیت گردشگری فرهنگی و مذهبی این اماکن فعال شود، بخشی از هزینه‌های حفاظت و نگهداری آن‌ها می‌تواند از محل درآمدهای حاصل از بهره‌برداری اصولی تأمین شود.

وی افزود: امامزاده‌ها و بقاع متبرکه علاوه بر جایگاه مذهبی، از ارزش تاریخی و فرهنگی برخوردارند و با برنامه‌ریزی مناسب می‌توان از ظرفیت آن‌ها برای توسعه گردشگری مذهبی و حفاظت از آثار بهره گرفت.

ضرورت تشکیل شورای راهبردی حفاظت از موقوفات تاریخی

ترحمی محدودیت‌های فنی و قانونی، تغییر کاربری‌های نامناسب، فرسایش طبیعی، شرایط اقلیمی و عوامل محیطی را از جمله چالش‌های حفاظت از آثار تاریخی وقفی عنوان کرد و گفت: برای عبور از این مشکلات باید شورای راهبردی حفاظت از موقوفات تاریخی با حضور دستگاه‌های مسئول، متخصصان و انجمن‌های مردمی نقش فعال‌تری ایفا کند.

انجمن‌های میراث فرهنگی محور مشارکت مردمی در حفاظت از آثار تاریخی هستند

در پایان سیدروح‌الله سیدعسگری، معاون میراث فرهنگی استان اصفهان، در نشست انجمن میراث فرهنگی و انجمن خیرین میراث فرهنگی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت تقویت نقش تشکل‌های مردمی در حفاظت از آثار تاریخی اظهار کرد: انجمن‌های میراث فرهنگی و انجمن خیرین میراث فرهنگی، مهم‌ترین بستر برای جلب مشارکت مردم، فرهنگ‌سازی و حفاظت پایدار از آثار تاریخی هستند.

وی افزود: صیانت از میراث فرهنگی تنها با اقدامات دولتی محقق نمی‌شود و استفاده از ظرفیت مردم، نخبگان، خیرین، سازمان‌های مردم‌نهاد و رسانه‌ها می‌تواند مسیر حفاظت از هویت تاریخی و فرهنگی استان را هموارتر کند.

فعال‌سازی انجمن‌های میراث فرهنگی برای جلب مشارکت عمومی

معاون میراث فرهنگی استان اصفهان با اشاره به سابقه قانونی تشکیل انجمن‌های میراث فرهنگی اظهار کرد: این انجمن‌ها براساس مصوبه سال 1367 شکل گرفتند و در سال‌های 1387 و 1398 با بازنگری در اساسنامه، ساختار و وظایف آن‌ها متناسب با نیازهای روز حوزه میراث فرهنگی به‌روزرسانی شد.

سیدعسگری ادامه داد: پس از اصلاحات انجام‌شده، اساسنامه جدید از سوی وزیر وقت به استانداران کشور ابلاغ شد تا با محوریت استانداران و فرمانداران، زمینه تشکیل و فعالیت مؤثر انجمن‌های میراث فرهنگی در استان‌ها و شهرستان‌ها فراهم شود.

وی با بیان اینکه فلسفه شکل‌گیری این انجمن‌ها، توسعه مشارکت عمومی در حفاظت از میراث فرهنگی است، گفت: حضور دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی غیردولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد، خیرین و مردم در این انجمن‌ها می‌تواند نقش مؤثری در صیانت از آثار تاریخی ایفا کند.

نقش انجمن‌ها در فرهنگ‌سازی و حفاظت از میراث تاریخی

معاون میراث فرهنگی استان اصفهان با اشاره به وظایف انجمن‌های میراث فرهنگی تصریح کرد: آگاهی‌بخشی عمومی، ترویج فرهنگ حفاظت از آثار تاریخی، تشویق مردم به مشارکت، معرفی قوانین و مقررات مرتبط و جلب همکاری دستگاه‌های اجرایی از مهم‌ترین مأموریت‌های این انجمن‌هاست.

وی افزود: تحقق این اهداف نیازمند همکاری گسترده مجموعه‌های فرهنگی، آموزشی، رسانه‌ای و اجتماعی است تا نگاه جامعه نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی تقویت شود.

تقدیر از رویکرد استاندار اصفهان در حفاظت از میراث فرهنگی

سیدعسگری با اشاره به حمایت‌های مدیریت ارشد استان از حوزه میراث فرهنگی اظهار کرد: دکتر جمالی‌نژاد از مدیرانی هستند که همواره نگاه ویژه‌ای به حفاظت از میراث فرهنگی داشته‌اند و این رویکرد در دوران مسئولیت‌های پیشین ایشان نیز مشهود بوده است.

وی ادامه داد: حساسیت و حمایت‌های مستمر استاندار اصفهان موجب شده است بسیاری از مسائل میان توسعه شهری و صیانت از آثار تاریخی با تعامل و همراهی بیشتری دنبال شود.

پیگیری میدانی حفاظت از چهلستون در جریان تهدیدهای اخیر

معاون میراث فرهنگی استان اصفهان با اشاره به اقدامات مدیریت استان در شرایط بحرانی گفت: در جریان تجاوز رژیم صهیونیستی به خاک ایران و تهدید برخی آثار تاریخی، استاندار اصفهان با حساسیت ویژه موضوع حفاظت از میراث فرهنگی استان را دنبال کرد.

وی افزود: پس از آسیب واردشده به محدوده کاخ چهلستون، استاندار اصفهان در نخستین ساعات با حضور در محل، وضعیت را به‌صورت میدانی بررسی کرد و زمینه حضور خبرنگاران و رسانه‌های بین‌المللی را فراهم کرد تا ابعاد این اقدام علیه میراث فرهنگی ایران برای افکار عمومی جهان تبیین شود.

مشارکت مردمی؛ مسیر حفاظت پایدار از هویت تاریخی اصفهان

سیدعسگری با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی درباره آسیب‌های واردشده به آثار تاریخی اظهار کرد: بیان دقیق و به‌موقع این خسارت‌ها، نقش مهمی در آگاهی‌بخشی افکار عمومی جهان نسبت به اهمیت میراث فرهنگی ایران و ضرورت حفاظت از آن دارد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تقویت انجمن‌های میراث فرهنگی و انجمن خیرین، استفاده از توان نخبگان، سازمان‌های مردم‌نهاد و رسانه‌ها می‌تواند زمینه صیانت مؤثرتر از هویت تاریخی و فرهنگی استان اصفهان را فراهم کند.

در پایان سیدروح‌الله سیدعسگری، معاون میراث فرهنگی استان اصفهان، بر ضرورت تداوم حمایت از ظرفیت‌های مردمی برای حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی استان تأکید کرد.