جایگزینی برای آب در حل بحران گردوغبار سیستان وجود ندارد

الهام آبتین در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در زاهدان، با تشریح مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی سیستان و بلوچستان، تأمین حق‌آبه و بازگشت آب به سیستان را اصلی‌ترین راهکار مهار گردوغبار و افزایش تاب‌آوری منطقه دانست و گفت: شرایط اقلیمی سیستان به گونه‌ای است که به دلیل اختلاف ارتفاع، این منطقه عملاً همانند یک گودال عمل می‌کند و در گذشته وزش باد تا حدی موجب جابه‌جایی طبیعی خاک می‌شد، اما اکنون خشکسالی‌های متوالی و کمبود آب، گردوغبار را به یکی از مهم‌ترین مشکلات مردم تبدیل کرده است.

وی افزود: برای کاهش اثرات این پدیده، مجموعه‌ای از اقدامات می‌تواند در افزایش تاب‌آوری مردم مؤثر باشد، اما از نگاه علمی، تخصصی و حتی تجربیات بومی، هیچ راهکاری جایگزین تأمین آب نخواهد بود. اگر آب دوباره به سیستان بازگردد و این روند استمرار داشته باشد، شرایط زیست‌محیطی منطقه به شکل محسوسی بهبود خواهد یافت.

نهال‌کاری بدون تأمین آب، درمان ریشه‌ای گردوغبار نیست

مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان با اشاره به طرح‌های توسعه فضای سبز اظهار کرد: توسعه پوشش گیاهی و نهال‌کاری اقدامی ارزشمند است، اما بدون تأمین منابع آبی نمی‌تواند مشکل گردوغبار را به‌طور اساسی برطرف کند. حتی اگر سطح وسیعی از منطقه نیز پوشش گیاهی ایجاد شود، تا زمانی که کانون‌های تولید گردوغبار در مناطق بالادست فعال باشند، ورود ریزگردها ادامه خواهد داشت؛ بنابراین مدیریت منابع آب، مهم‌ترین اولویت برای حل این بحران است.

اجرای بیش از 8100 طرح «محیط‌یار» در استان

آبتین، آموزش و جلب مشارکت عمومی را از ارکان حفاظت از محیط زیست دانست و گفت: تاکنون بیش از هشت هزار و 100 طرح «محیط‌یار» در استان اجرا شده که سیستان و بلوچستان در اجرای این طرح‌ها بیشترین استقبال را در کشور داشته است.

وی افزود: همچنین برنامه‌ای برای حضور 10 دانش‌آموز دختر و پسر با لباس محیط‌بانی در کنار محیط‌بانان اجرا خواهد شد تا فرهنگ حفاظت از طبیعت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی از سنین پایین در میان نسل آینده تقویت شود.

خطر انقراض گاندو برطرف شده است

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان درباره وضعیت تمساح پوزه‌کوتاه ایرانی (گاندو) نیز گفت: زیستگاه اصلی این گونه ارزشمند در مناطق گرمسیری راسک و سرباز قرار دارد و با وجود خشکسالی‌ها و وقوع سیلاب‌های فصلی، اقدامات حفاظتی و تکثیر در مراکزی مانند باهوکلات ادامه دارد.

وی تصریح کرد: با همکاری مردم محلی و اجرای برنامه‌های حفاظتی، خطر انقراض این گونه ارزشمند از بین رفته و شرایط جمعیت آن نسبت به گذشته مطلوب‌تر شده است.

جازموریان نیز مانند هامون به آب نیاز دارد

آبتین با اشاره به وضعیت تالاب جازموریان اظهار کرد: این تالاب به صورت مشترک میان استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان قرار دارد و به دلیل ماهیت فصلی خود، همواره تحت تأثیر خشکسالی و بارش‌های مقطعی است.

وی افزود: بخش عمده برنامه‌های اجرایی مربوط به این تالاب در استان کرمان دنبال می‌شود، اما در سیستان و بلوچستان نیز طرح‌هایی برای حفاظت از آن در دست اجراست که موفقیت آنها نیز همانند تالاب هامون، وابسته به تأمین آب خواهد بود.

فعالیت هفت ایستگاه پایش آلودگی هوا در منطقه سیستان

مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان درباره وضعیت پایش آلودگی هوا گفت: در منطقه سیستان هفت ایستگاه پایش فعال وجود دارد که داده‌های آنها به صورت برخط در اختیار دستگاه‌های اجرایی و فرمانداری‌ها قرار می‌گیرد.

وی افزود: گاهی به دلیل شدت گردوغبار یا بروز اختلال‌های فنی، انتشار اطلاعات با وقفه همراه می‌شود، اما شهروندان می‌توانند از طریق سامانه جامع پایش هوای کشور آخرین وضعیت کیفیت هوا را مشاهده کنند.

برخورد با فعالیت‌های غیرمجاز مرتبط با پساب

آبتین با اشاره به موضوع استفاده از پساب در برخی مناطق استان از جمله زاهدان و خاش گفت: هرگونه فعالیت کشاورزی یا کاشت محصولات با استفاده از پساب باید مطابق ضوابط و استانداردهای قانونی انجام شود و با هرگونه تخلف در این زمینه برخورد خواهد شد.

وی همچنین تاکید کرد: بخشی از نگرانی‌های عمومی درباره آلودگی محصولات کشاورزی ناشی از برداشت‌های نادرست است و افزایش آموزش و اطلاع‌رسانی می‌تواند به اصلاح این نگرش‌ها کمک کند.

فعالیت 50 خانه محیط زیست در زاهدان

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان از راه‌اندازی 50 خانه محیط زیست در زاهدان با همکاری شهرداری‌ها خبر داد و اظهار کرد: این مراکز با هدف توسعه آموزش‌های زیست‌محیطی و جلب مشارکت مردمی فعالیت می‌کنند و تاکنون با استقبال سازمان‌های مردم‌نهاد نیز همراه بوده‌اند.

اولویت پروژه‌های هامون تأمین منافع مردم است

آبتین با اشاره به برنامه‌های کارگروه تالاب هامون گفت: بر اساس سیاست‌های تعیین‌شده، هیچ پروژه‌ای در این حوزه بدون در نظر گرفتن منافع مردم، بهبود معیشت ساکنان و افزایش زیست‌پذیری منطقه اجرا نخواهد شد.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های این کارگروه، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و جلوگیری از موازی‌کاری در اجرای برنامه‌های مرتبط با تالاب هامون است.

کمبود محیط‌بان از چالش‌های حفاظت از طبیعت استان

مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان در پایان کمبود نیروی انسانی را از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه عنوان کرد و گفت: محیط‌بانان استان با وجود محدودیت‌های موجود، وظایف خود را با جدیت دنبال می‌کنند و حفاظت از مناطق تحت مدیریت همچنان در اولویت قرار دارد. وی تأکید کرد که آموزش، مشارکت مردمی و همکاری دستگاه‌های اجرایی، سه ضلع اصلی موفقیت در حفاظت از محیط زیست سیستان و بلوچستان به شمار می‌رود.