پزشک خانواده؛ نسخه عدالت در سلامت برای کاهش هزینه‌ها و ساماندهی درمان

به گزارش تسنیم از بیرجند، علی اربابی مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی امروز در نشست خبری تشریح برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع دانشگاه علوم پزشکی، با اشاره به ضرورت اجرای این برنامه اظهار کرد: پزشک خانواده و نظام ارجاع یک قانون است و زمانی که قانونی در کشور تصویب می‌شود، بر اساس نیازها و الزامات موجود شکل گرفته و حاصل بررسی‌های کارشناسی و تصمیم‌گیری مجموعه‌ای از نهادها و مسئولان کشور است.

وی افزود: در تدوین این قانون، دولت، مجلس و مجموعه‌های مرتبط با حوزه سلامت نقش داشته‌اند و اجرای آن نیز یک تکلیف قانونی محسوب می‌شود؛ بنابراین اصل موضوع، حرکت به سمت اجرای درست این برنامه است.

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی با بیان اینکه فلسفه اصلی پزشک خانواده و نظام ارجاع، ایجاد عدالت در سلامت است، تصریح کرد: هدف این نیست که مردم از خدمات درمانی دور شوند، بلکه هدف این است که دسترسی مردم به خدمات سلامت سامان پیدا کند و هر فرد در مسیر درست، علمی و تخصصی درمان قرار گیرد.

اربابی ادامه داد: امروز در بسیاری از موارد، انتخاب پزشک بر اساس توصیه اطرافیان، دوستان و آشنایان انجام می‌شود؛ در حالی که حوزه درمان، موضوعی تخصصی است و نمی‌توان آن را مانند بسیاری از انتخاب‌های روزمره بر اساس تجربه شخصی افراد پیش برد.

وی افزود: پزشک خانواده قرار است این مسیر را اصلاح کند تا مردم به جای مراجعه‌های پراکنده و گاهی غیرضروری، از یک مسیر مشخص و علمی برای دریافت خدمات سلامت استفاده کنند.

پزشک خانواده؛ وکیل درمان مردم

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی با اشاره به نقش پزشک خانواده گفت: پزشک خانواده در این نظام، تنها یک پزشک عمومی نیست، بلکه به نوعی وکیل درمان مردم است؛ یعنی فردی که در کنار جمعیت تحت پوشش خود قرار می‌گیرد، وضعیت سلامت آنان را می‌شناسد، مشاوره می‌دهد، روند درمان را پیگیری می‌کند و در صورت نیاز بیمار را به سطح تخصصی ارجاع می‌دهد.

وی اظهار کرد: هر پزشک خانواده حدود سه هزار نفر جمعیت را تحت پوشش قرار می‌دهد و باید مانند یک عضو دلسوز خانواده، وضعیت سلامت افراد را دنبال کند.

اربابی افزود: پزشک متخصص، با وجود جایگاه علمی بالا، معمولا در یک حوزه مشخص تخصص دارد، اما پزشک خانواده به دلیل نگاه جامع خود، شناخت گسترده‌تری از وضعیت سلامت فرد دارد و می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مدیریت درمان ایفا کند.

تشکیل تیم سلامت برای ارائه خدمات جامع‌تر

وی با اشاره به توسعه تیم‌های سلامت در برنامه جدید پزشک خانواده گفت: در گذشته در برخی مناطق، تیم سلامت بیشتر محدود به پزشک و مراقبین سلامت بود، اما در برنامه جدید، افراد دیگری مانند پرستار، ماما، کارشناس تغذیه، روانشناس و در برخی موارد دندانپزشک نیز به این مجموعه اضافه شده‌اند.

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی بیان کرد: بسیاری از مشکلات مردم در حوزه تغذیه، سبک زندگی و مسائل روانی، نیازمند دریافت خدمات تخصصی است و حضور این اعضا در تیم سلامت می‌تواند پاسخگویی نظام سلامت به نیازهای مردم را افزایش دهد.

تمرکز بر پیشگیری؛ جلوگیری از هزینه‌های سنگین درمان

اربابی با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: بیماری‌هایی مانند دیابت و فشار خون، بیماری‌هایی هستند که ممکن است سال‌ها بدون علامت جدی در بدن پیش بروند اما در آینده هزینه‌های سنگینی برای فرد و جامعه ایجاد کنند.

وی این بیماری‌ها را به «موریانه‌ای که آرام‌آرام پایه‌های سلامت را تخریب می‌کند» تشبیه کرد و افزود: اگر بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود، می‌توان با مراقبت، کنترل و تغییر سبک زندگی از بسیاری از عوارض سنگین آن جلوگیری کرد؛ اما زمانی که آسیب‌های جدی ایجاد شود، حتی بهترین درمان‌ها نیز همیشه قادر به بازگرداندن شرایط اولیه نیستند.

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی گفت: در نظام پزشک خانواده، فرد مبتلا به دیابت یا فشار خون رها نمی‌شود؛ بلکه تیم سلامت وضعیت او را پیگیری می‌کند، آزمایش‌های لازم را انجام می‌دهد و مراقبت‌های مستمر برای او در نظر گرفته می‌شود.

کاهش هزینه‌های مردم با اجرای نظام ارجاع

اربابی یکی از اهداف مهم اجرای این طرح را کاهش پرداخت از جیب مردم عنوان کرد و گفت: سیاست‌های کلی نظام سلامت بر کاهش هزینه‌های مستقیم مردم تأکید دارد و باید منابعی که در حوزه سلامت هزینه می‌شود، به شکل مؤثرتر و هدفمندتری مصرف شود.

وی افزود: در شرایط فعلی، گاهی فرد چندین بار به پزشکان مختلف مراجعه می‌کند، هزینه ویزیت و دارو پرداخت می‌کند اما در نهایت به نتیجه مطلوب نمی‌رسد؛ نظام ارجاع کمک می‌کند بیمار از ابتدا در مسیر درست قرار گیرد.

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی ادامه داد: علاوه بر کاهش هزینه‌ها، خدمات پیشگیرانه مانند غربالگری فشار خون، دیابت، مراقبت‌های سلامت و برخی خدمات رایگان نیز در این مسیر تقویت خواهد شد.

اجرای برنامه در خراسان جنوبی و شهرستان قاین

اربابی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای اجرای این برنامه در استان گفت: اجرای پزشک خانواده نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های مختلف از جمله تشکیل تیم‌های سلامت، تأمین مکان، تجهیزات، سامانه‌های الکترونیکی نسخه‌نویسی و ارجاع است که بخش زیادی از این اقدامات انجام شده است.

وی افزود: در شهرستان قاین نیز زیرساخت‌های لازم در حال آماده‌سازی است و تیم‌های سلامت مورد نیاز تشکیل شده‌اند تا ارائه خدمات به مردم آغاز شود.

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی با اشاره به جمعیت شهرستان قاین اظهار کرد: این شهرستان بیش از 130 هزار نفر جمعیت دارد که حدود 55 هزار نفر آن در مناطق روستایی قرار دارند و از قبل از خدمات پزشک خانواده روستایی بهره‌مند بوده‌اند.

وی ادامه داد: برای جمعیت شهری تحت پوشش نیز بر اساس استانداردهای تعیین‌شده، به ازای هر سه هزار نفر یک پزشک خانواده پیش‌بینی شده و برای جمعیت شهری حدود 19 تیم سلامت مورد نیاز است که بخشی از این تیم‌ها تاکنون فراهم شده‌اند.

تغییر نظام پرداخت در سطوح تخصصی و بیمارستانی

اربابی با اشاره به تغییرات پیش‌بینی‌شده در نظام پرداخت خدمات درمانی گفت: در سطح دوم و سوم خدمات سلامت نیز حرکت به سمت نظام‌های پرداخت جدید در حال انجام است و پرداخت‌ها از حالت صرفاً مبتنی بر خدمت فاصله گرفته و به سمت پرداخت ترکیبی شامل حقوق ثابت و عملکرد حرکت خواهد کرد.

وی افزود: این تغییر باعث می‌شود عملکرد واقعی پزشکان، کیفیت خدمات و رضایت بیماران بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

مدیرکل بیمه سلامت خراسان جنوبی در پایان تأکید کرد: موفقیت پزشک خانواده و نظام ارجاع نیازمند همکاری همه بخش‌ها به ویژه مردم است. مردم باید بدانند این طرح یک مانع برای دسترسی به خدمات درمانی نیست، بلکه فرصتی برای دریافت خدمات بهتر، سریع‌تر و هدفمندتر است.

وی خاطرنشان کرد: هدف نهایی این برنامه این است که منابع سلامت درست‌تر مصرف شود، کیفیت خدمات افزایش یابد، هزینه‌های اضافی کاهش پیدا کند و مردم از یک نظام سلامت منظم، پاسخگو و عادلانه بهره‌مند شوند.

محمودگنجی‌فرد رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند هم در این نشست خبری، با اشاره به اهمیت اجرای این برنامه اظهار کرد: نظام سلامت مانند هر مجموعه دیگری با چالش‌هایی مواجه است و برای رسیدن به اهداف خود نیازمند اصلاح مداوم فرآیندها و حرکت به سمت مدل‌های کارآمدتر است.

وی افزود: پزشک خانواده و نظام ارجاع یک برنامه جدید برای اصلاح مسیر ارائه خدمات سلامت است که هدف آن ساماندهی ارتباط مردم با نظام درمان، کاهش مراجعات غیرضروری، تقویت نقش پیشگیری و استفاده اثربخش‌تر از منابع سلامت است.

پزشک خانواده؛ محور مدیریت سلامت مردم

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با بیان اینکه پزشک خانواده نقش محوری در این برنامه دارد، گفت: پزشک خانواده قرار نیست تنها یک ویزیت‌کننده باشد، بلکه باید به عنوان محور مدیریت سلامت جمعیت تحت پوشش خود عمل کند.

گنجی‌فرد افزود: در این نظام، پزشک خانواده وضعیت سلامت افراد را می‌شناسد، پرونده سلامت آنها را مدیریت می‌کند، مراقبت‌های لازم را پیگیری کرده و در صورت نیاز، بیمار را به سطوح تخصصی‌تر ارجاع می‌دهد.

وی ادامه داد: هدف این است که مردم در مسیر درمان سرگردان نشوند و هر فرد متناسب با نیاز واقعی خود، خدمت مناسب را از سطح درست دریافت کند.

شفافیت مالی؛ شرط مهم موفقیت طرح

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با اشاره به اهمیت موضوع پرداخت‌ها در اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع اظهار کرد: یکی از الزامات موفقیت این برنامه، مشخص بودن فرآیندهای مالی، سهم بیمه‌ها، مشوق‌ها و زمان پرداخت مطالبات است.

وی افزود: زمانی که یک نظام پرداخت شفاف وجود داشته باشد، هم برنامه‌ریزی برای ارائه‌دهندگان خدمت آسان‌تر می‌شود و هم امکان ارزیابی عملکرد و نظارت دقیق‌تر فراهم خواهد شد.

گنجی‌فرد تصریح کرد: دانشگاه‌های علوم پزشکی بر این موضوع تأکید دارند که پرداخت مطالبات پزشکان و اعضای تیم سلامت باید منظم و مستمر باشد تا اجرای طرح با مشکل مواجه نشود.

مطالبات معوق؛ یکی از چالش‌های نظام سلامت

وی با اشاره به موضوع مطالبات ارائه‌دهندگان خدمات سلامت گفت: یکی از مسائل موجود در نظام سلامت، تأخیر در پرداخت برخی مطالبات است که باید برای آن راهکارهای پایدار طراحی شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند ادامه داد: وقتی پرداخت‌ها با تأخیر انجام شود، می‌تواند در روند خدمت‌رسانی و انگیزه ارائه‌دهندگان خدمات تأثیرگذار باشد، به همین دلیل در اجرای طرح‌های جدید مانند پزشک خانواده، توجه به پایداری منابع مالی اهمیت زیادی دارد.

وی تأکید کرد: هدف از اصلاح نظام پرداخت، ایجاد شرایطی است که هم ارائه‌دهندگان خدمات از چارچوب مشخص و پایدار برخوردار باشند و هم مردم خدمات باکیفیت‌تری دریافت کنند.

حرکت به سمت پرداخت مبتنی بر عملکرد

گنجی‌فرد با اشاره به تغییرات پیش‌بینی‌شده در نظام پرداخت خدمات درمانی گفت: در سطوح تخصصی و بیمارستانی نیز حرکت به سمت مدل‌های جدید پرداخت در حال انجام است.

وی افزود: در این مدل‌ها، پرداخت می‌تواند ترکیبی از حقوق ثابت و عملکرد باشد تا علاوه بر حفظ امنیت شغلی، کیفیت ارائه خدمت، میزان فعالیت و رضایت بیماران نیز مورد توجه قرار گیرد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند بیان کرد: نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد کمک می‌کند منابع سلامت بر اساس اثربخشی واقعی خدمات هزینه شود و ارتباط میان کیفیت خدمت و پرداخت‌ها تقویت شود.

لزوم همکاری بیمه‌ها، دانشگاه و مردم

وی با تأکید بر اینکه اجرای پزشک خانواده نیازمند همکاری همه بخش‌ها است، گفت: دانشگاه علوم پزشکی، سازمان‌های بیمه‌گر، پزشکان، تیم‌های سلامت و مردم هرکدام نقش مهمی در موفقیت این برنامه دارند.

گنجی‌فرد افزود: مردم باید بدانند پزشک خانواده به معنای ایجاد محدودیت برای دریافت خدمات درمانی نیست، بلکه مسیری برای دریافت خدمات هدفمند، علمی و با کیفیت است.

وی ادامه داد: در این نظام، مردم یک مسیر مشخص برای دریافت خدمات سلامت خواهند داشت و به جای مراجعه‌های پراکنده، از راهنمایی یک تیم سلامت بهره‌مند می‌شوند.

پزشک خانواده؛ گامی برای اصلاح نظام سلامت

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در پایان خاطرنشان کرد: هدف نهایی اجرای پزشک خانواده و نظام ارجاع، افزایش کیفیت خدمات سلامت، کاهش هزینه‌های غیرضروری، تقویت پیشگیری و استفاده بهتر از منابع کشور است.

وی افزود: اگر زیرساخت‌ها، فرآیندهای اجرایی و نظام مالی به‌درستی مدیریت شود، این برنامه می‌تواند به یکی از اقدامات مؤثر برای ارتقای عدالت در سلامت و رضایت بیشتر مردم تبدیل شود.