آغاز فصل تازه تجارت ایران و پاکستان؛ مرز کوهک رسمی شد
سیستان و بلوچستان با بیش از یک هزار کیلومتر مرز مشترک با پاکستان و افغانستان، یکی از مهمترین استانهای ژئوپلیتیکی کشور به شمار میرود؛ استانی که در کنار دسترسی به آبهای آزاد، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از بزرگترین کریدورهای تجاری منطقه را دارد. با این حال، بسیاری از این ظرفیتها طی سالهای گذشته به دلیل محدودیتهای زیرساختی، کندی توسعه گذرگاههای رسمی و موانع اداری، آنگونه که باید در خدمت اقتصاد ملی قرار نگرفته است.
در چنین شرایطی، توافق جمهوری اسلامی ایران و پاکستان برای گشایش رسمی مرز کوهک- چدگی را میتوان یکی از مهمترین دستاوردهای دیپلماسی مرزی سالهای اخیر دانست؛ توافقی که نه تنها یک مطالبه چندین دههای مردم سراوان را محقق میکند، بلکه میتواند فصل تازهای از رونق تجارت، توسعه زیرساختها، افزایش اشتغال و تقویت تعاملات اقتصادی دو کشور را رقم بزند.
این توافق در جریان سفر اسکندر مؤمنی وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران به پاکستان و مذاکرات فشرده با مقامات عالی این کشور حاصل شد؛ سفری که علاوه بر موضوعات امنیتی، تمرکز ویژهای بر توسعه همکاریهای اقتصادی، تقویت زیرساختهای مرزی و افزایش حجم مبادلات تجاری میان تهران و اسلامآباد داشت.
هدفگذاری برای جهش تجارت تا 10 میلیارد دلار
وزیر کشور پس از پایان نشست مشترک با مقامات پاکستانی، از توافقهای مهم اقتصادی میان دو کشور خبر داد و اعلام کرد مذاکرات انجام شده تنها به مسائل امنیتی محدود نبوده، بلکه بخش مهمی از رایزنیها به توسعه تجارت و تقویت همکاریهای اقتصادی اختصاص یافته است.
اسکندر مؤمنی با اشاره به حضور هیأتهای تخصصی از وزارتخانههای کشور، جهاد کشاورزی، نفت و راه و شهرسازی در مذاکرات، اظهار داشت که دو طرف درباره توسعه زیرساختهای تجاری و مرزی به توافقات مهمی دست یافتهاند.
وی با اشاره به هدفگذاری مشترک تهران و اسلامآباد برای افزایش حجم مبادلات اقتصادی گفت: هدف نخست دو کشور، افزایش تجارت دوجانبه از حدود سه میلیارد دلار فعلی به 10 میلیارد دلار است؛ هدفی که تحقق آن نیازمند توسعه زیرساختهای حملونقل، گمرکی و لجستیکی در دو سوی مرز خواهد بود.
وزیر کشور همچنین تاکید کرد: برای دستیابی به این هدف، باید ظرفیت تردد کامیونهای تجاری میان دو کشور به شکل قابل توجهی افزایش یابد؛ موضوعی که توسعه مرزهای رسمی و تجهیز گذرگاههای مرزی را به یک ضرورت تبدیل کرده است.
مرزی که میتواند معادلات اقتصادی شرق کشور را تغییر دهد
یکی از مهمترین دستاوردهای این مذاکرات، توافق رسمی برای گشایش مرز کوهک–چدگی بود؛ مرزی که سالها از آن به عنوان یکی از مطالبات اصلی مردم سراوان و فعالان اقتصادی جنوب شرق کشور یاد میشد.
وزیر کشور اعلام کرد علاوه بر گشایش این مرز، دو کشور درباره تقویت زیرساختهای مرز ریمدان- گبد نیز به توافق رسیدهاند تا امکان افزایش حجم تجارت و تردد کامیونهای ایرانی و پاکستانی بیش از گذشته فراهم شود.
بر اساس توافق انجام شده، کامیونهای ایرانی و پاکستانی خواهند توانست در چارچوب ضوابط جدید، به شهرهای دو کشور تردد کنند؛ اقدامی که نقش مهمی در کاهش هزینههای حملونقل، تسهیل صادرات و واردات و افزایش سرعت مبادلات تجاری خواهد داشت.
همچنین دو طرف بر ایجاد زیرساختهایی نظیر سردخانههای مرزی، مراکز نگهداری محصولات کشاورزی و توسعه امکانات لجستیکی تأکید کردهاند؛ موضوعی که میتواند صادرات محصولات کشاورزی و مواد غذایی را نیز به شکل چشمگیری افزایش دهد.
پیگیریهای مستمر استاندار به نتیجه رسید
همزمان با اعلام توافق میان دو کشور، منصور بیجار استاندار سیستان و بلوچستان نیز در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس، این خبر را نقطه عطفی در توسعه اقتصادی استان توصیف کرد.
وی نوشت: در اسلامآباد و پس از پیگیریهای مستمر و رایزنیهای ویژه با مقامات عالی پاکستان، گام مهمی برای مردم سیستان و بلوچستان برداشته شد؛ توافق برای گشایش مرز کوهک–چدگی حاصل شد و زیرساختهای لازم در مرز ریمدان–گبد نیز تقویت خواهد شد.
استاندار تاکید کرد: این مسیر جدید صرفاً یک گذرگاه مرزی نیست، بلکه فرصتی ارزشمند برای توسعه تجارت، رونق اقتصادی، افزایش تعاملات مردمی و شکوفایی ظرفیتهای مشترک دو سوی مرز محسوب میشود.
این اظهارات نشان میدهد فعالسازی ظرفیتهای مرزی، به یکی از محورهای اصلی برنامههای توسعهای مدیریت ارشد استان تبدیل شده و نگاه مسئولان، عبور از اقتصاد محدود محلی و حرکت به سمت بهرهگیری از مزیتهای ژئوپلیتیکی سیستان و بلوچستان است.
دیپلماسی مرزی؛ تحقق مطالبهای که سالها روی زمین مانده بود
رسمی شدن مرز کوهک، برای مردم سراوان و جنوب شرق کشور صرفاً یک تصمیم اداری یا توافق دیپلماتیک نیست؛ این مطالبهای است که سالها از سوی مرزنشینان، فعالان اقتصادی و مسئولان محلی مطرح میشد و بسیاری معتقد بودند فعال شدن این گذرگاه میتواند بخشی از عقبماندگی تاریخی منطقه را جبران کند.
در شرایطی که خشکسالیهای متوالی، کاهش رونق کشاورزی، محدودیت فرصتهای شغلی و مهاجرت نیروهای جوان، اقتصاد بسیاری از مناطق مرزی سیستان و بلوچستان را تحت تأثیر قرار داده، توسعه تجارت رسمی میتواند یکی از مهمترین مسیرهای ایجاد اشتغال و افزایش درآمد مردم باشد.
از همین رو، بسیاری از کارشناسان معتقدند استفاده هوشمندانه از ظرفیت مرزها، یکی از کمهزینهترین و سریعترین راهکارها برای رونق اقتصادی استان است؛ ظرفیتی که علاوه بر ایجاد درآمد برای مرزنشینان، میتواند به توسعه صادرات غیرنفتی، افزایش سرمایهگذاری و تقویت جایگاه ایران در تجارت منطقهای نیز کمک کند.
فرماندار سراوان: مرز کوهک افق تازهای برای تجارت گشود
فرماندار سراوان نیز این توافق را یکی از مهمترین دستاوردهای دیپلماسی مرزی دولت چهاردهم توصیف کرد و آن را نقطه عطفی در مسیر توسعه جنوب شرق کشور دانست.
صاحبگل صالحی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: رسمی شدن مرز کوهک از سوی طرف پاکستانی، تحقق یکی از مطالبات دیرینه مردم مرزنشین سراوان و گامی راهبردی در مسیر توسعه متوازن سیستان و بلوچستان است.
وی افزود: این موفقیت حاصل دیپلماسی فعال مرزی، پیگیریهای مستمر مدیریت ارشد استان، حمایت دولت چهاردهم و همکاری مجموعه دستگاههای ملی و استانی است؛ مجموعه اقداماتی که سرانجام توانست یکی از مهمترین مطالبات مردم منطقه را به نتیجه برساند.
فرماندار سراوان معتقد است این اتفاق میتواند آغازگر دورهای تازه از شکوفایی اقتصادی در جنوب شرق کشور باشد؛ دورهای که در آن ظرفیتهای مغفولمانده مرزی به فرصتهای واقعی برای اشتغال، سرمایهگذاری و افزایش درآمد مردم تبدیل شود.
اشتغال نخستین ثمره فعال شدن مرز
یکی از مهمترین پیامدهای گشایش رسمی مرز کوهک، ایجاد فرصتهای شغلی جدید در منطقه خواهد بود.تجربه بسیاری از گذرگاههای مرزی کشور نشان داده است که رونق تجارت، زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی را به دنبال دارد؛ از حملونقل و انبارداری گرفته تا خدمات گمرکی، لجستیک، بستهبندی، صادرات، واردات، خدمات فنی، تعمیرات خودروهای سنگین، اقامتگاهها، بازارهای محلی، صنایع وابسته و مشاغل خدماتی.
به همین دلیل، بسیاری از اقتصاددانان توسعه مرزها را یکی از مهمترین موتورهای اشتغال مناطق کمتر برخوردار میدانند.
صالحی نیز با اشاره به همین ظرفیتها اظهار داشت: رسمی شدن مرز کوهک علاوه بر تسهیل تجارت رسمی، زمینه توسعه زیرساختهای گمرکی، ترانزیت کالا، تسهیل تردد قانونی مسافران و زائران، جذب سرمایهگذاری و ایجاد فرصتهای جدید اشتغال برای جوانان منطقه را فراهم خواهد کرد.
وی تاکید کرد: توسعه اقتصاد مرزی یکی از مهمترین رویکردهای دولت چهاردهم برای کاهش محرومیت، افزایش تولید و ارتقای سطح درآمد مرزنشینان است.
وقتی مرز به سکوی صادرات تبدیل میشود
سیستان و بلوچستان به واسطه همجواری با پاکستان، افغانستان و دسترسی به آبهای آزاد، یکی از معدود استانهایی است که میتواند همزمان در سه حوزه صادرات، ترانزیت و تجارت منطقهای نقشآفرینی کند.
رسمی شدن مرز کوهک، ظرفیت تازهای برای اتصال بازارهای داخلی ایران به بازار بزرگ پاکستان ایجاد میکند؛ بازاری با جمعیتی بیش از 250 میلیون نفر که میتواند مقصد مهمی برای بسیاری از کالاهای ایرانی باشد.
در مقابل نیز واردات مواد اولیه، کالاهای مورد نیاز صنایع و برخی محصولات کشاورزی از پاکستان میتواند با هزینه کمتر و سرعت بیشتر انجام شود.
کارشناسان معتقدند اگر زیرساختهای لازم در این مرز به سرعت تکمیل شود، کوهک میتواند در آینده به یکی از مهمترین گرههای تجاری شرق کشور تبدیل شود.
زیرساخت حلقه مفقوده توسعه مرزها
هرچند گشایش مرز، آغاز یک مسیر جدید محسوب میشود، اما بهرهبرداری کامل از این ظرفیت نیازمند تکمیل زیرساختهاست.تجربه بسیاری از مرزهای فعال کشور نشان داده است که صرف ایجاد گذرگاه رسمی، بدون توسعه راههای ارتباطی، تجهیزات گمرکی، انبارها، سردخانهها، پایانههای صادراتی و مراکز خدماتی، نمیتواند به رونق پایدار تجارت منجر شود.
فرماندار سراوان نیز بر همین موضوع تأکید کرده و گفته است: با تسریع در ایجاد و تکمیل زیرساختهای مورد نیاز، تجهیز گمرک، توسعه راههای ارتباطی، استقرار دستگاههای خدماترسان و فراهم شدن امکانات لازم، مردم سراوان هرچه سریعتر آثار عملی این تصمیم را در حوزه اشتغال، تجارت و بهبود معیشت مشاهده خواهند کرد.
در واقع، آنچه امروز به عنوان توافق سیاسی و دیپلماتیک حاصل شده، باید در مرحله اجرا به پروژههای عمرانی، زیرساختی و اقتصادی تبدیل شود تا مردم منطقه، نتیجه این تصمیم را در زندگی روزمره خود لمس کنند.
رونق تجارت مسیر تحقق تقویت امنیت پایدار
یکی از مهمترین نکاتی که در سالهای اخیر بارها از سوی مسئولان مورد تأکید قرار گرفته، ارتباط مستقیم توسعه اقتصادی با امنیت پایدار در مناطق مرزی است.
صالحی معتقد است هرچه حجم تجارت رسمی افزایش یابد، زمینه فعالیتهای غیررسمی کاهش پیدا میکند و همین مسئله میتواند به تحکیم امنیت و افزایش تعاملات قانونی میان دو کشور کمک کند.
وی تصریح کرد: توسعه مبادلات قانونی علاوه بر آثار اقتصادی، موجب کاهش فعالیتهای غیررسمی، افزایش تعاملات قانونی و تحکیم روابط دوستانه میان جمهوری اسلامی ایران و پاکستان خواهد شد.
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، توسعه مرزها زمانی موفق خواهد بود که سه ضلع امنیت، اقتصاد و زیرساخت همزمان تقویت شوند؛ موضوعی که در توافق اخیر ایران و پاکستان نیز مورد توجه قرار گرفته است.
مرز کوهک؛ از امنیت پایدار تا توسعه متوازن جنوب شرق
به گزارش بخش استانها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم، یکی از مهمترین ابعاد رسمی شدن مرز کوهک، تأثیری است که این تصمیم بر امنیت پایدار مناطق مرزی خواهد گذاشت؛ موضوعی که کارشناسان سالها بر آن تأکید داشتهاند. تجربه بسیاری از مرزهای فعال کشور نشان داده است هرجا تجارت قانونی، اشتغال پایدار و رفتوآمد رسمی تقویت شده، زمینه فعالیتهای غیررسمی و آسیبهای ناشی از اقتصاد زیرزمینی نیز کاهش یافته است.
سیستان و بلوچستان نیز از این قاعده مستثنی نیست. بخش قابل توجهی از ظرفیتهای اقتصادی این استان به دلیل محدودیتهای مرزی، سالها بلااستفاده مانده و بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند توسعه تجارت رسمی میتواند ضمن رونق اقتصادی، به افزایش امنیت اجتماعی و اقتصادی منطقه نیز کمک کند.
در همین راستا، فرماندار سراوان رونق فعالیتهای رسمی در مرزها را یکی از مهمترین عوامل تقویت امنیت پایدار دانسته و معتقد است گسترش تجارت قانونی، علاوه بر آثار اقتصادی، زمینه کاهش فعالیتهای غیررسمی و افزایش تعاملات قانونی میان دو کشور را فراهم خواهد کرد.
صاحبگل صالحی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: توسعه مبادلات رسمی، روابط دوستانه جمهوری اسلامی ایران و پاکستان را بیش از گذشته تقویت میکند و این موضوع یکی از اهداف مهم سیاستهای مرزی کشور به شمار میرود.
وی افزود: افزایش همکاریهای مرزی، علاوه بر آثار اقتصادی، زمینه توسعه پایدار، ارتقای امنیت و استفاده بهتر از ظرفیتهای مشترک دو کشور را فراهم خواهد کرد.
کوهک؛ حلقه اتصال شرق ایران به بازارهای منطقه
کارشناسان حوزه تجارت معتقدند موقعیت جغرافیایی مرز کوهک، این گذرگاه را به یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی جنوب شرق ایران با پاکستان تبدیل کرده است؛ مسیری که میتواند علاوه بر تجارت دوجانبه، در آینده نقش مؤثری در اتصال کریدورهای منطقهای ایفا کند.
پاکستان با جمعیتی بیش از 240 میلیون نفر، یکی از بزرگترین بازارهای مصرف منطقه محسوب میشود و توسعه روابط اقتصادی با این کشور میتواند فرصتهای تازهای برای تولیدکنندگان ایرانی، بهویژه فعالان اقتصادی سیستان و بلوچستان ایجاد کند.
در مقابل، ایران نیز میتواند از طریق این مرز بخشی از نیازهای وارداتی خود را با هزینه کمتر و سرعت بیشتر تأمین کرده و مسیر ترانزیت کالا به کشورهای آسیای مرکزی و حوزه خلیج فارس را تقویت کند.
به همین دلیل، توافقهای صورتگرفته درباره افزایش ظرفیت تردد کامیونها، ایجاد سردخانههای مرزی، توسعه زیرساختهای گمرکی و افزایش مبادلات کشاورزی، تنها اقدامات اجرایی ساده نیست، بلکه بخشی از نقشه راه ارتقای جایگاه اقتصادی جنوب شرق کشور محسوب میشود.
زیرساخت حلقه مفقوده توسعه مرزی
با وجود اهمیت این توافق، کارشناسان معتقدند بهرهبرداری کامل از ظرفیت مرز کوهک نیازمند تکمیل سریع زیرساختهاست.
جادههای استاندارد، پایانههای مرزی مجهز، گمرکات هوشمند، انبارها، سردخانهها، مراکز لجستیکی، خدمات بانکی، بیمه، حملونقل بینالمللی و استقرار کامل دستگاههای خدماترسان، از جمله زیرساختهایی است که باید همزمان با رسمی شدن مرز توسعه پیدا کند. فرماندار سراوان نیز بر همین موضوع تاکید دارد.
صالحی اظهار داشت: با تسریع در ایجاد و تکمیل زیرساختهای مورد نیاز، تجهیز گمرک، توسعه راههای ارتباطی، استقرار دستگاههای خدماترسان و فراهم شدن امکانات لازم، مردم سراوان هرچه سریعتر آثار عملی این تصمیم مهم را در حوزه اشتغال، تجارت و بهبود معیشت خود مشاهده خواهند کرد.
به گفته کارشناسان، اگر این زیرساختها به موقع تکمیل شود، مرز کوهک میتواند ظرف چند سال آینده به یکی از فعالترین مبادی تجاری ایران با پاکستان تبدیل شود.
توسعهای که باید به سفره مردم برسد
آنچه امروز بیش از هر چیز برای مردم سراوان و دیگر شهرهای مرزی اهمیت دارد، مشاهده آثار ملموس این توافق در زندگی روزمره است.
افزایش اشتغال جوانان، رونق بازار، رشد سرمایهگذاری، افزایش درآمد خانوارها، توسعه صنایع وابسته به تجارت، رونق حملونقل، گسترش خدمات و کاهش نرخ بیکاری، مهمترین انتظاراتی است که مردم از رسمی شدن این مرز دارند.
فعالان اقتصادی نیز معتقدند اگر سیاستهای حمایتی دولت با سرعت اجرا شود، بسیاری از سرمایهگذاران داخلی و حتی سرمایهگذاران پاکستانی برای حضور در این منطقه اعلام آمادگی خواهند کرد.
از سوی دیگر، افزایش تجارت رسمی میتواند موجب کاهش هزینه مبادلات، افزایش درآمدهای گمرکی، توسعه صادرات غیرنفتی و تقویت جایگاه سیستان و بلوچستان در اقتصاد ملی شود.
مرز کوهک؛ آغاز فصلی تازه برای سیستان و بلوچستان
رسمی شدن مرز کوهک را نمیتوان صرفاً یک توافق اداری یا دیپلماتیک دانست؛ این تصمیم، در صورت اجرای کامل، میتواند نقطه آغاز تحولی بزرگ در اقتصاد شرق کشور باشد.
سالها بود که مردم مرزنشین سراوان، فعالان اقتصادی و مسئولان محلی، خواستار فعال شدن این گذرگاه بودند و اکنون با توافق حاصلشده میان ایران و پاکستان، یکی از قدیمیترین مطالبات منطقه در مسیر تحقق قرار گرفته است.
اگر توسعه زیرساختها، تسهیل تجارت، حمایت از سرمایهگذاران و استمرار همکاریهای دو کشور با همین سرعت ادامه یابد، مرز کوهک میتواند به یکی از مهمترین کانونهای تجارت، ترانزیت، اشتغال و تعاملات اقتصادی ایران با پاکستان تبدیل شود؛ ظرفیتی که نهتنها آینده سراوان، بلکه مسیر توسعه سیستان و بلوچستان و حتی بخشی از اقتصاد ملی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.