جنگ علیه ایران؛ باتلاق پرهزینهای که واشنگتن را گرفتار کرد
خبرگزاری مهر، گروه بینالملل: نشست اخیر کمیته تخصیص بودجه سنای آمریکا، برخلاف تلاش مقامهای دولت دونالد ترامپ برای نمایش موفقیت عملیات نظامی علیه ایران، بیش از هر چیز از افزایش هزینههای جنگ، نبود راهبرد خروج و تردیدهای فزاینده در واشنگتن درباره نتیجه این درگیری پرده برداشت.
«پیت هگست» وزیر جنگ آمریکا در این نشست اعلام کرد که هزینه مستقیم جنگ علیه ایران تاکنون به ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده و دولت برای ادامه عملیات نظامی درخواست بودجه اضطراری ۸۷.۶ میلیارد دلاری ارائه کرده است که بیش از ۶۷ میلیارد دلار آن به جنگ با ایران اختصاص دارد. اما بسیاری از تحلیلگران آمریکایی معتقدند این رقم تنها بخشی از هزینه واقعی جنگ است و هزینههای پنهان، خسارت به پایگاههای آمریکا، جایگزینی تجهیزات از بین رفته، درمان مجروحان، استقرار نیروها و هزینههای بلندمدت، رقم واقعی را به مراتب بالاتر میبرد.
بر اساس برآوردهای منتشرشده توسط برخی مراکز مطالعاتی و رسانههای آمریکایی، هزینه واقعی جنگ تاکنون بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود و در صورت تداوم درگیری، مجموع هزینههای مستقیم و غیرمستقیم آن میتواند در بلندمدت از یک تریلیون دلار نیز فراتر رود؛ رقمی که با تجربه جنگهای عراق و افغانستان مقایسه میشود.
روایت رسمی واشنگتن زیر سؤال رفت
جلسه سنا نشان داد حتی نمایندگان کنگره نیز نسبت به روایت دولت ترامپ درباره موفقیت عملیات نظامی تردید دارند.
«جان اوساف» سناتور دموکرات با اشاره به ادعای پیشین دولت مبنی بر نابودی توان نظامی ایران، از وزیر دفاع پرسید اگر این ادعا درست بوده است، چرا اکنون دهها میلیارد دلار دیگر برای ادامه جنگ درخواست میشود؟ هگست نیز پاسخ روشنی درباره معیارهای پیروزی، زمان پایان جنگ یا راهبرد خروج آمریکا ارائه نکرد.
در واقع، برخلاف ماههای ابتدایی جنگ که مقامهای آمریکایی از «پایان سریع عملیات» سخن میگفتند، اکنون هدف جنگ نیز تغییر کرده است. در حالی که ترامپ پیشتر از تغییر نظام سیاسی ایران و بازآرایی خاورمیانه سخن میگفت، وزیر جنگ آمریکا اکنون تنها هدف را «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای» عنوان میکند؛ تغییری که از نگاه بسیاری از ناظران به معنای عقبنشینی از اهداف اولیه جنگ است.
جنگی که هر روز پرهزینهتر میشود
در کنار افزایش هزینههای مالی، آمارهای ارائه شده در جلسه سنا نشان میدهد جنگ همچنان در حال گسترش است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، تاکنون دستکم ۱۸ نظامی آمریکایی کشته و صدها نفر دیگر زخمی شدهاند. همچنین ایران همچنان توانسته است فشار خود بر تنگه هرمز را حفظ کند و تهدیدهای انصارالله یمن علیه خطوط کشتیرانی در دریای سرخ نیز ادامه دارد.
این تحولات نشان میدهد برخلاف هدف اولیه آمریکا برای بازگرداندن امنیت کشتیرانی، هنوز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان در وضعیت بحرانی قرار دارد.
معادلهای که به سود ایران تغییر کرده است
از منظر راهبردی نیز بسیاری از کارشناسان آمریکایی معتقدند واشنگتن وارد جنگی شده که هزینههای آن بسیار بیشتر از دستاوردهایش است.
ایران با وجود تحمل حملات گسترده، همچنان توان پاسخگویی خود را حفظ کرده و توانسته هزینههای قابل توجهی بر آمریکا تحمیل کند. در مقابل، آمریکا برای رهگیری پهپادها و موشکهای ایرانی مجبور به استفاده از سامانههای بسیار گرانقیمت مانند تاد (THAAD) و پاتریوت شده است؛ بهگونهای که هزینه رهگیری هر موشک یا پهپاد، چندین برابر هزینه ساخت و شلیک آن از سوی ایران برآورد میشود.
برخی برآوردها نشان میدهد هر موشک رهگیر THAAD حدود ۱۲ میلیون دلار و هر موشک پاتریوت حدود ۴ میلیون دلار قیمت دارد، در حالی که هزینه پهپادهای انتحاری مورد استفاده محور مقاومت تنها دهها هزار دلار است.
این عدم تقارن هزینه، به یکی از مهمترین چالشهای پنتاگون تبدیل شده و نشان میدهد ادامه جنگ، از نظر اقتصادی بیش از آنکه به ایران فشار وارد کند، منابع مالی آمریکا را مستهلک میکند.
شکست «دیپلماسی اجبار»
همزمان، فضای سیاسی واشنگتن نیز نشان میدهد راهبرد «فشار حداکثری همراه با اقدام نظامی» به اهداف اولیه خود نرسیده است.
نه برنامه هستهای ایران مطابق ادعای اولیه آمریکا از بین رفته، نه تغییر رفتار تهران محقق شده و نه امنیت پایدار در تنگه هرمز برقرار شده است. در مقابل، دولت ترامپ اکنون ناچار است برای ادامه جنگ درخواست بودجههای چند ده میلیارد دلاری جدید ارائه کند؛ در حالی که هنوز هیچ جدول زمانی مشخصی برای پایان عملیات وجود ندارد.
در مجموع، روند تحولات نشان میدهد جنگ علیه ایران به جای آنکه به یک پیروزی سریع برای واشنگتن تبدیل شود، به یک جنگ فرسایشی، پرهزینه و بدون افق روشن تبدیل شده است؛ جنگی که هرچه بیشتر ادامه یابد، شکاف میان اهداف اعلامی آمریکا و واقعیتهای میدان نبرد آشکارتر خواهد شد و هزینههای سیاسی، نظامی و اقتصادی آن برای واشنگتن افزایش خواهد یافت.